Tổng thống Trump bắt tay Tổng thống Zelensky trong cuộc gặp tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở bang Florida ngày 28-12-2025 - Ảnh: REUTERS
Theo báo New York Times ngày 15-10, những thay đổi này đang làm dấy lên câu hỏi về tương lai hỗ trợ mà Mỹ dành cho Ukraine, khi Nga tăng cường tấn công Kiev và triển vọng ngừng bắn vẫn mờ mịt.
Viện trợ quân sự giảm mạnh
Dấu hiệu chuyển hướng đầu tiên xuất hiện ngay sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhậm chức năm 2025: ông từ bỏ vai trò lãnh đạo của Mỹ trong Nhóm liên lạc quốc phòng Ukraine, cơ chế quy tụ hơn 50 quốc gia để điều phối vũ khí và trang thiết bị cho Kiev.
Đây là bước chuyển lớn so với thời chính quyền ông Joe Biden, khi Washington giữ vai trò dẫn dắt các nỗ lực viện trợ quân sự quốc tế dành cho Ukraine.
Từ năm 2022 đến đầu năm 2025, Mỹ đã chuyển cho Ukraine số vũ khí trị giá 33,8 tỉ USD từ kho dự trữ của Lầu Năm Góc, và cung cấp thêm 33,2 tỉ USD để Kiev mua vũ khí từ các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ.
Nguồn viện trợ này đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa quân đội Ukraine, giúp nước này từng bước thay thế vũ khí từ thời Liên Xô bằng các trang thiết bị theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Ban đầu, Mỹ cung cấp tên lửa chống tăng Javelin và tên lửa phòng không vác vai Stinger. Khi chiến sự kéo dài, Washington tiếp tục chuyển giao pháo 155mm, hệ thống pháo phản lực HIMARS, xe tăng M1 Abrams và các tổ hợp phòng không Patriot.
Chính quyền ông Biden còn cho phép các nước khác chuyển giao tiêm kích F-16 do Mỹ sản xuất, loại máy bay đến nay vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đối phó drone và tên lửa Nga.
Tiêm kích F-16 của Không quân Mỹ - Ảnh: REUTERS
Tuy nhiên, dưới nhiệm kỳ lần hai của Tổng thống Donald Trump bắt đầu từ tháng 1-2025, dòng viện trợ quân sự từ Washington đã giảm mạnh. Đáng chú ý, việc Mỹ hạn chế cung cấp tên lửa Patriot đang đặt ra thêm thách thức cho năng lực phòng không của Kiev, trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tập kích bằng drone và tên lửa đạn đạo những tháng gần đây.
Sự thay đổi này diễn ra song song với việc ông Trump thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn và tìm kiếm các cơ hội hợp tác năng lượng với Matxcơva. Dù vậy, việc giảm viện trợ quân sự không đồng nghĩa Mỹ đã chấm dứt mọi hình thức hỗ trợ Ukraine.
Tình báo vẫn là kênh hỗ trợ quan trọng
Hợp tác tình báo vẫn được duy trì, thậm chí có phần mạnh hơn trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Chính vị tổng thống từng xác nhận Washington vẫn chia sẻ tình báo với Kiev, coi đây là một trong những hình thức hỗ trợ chủ yếu.
Dù vậy, hoạt động hợp tác này không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Sau cuộc gặp căng thẳng giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng vào tháng 2-2025, Washington từng tạm đình chỉ một số hoạt động chia sẻ tình báo quân sự, bao gồm dữ liệu xác định mục tiêu tấn công, nhằm gây sức ép buộc Kiev đạt được một thỏa thuận.
Tuy nhiên, hợp tác với Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) vẫn tiếp diễn. Dưới sự lãnh đạo của Giám đốc John Ratcliffe, CIA duy trì sự hiện diện đáng kể tại Ukraine và được tăng kinh phí hoạt động.
Dù Mỹ không còn cung cấp thông tin tình báo để hỗ trợ Ukraine sử dụng tên lửa tầm xa ATACMS tấn công lãnh thổ Nga, nhưng từ tháng 6-2025, các quan chức tình báo Mỹ đã giúp Kiev cải thiện độ chính xác của những cuộc tấn công bằng drone nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu.
Theo New York Times, chính quyền ông Trump không công khai ủng hộ vô điều kiện việc Ukraine tấn công lãnh thổ Nga, nhưng vẫn bí mật hỗ trợ một số hoạt động như vậy với sự cho phép của tổng thống.
Nga sử dụng drone có động cơ phản lực tấn công Ukraine ngày 28-9 - Ảnh: REUTERS
Ngoại giao: duy trì hiện diện nhưng xích lại gần Nga
Washington vẫn giữ hiện diện ngoại giao tại Kiev. Các nhà ngoại giao Mỹ tiếp tục tham gia quản lý và điều phối viện trợ tài chính, an ninh cho Ukraine, dù Mỹ đã nới lỏng hoặc hủy bỏ một số biện pháp trừng phạt Nga.
Gần đây nhất, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ mua dầu diesel của Nga, một điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách kinh tế đối với Matxcơva.
Các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự chủ yếu do Đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, phụ trách. Cả hai báo cáo trực tiếp cho ông Trump, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio chỉ tham gia một số cuộc thảo luận.
Khi chiến sự tiếp tục leo thang và các nỗ lực ngừng bắn chưa có đột phá, chính sách của Washington khiến tương lai hỗ trợ Ukraine trở nên khó đoán. Chính quyền ông Trump vừa duy trì hợp tác với Kiev, vừa tìm cách cải thiện quan hệ với Matxcơva, và chính sự giằng co đó là điều làm Kiev bất định nhất.
Ukraine và loạt 'cú sốc' từ Mỹ: Nỗi lo đơn thương độc mãKhi cán cân chính sách của Mỹ có dấu hiệu nghiêng về phía Nga, Ukraine đứng trước nỗi lo mất đi một chỗ dựa quan trọng.