Truyền hình đưa tin về việc hủy cảnh báo sớm động đất vào ngày 16-10 - Ảnh: JAPAN NEWS
Theo báo Japan Times, ngày 16-10, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã phải nhanh chóng rút lại cảnh báo sớm về một trận động đất có độ lớn lên tới 9,9 độ, kèm dự báo rung lắc dữ dội khắp các khu vực phía bắc, phía đông và miền trung Nhật Bản.
Phát cảnh báo nhầm
Thực tế, đó chỉ là một trận động đất có độ lớn 6,9 độ xảy ra ngoài khơi bán đảo Kamchatka (Nga) vào khoảng 12h38. Con số này thấp hơn so với mức cảnh báo nhầm và người dân Nhật Bản hầu như không cảm nhận được rung lắc mạnh.
Cảnh báo khẩn cấp phát đi lúc 12h40 đã kích hoạt chuông báo động trên hệ thống loa công cộng và điện thoại di động của người dân. Đến 12h48, JMA chính thức hủy bỏ cảnh báo. Không có thông tin hay khuyến cáo sóng thần nào được đưa ra sau đó.
Theo dữ liệu của JMA, trận động đất tại Nga xảy ra ở độ sâu 160km, chỉ gây rung lắc cấp Shindo 1 (mức "rất nhẹ" trên thang đo cường độ địa chấn của Nhật Bản) tại thành phố Hakodate, tỉnh Hokkaido.
Tại cuộc họp báo, người phát ngôn JMA giải thích hệ thống của cơ quan này đã định vị sai tâm chấn thành vùng biển ngoài khơi quần đảo Kuril, đồng thời tính toán phóng đại cường độ địa chấn, dẫn đến việc phát đi cảnh báo ban đầu. JMA cũng đã loại trừ khả năng hệ thống bị tấn công mạng.
"Chúng tôi đang khẩn trương điều tra nguyên nhân và sẽ đưa ra lời giải thích chi tiết ngay khi có kết luận", người phát ngôn khẳng định.
Một chiếc ô tô bị hư hỏng gần ngôi nhà bị sập ở thành phố Nanao, tỉnh Ishikawa, Nhật Bản, ngày 2-1-2024 - Ảnh: REUTERS
Siêu động đất 9,9 độ có thể làm nghiêng trục Trái đất
Dù cảnh báo đã được rút lại song nếu con số 9,9 độ là thật, đây sẽ là trận siêu động đất mạnh nhất lịch sử nhân loại, vượt thảm họa năm 1960 tại Chile với cường độ 9,5 độ.
Chưa có dữ liệu chính thức về một trận siêu động đất 9,9 độ, song các chuyên gia ước tính trận động đất này sẽ giải phóng năng lượng gấp khoảng 32.000 lần trận 6,9 độ vừa qua, vượt xa cả thảm họa Chile 1960 lẫn Tohoku 2011.
Để tạo ra một trận động đất như vậy, cần có sự đứt gãy địa chất khổng lồ kéo dài từ 3.000 - 5.000km và mặt đất sẽ rung lắc ít nhất năm phút.
Khu vực gần tâm chấn sẽ bị tàn phá hoàn toàn, đáy biển có thể dịch chuyển trên diện rộng.
Nhiều dải bờ biển lục địa rộng lớn có thể sụt giảm hoặc nâng cao vĩnh viễn hàng mét, làm thay đổi bản đồ địa lý khu vực và nhấn chìm các vùng đất ven biển.
Theo Đài NDTV, một số chuyên gia cho rằng sự kiện ở quy mô thảm khốc này thậm chí có thể làm thay đổi nhẹ tốc độ quay của Trái đất (lệch đi vài phần triệu giây) và làm nghiêng trục Trái đất.
Cục Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) khẳng định thang đo độ lớn là thang đo mở, nghĩa là các nhà khoa học không đặt giới hạn tối đa cho một trận động đất.
Độ lớn của một trận động đất tỉ lệ thuận với diện tích bề mặt đứt gãy - diện tích càng lớn, động đất càng dữ dội. Giới hạn duy nhất nằm ở chính kích thước của Trái đất. Chẳng hạn, một trận động đất 12 độ sẽ đòi hỏi một đường đứt gãy có kích thước lớn hơn cả hành tinh của chúng ta.
Vì sao Nhật Bản thường xuyên xảy ra động đất?
Nhật Bản nằm ngay trên "Vành đai lửa" Thái Bình Dương - khu vực có hình móng ngựa dài 40.000km, nổi tiếng với các hoạt động địa chất và núi lửa dày đặc bao quanh Thái Bình Dương. Đây là lý do quốc đảo này phải hứng chịu nhiều trận động đất đến vậy.
Bên cạnh đó, Nhật Bản nằm ngay điểm giao nhau của bốn mảng kiến tạo lớn: mảng Thái Bình Dương, mảng biển Philippines, mảng Á - Âu và mảng Bắc Mỹ (hoặc Okhotsk) - những mảng địa tầng liên tục dịch chuyển.
Sự di chuyển không ngừng của các mảng kiến tạo khiến Nhật Bản có tới hơn 100 núi lửa đang hoạt động (bao gồm núi Phú Sĩ) và phải gánh chịu khoảng 1.500 trận động đất mỗi năm.
Động đất Nhật Bản: Số người chết tăng lên 34, chạy đua cứu người dưới nắng nóngTrận động đất mạnh xảy ra tại tỉnh Kumamoto đã khiến ít nhất 34 người thiệt mạng, trong khi lực lượng cứu hộ vẫn chạy đua tìm kiếm những người còn mắc kẹt dưới đống đổ nát giữa thời tiết nắng nóng trên 35°C.