Bị chó, mèo cắn, đừng chờ xét nghiệm mới tiêm phòng

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Bệnh dại vẫn khiến hàng chục người tử vong mỗi năm dù có thể phòng ngừa. Người bị chó, mèo cắn, cào cần điều trị dự phòng kịp thời, không nên chờ xem con vật có chết không.

Bị chó, mèo cắn, đừng chờ con vật có kết quả xét nghiệm

Theo thống kê, trước năm 2024, mỗi năm nước ta có khoảng 500.000 người bị chó cắn, phải điều trị dự phòng bệnh dại. Năm 2025, con số này tăng lên khoảng 1,1 triệu người. Trong 7 tháng đầu năm nay, cả nước đã có hơn 500.000 người bị chó cắn.

Mỗi năm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận khoảng 30-50 bệnh nhân mắc bệnh dại. Từ đầu năm đến ngày 12/9, cả nước ghi nhận 54 người tử vong do bệnh dại tại 21 tỉnh, thành phố, giảm 6 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025.

Bị chó, mèo cắn, đừng chờ xét nghiệm mới tiêm phòng - 1 — Tiêm phòng dại cho chó giúp phòng bệnh và bảo vệ cộng đồng (Ảnh minh họa: iStock).

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu thông qua vết cắn hoặc vết cào của chó, mèo mắc bệnh. Khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gần như luôn gây tử vong. Tuy nhiên, bệnh có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và điều trị dự phòng kịp thời.

Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào, cần được đánh giá nguy cơ và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm càng sớm càng tốt. Với những trường hợp có nguy cơ, việc bắt đầu điều trị không nên chờ kết quả xét nghiệm bệnh dại trên con vật.

Do đó, người bị chó, mèo cắn không nên có tâm lý chờ xem con vật có chết hay không, chờ con vật được xử lý hoặc chờ kết quả xét nghiệm rồi mới đến cơ sở y tế.

Hơn 7 triệu con chó, mèo và bài toán phòng bệnh dại

Việt Nam hiện có hơn 7 triệu con chó, mèo. Tỷ lệ đàn chó, mèo được tiêm vắc xin phòng bệnh dại trong năm 2024-2025 đạt hơn 56%, tăng gần 17% so với mức trung bình giai đoạn 2022-2023. Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn chưa đạt ngưỡng 70% thường được xác định là cần thiết để tạo miễn dịch quần thể và kiểm soát bệnh dại một cách bền vững.

Những con số trên cho thấy kiểm soát bệnh dại không chỉ là câu chuyện tiêm vắc xin cho người sau khi bị chó, mèo cắn. Quản lý đàn vật nuôi, tiêm phòng cho chó, mèo, kiểm soát động vật thả rông và xử lý đúng các trường hợp nghi mắc bệnh đều là những nhiệm vụ quan trọng.

Đây cũng là nội dung được đặt ra tại hội nghị tập huấn chuyên môn tiêu chuẩn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó và mèo lần thứ 2 diễn ra ngày 18/9 tại Hà Nội.

Hội nghị có sự tham gia của 120 đại biểu, bao gồm cán bộ quản lý UBND các phường, nhân viên thú y phường và đại diện các phòng khám thú y trên địa bàn 14 phường thí điểm của thành phố.

Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án thí điểm tại 14 phường ở Hà Nội. Dự án đang mở rộng sang nhóm mục tiêu phúc lợi động vật dài hạn theo cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health).

Theo đó, thúc đẩy trách nhiệm của chủ nuôi và đăng ký, quản lý đàn chó mèo tại cộng đồng; mở rộng tiêm phòng dại và triệt sản nhằm kiểm soát quần thể chó thả rông một cách nhân đạo, giảm dần nhu cầu phải sử dụng biện pháp trợ tử.

Bị chó, mèo cắn, đừng chờ xét nghiệm mới tiêm phòng - 2 — Ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội (Ảnh: T.M).

Theo ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, quy trình trợ tử nhân đạo cho chó, mèo cần đồng bộ giữa quyết định hành chính, năng lực kỹ thuật và hồ sơ ghi nhận.

Chi cục sẽ phối hợp với Ban quản lý dự án hướng dẫn 14 phường thí điểm hoàn thiện quy trình, biểu mẫu, cơ chế báo cáo và giám sát thực tế, đồng thời nghiên cứu đề xuất khung pháp lý phù hợp.

Bệnh dại vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng khi từ đầu năm đến ngày 12/9, cả nước ghi nhận 54 trường hợp tử vong tại 21 tỉnh, thành phố, giảm 6 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi trước năm 2024, mỗi năm Việt Nam có khoảng 500.000 người bị chó cắn phải điều trị dự phòng, con số này tăng lên khoảng 1,1 triệu người năm 2025 và đã vượt 500.000 người chỉ trong 7 tháng đầu năm nay. Bệnh lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn hoặc cào của chó, mèo mắc dại và gần như luôn gây tử vong khi triệu chứng lâm sàng xuất hiện. Vì vậy, người bị phơi nhiễm cần rửa kỹ vết thương, sớm đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và điều trị dự phòng, không chờ con vật chết, bị xử lý hoặc có kết quả xét nghiệm rồi mới tiêm phòng. Khuyến cáo điều trị sớm đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương mỗi năm vẫn tiếp nhận khoảng 30 đến 50 bệnh nhân mắc dại. Theo Tổ chức Y tế thế giới, với trường hợp có nguy cơ, dự phòng sau phơi nhiễm cần được bắt đầu càng sớm càng tốt, bởi thời gian chờ đợi có thể làm mất cơ hội ngăn virus xâm nhập hệ thần kinh. Việt Nam hiện có hơn 7 triệu con chó, mèo, nhưng tỷ lệ được tiêm vắc xin phòng dại giai đoạn 2024-2025 mới đạt hơn 56%, thấp hơn ngưỡng 70% cần thiết để tạo miễn dịch quần thể và kiểm soát bệnh bền vững. Dự án thí điểm tại 14 phường ở Hà Nội đang tiếp cận theo mô hình Một sức khỏe, kết hợp đăng ký và quản lý đàn vật nuôi, mở rộng tiêm phòng, triệt sản, kiểm soát chó thả rông và áp dụng trợ tử nhân đạo khi cần thiết, qua đó nhấn mạnh rằng phòng bệnh dại phải bắt đầu đồng thời từ trách nhiệm chủ nuôi và xử trí kịp thời cho người bị phơi nhiễm.