Bí ẩn về người ra lệnh áp hạn chế Starlink ở Ukraine

Nguồn ảnh: VnExpress

Nhà Trắng dường như đã ra lệnh hạn chế hoạt động của hệ thống Starlink được quân đội Ukraine sử dụng, nhưng không rõ cá nhân nào quyết định.

Reuters ngày 16/10 dẫn lời hai quan chức Mỹ và một quan chức phương Tây am hiểu sự việc cho biết giới lãnh đạo Lầu Năm Góc đã "nhận được thông điệp rằng dịch vụ Starshield dành cho quân đội Ukraine cần giảm tốc độ".

Starshield là dịch vụ liên lạc bảo mật sử dụng công nghệ mã hóa tăng cường và thiết bị đầu cuối chuyên dụng cho quân sự, với xương sống là mạng lưới vệ tinh Starlink do SpaceX triển khai.

Ba quan chức khẳng định chỉ đạo hạn chế Starshield, vốn được lực lượng vũ trang Ukraine sử dụng đại trà cho liên lạc tác chiến và vận hành thiết bị không người lái (drone), đã "đến từ nội bộ Nhà Trắng". Họ không tiết lộ cụ thể cá nhân nào tại Nhà Trắng đưa ra quyết định, hay ai đã được giao trách nhiệm thực thi chỉ đạo.

Ăng-ten của thiết bị đầu cuối Starlink tại Izyum, Kharkov tháng 9/2022. Ảnh: AFP — Ăng-ten của thiết bị đầu cuối Starlink tại Izyum, Kharkov tháng 9/2022. Ảnh: *AFP*

Khi được Reuters đề nghị cho biết liệu Tổng thống Donald Trump có phải là người ra chỉ đạo hay không, một quan chức cấp cao Mỹ khẳng định "không có yêu cầu nào như vậy từ Tổng thống".

Nhà Trắng chưa bình luận liệu có quan chức nào khác đủ thẩm quyền đưa ra chỉ thị hay không.

Serhii Beskrestnov, cố vấn công nghệ của Tổng thống Ukraine, cho biết các thiết bị Starlink quân sự của Ukraine đã ngừng hoạt động khi phương tiện di chuyển với tốc độ quá 160 km/h kể từ đêm 13/10. "Chúng tôi không được báo trước về điều này, khiến một số nhiệm vụ tác chiến bị gián đoạn", ông cho hay.

Một quan chức cấp cao Ukraine nói với Financial Times rằng những hạn chế xuất hiện ngay giữa đêm mà không có cảnh báo trước. "Công tác bảo đảm hậu cần trên tiền tuyến và khả năng thực hiện các đòn tập kích vào hậu phương của Nga đang bị cản trở nghiêm trọng", người này cho hay.

"Điều này không khác gì một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào Ukraine. Mọi hoạt động đều bị đình trệ, nhiều người trong chúng tôi nguy cơ phải trả giá bằng mạng sống. Toàn bộ thiết bị đầu cuối Starlink và Starshield đều bị áp giới hạn tốc độ là 100 km/h kể từ đêm 13/10", một chỉ huy đơn vị máy bay không người lái (UAV) tầm trung của Ukraine nói với Politico.

Tỷ phú Elon Musk nhấn mạnh Starshield do chính phủ Mỹ sở hữu và kiểm soát, do đó "mọi giới hạn về tốc độ, khả năng kết nối đều do quân đội Mỹ và cuối cùng là Tổng thống Mỹ quyết định".

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky tại cuộc gặp ở New York ngày 22/9. Ảnh: AFP — Tổng thống Zelensky (trái) và Tổng thống Trump tại cuộc gặp ở New York ngày 22/9. Ảnh: *AFP*

Các quan chức Ukraine đã liên hệ với giới chức cấp cao tại Nhà Trắng, Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc trong ngày 14-15/10 để tìm lời giải thích. Một quan chức cấp cao Ukraine nói rằng Kiev cũng được thông báo đây là "quyết định của Nhà Trắng".

Quan chức Bộ Quốc phòng Ukraine sau đó cho biết kết nối đã được khôi phục, nhưng chỉ ở tốc độ tối đa 160 km/h.

Thanh Danh (Theo Reuters)

Quyết định bóp băng thông và áp trần tốc độ di chuyển đối với hệ thống vệ tinh quân sự Starshield tại Ukraine đang làm dấy lên nhiều nghi vấn về quy trình chỉ huy tại Washington. Dù giới chức quốc phòng Mỹ xác nhận mệnh lệnh hạn chế xuất phát trực tiếp từ nội bộ Nhà Trắng, danh tính cá nhân phê duyệt chỉ thị này vẫn chưa được công bố. Đáng chú ý, một quan chức cấp cao Mỹ khẳng định Tổng thống Donald Trump không đưa ra yêu cầu trên, trong khi phía Nhà Trắng từ chối bình luận về thẩm quyền ban hành quyết định. Đợt áp đặt kỹ thuật đột ngột từ đêm 13/10 đã giáng đòn nặng nề vào năng lực tác chiến thực địa của quân đội Ukraine. Các thiết bị đầu cuối Starlink và Starshield gắn trên phương tiện cơ giới bị vô hiệu hóa khi di chuyển trên 100 đến 160 km/h, làm tê liệt hoạt động điều phối máy bay không người lái cũng như hậu cần tiền tuyến. Một số chỉ huy tác chiến Ukraine ví sự cố bất ngờ này như một cú sốc nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng binh sĩ và làm gián đoạn kế hoạch tập kích hậu phương đối phương. Về mặt pháp lý và kỹ thuật, tỷ phú Elon Musk khẳng định mạng Starshield chịu sự sở hữu cùng quyền kiểm soát tuyệt đối từ chính phủ và quân đội Mỹ. Trước phản ứng gay gắt và các nỗ lực liên lạc khẩn cấp từ Kiev tới Lầu Năm Góc cùng Bộ Ngoại giao Mỹ, kết nối sau đó đã được khôi phục một phần với mức trần tốc độ 160 km/h. Động thái can thiệp kỹ thuật gián tiếp này phơi bày mức độ phụ thuộc sống còn của Kiev vào hạ tầng viễn thông do Washington kiểm soát.