Bệnh tim mạch gia tăng cùng già hóa dân số

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Việt Nam có khoảng 18 triệu người từ 60 tuổi vào năm 2030. Già hóa dân số kéo theo gia tăng bệnh tim mạch, liên quan khoảng 200.000 ca tử vong mỗi năm.

Việt Nam được dự báo có xấp xỉ 18 triệu người từ 60 tuổi vào năm 2030. Già hóa dân số khiến nhu cầu điều trị bệnh lý về tim ngày càng lớn, bởi nguy cơ bệnh gia tăng theo tuổi tác.

Các nghiên cứu quốc tế ghi nhận bệnh van tim vừa hoặc nặng ở 13,3% người từ 75 tuổi; ước tính 3,4% người trên 75 tuổi có hẹp van động mạch chủ nặng; 2,3% người từ 65 tuổi có hở van hai lá vừa hoặc nặng.

Những số liệu này thuộc các quần thể nghiên cứu quốc tế, chưa có số liệu chính thức tại Việt Nam, nhưng cho thấy nhu cầu được điều trị về bệnh tim cấu trúc ở người cao tuổi.

Theo Hội Tim mạch Việt Nam, bệnh tim cấu trúc là bất thường ở van, vách ngăn hoặc các cấu trúc khác của tim, do bẩm sinh hay mắc phải, mà già hóa dân số là yếu tố gia tăng. Trong đó, van hẹp khiến máu khó đi qua; van hở khiến máu trào ngược, lâu ngày có thể dẫn đến suy tim.

Khoảng cách chất lượng nhân lực

Việt Nam hiện có trên 140 trung tâm tim mạch can thiệp với khoảng 70.000 ca can thiệp động mạch vành mỗi năm.

Trong lĩnh vực tim cấu trúc, khoảng 20 trung tâm thực hiện thay van động mạch chủ qua ống thông, với khoảng 250 ca mỗi năm và số lượng đang tăng nhanh. Một số trung tâm triển khai sửa van hai lá qua ống thông. Đây là kỹ thuật ít xâm lấn để sửa hoặc thay những cấu trúc tổn thương mà không cần phẫu thuật tim mở, chỉ định cho những người bệnh phù hợp.

Cùng với chi phí thiết bị, vật tư và khả năng chi trả, những thách thức trong tiếp cận điều trị còn gồm phát hiện bệnh muộn, năng lực chuyên môn chưa đồng đều giữa các cơ sở.

Với mong muốn rút ngắn khoảng cách về chất lượng nhân lực, GS-TS, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, cho biết hội tiếp tục triển khai mô hình đào tạo "cầm tay chỉ việc" giúp học viên rèn thao tác, chuyển kiến thức thành năng lực thực hành tại các trung tâm can thiệp tim mạch.

Đặc biệt, phải đào tạo đồng bộ, có sự tham gia của điều dưỡng và kỹ thuật viên, bởi chất lượng can thiệp là kết quả của cả ê kíp (chuẩn bị người bệnh, dụng cụ và hỗ trợ thủ thuật đến chăm sóc, theo dõi sau can thiệp).

Tổ chức Y tế thế giới ước tính, tại Việt Nam (năm 2023), bệnh tim mạch chiếm khoảng 31% các ca tử vong (khoảng 200.000 người).

Già hóa dân số cùng tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá và ít vận động đặt ra nhu cầu cấp thiết về dự phòng, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý tim mạch.

Việt Nam được dự báo có khoảng 18 triệu người từ 60 tuổi vào năm 2030, kéo theo áp lực điều trị các bệnh lý tim mạch gia tăng rõ rệt theo tuổi tác. Theo Tổ chức Y tế thế giới, nhóm bệnh lý này chiếm khoảng 31% tổng số ca tử vong tại nước ta năm 2023, tương đương 200.000 trường hợp mỗi năm. Đặc biệt, các bệnh lý tim cấu trúc như hẹp hoặc hở van tim ở người cao tuổi đang tạo ra nhu cầu can thiệp rất lớn, đòi hỏi hệ thống y tế phải nâng cao năng lực ứng phó. Cả nước hiện có hơn 140 trung tâm tim mạch can thiệp, xử lý khoảng 70.000 ca can thiệp động mạch vành mỗi năm. Trong lĩnh vực tim cấu trúc, khoảng 20 đơn vị đã triển khai kỹ thuật ít xâm lấn như thay van động mạch chủ hay sửa van hai lá qua ống thông, giúp bệnh nhân tránh các cuộc phẫu thuật mở phức tạp. Dù vậy, rào cản chi phí vật tư, tình trạng phát hiện bệnh muộn và trình độ chuyên môn chưa đồng đều giữa các tuyến vẫn là thách thức lớn. Nhằm rút ngắn khoảng cách chất lượng điều trị, GS-TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình đào tạo thực hành trực tiếp tại các trung tâm chuyên sâu. Việc chuẩn hóa năng lực cho toàn bộ ê kíp, từ bác sĩ, điều dưỡng đến kỹ thuật viên, giữ vai trò quyết định đến hiệu quả can thiệp và an toàn người bệnh. Bên cạnh hoàn thiện kỹ thuật y tế, công tác dự phòng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường cần được đẩy mạnh đồng bộ để giảm thiểu gánh nặng bệnh tật.