Lão thị là quá trình thay đổi tự nhiên của mắt theo tuổi. Khi còn trẻ, thủy tinh thể có khả năng thay đổi hình dạng để tăng công suất hội tụ, giúp mắt chuyển từ nhìn xa sang nhìn gần. Theo BS.CKI Lê Thị Hương Giang, Đơn vị Mắt Công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cùng với quá trình lão hóa, thủy tinh thể dần trở nên cứng hơn, khả năng điều tiết giảm, khiến mắt khó lấy nét ở khoảng cách gần. Tình trạng này thường bắt đầu biểu hiện từ khoảng 40-45 tuổi và tiến triển dần theo tuổi.
Người bị lão thị thường nhận thấy chữ nhỏ khó đọc, phải đưa sách hoặc điện thoại ra xa mới nhìn rõ, cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc hoặc dễ mỏi mắt, đau đầu sau thời gian làm việc gần. Một số người có thể gặp tình trạng nhìn gần mờ nhưng nhìn xa vẫn tương đối rõ.
Theo bác sĩ Giang, người bị lão thị không nhất thiết phải đeo kính liên tục. Kính chủ yếu giúp hỗ trợ khả năng nhìn gần khi mắt không còn đủ khả năng điều tiết. Nếu chỉ thỉnh thoảng đọc sách, xem điện thoại hoặc làm việc ở khoảng cách gần có thể đeo kính khi cần và tháo ra khi nhìn xa nếu không có tật khúc xạ khác. Ngược lại, nếu đặc thù công việc thường xuyên đọc tài liệu, làm việc với máy tính, may vá hoặc thực hiện các công việc cần nhìn gần có thể sử dụng kính thường xuyên hơn.
Nhân viên y tế đang đo chức năng mắt cho người cao tuổi. Ảnh: Thiết Trụ
Nhu cầu sử dụng kính còn phụ thuộc vào tình trạng khúc xạ và loại kính. Người vừa lão thị vừa cận thị, viễn thị hoặc loạn thị có thể được chỉ định kính hai tròng, đa tròng hoặc kính chuyên dụng, giúp nhìn rõ ở nhiều khoảng cách mà không phải liên tục thay đổi kính. Bác sĩ nhãn khoa sẽ dựa trên kết quả kiểm tra thị lực, tật khúc xạ, khoảng cách làm việc và nhu cầu sinh hoạt để tư vấn loại kính phù hợp.
Đeo kính đúng độ không làm mắt yếu đi hay khiến lão thị tiến triển nhanh hơn. Kính chỉ hỗ trợ đưa hình ảnh về đúng vị trí trên võng mạc, giúp nhìn rõ và giảm nheo mắt hoặc cố gắng điều tiết khi nhìn gần. Ngược lại, không đeo kính khi cần không làm chậm quá trình lão thị, nhưng có thể khiến một người phải đưa vật ra xa, lại gần hoặc nheo mắt để nhìn rõ, từ đó dễ mỏi mắt, đau đầu và khó chịu.
Do nhu cầu thị lực ở mỗi người khác nhau, bác sĩ Giang khuyến cáo người bệnh không nên tự chọn kính đọc sách chỉ dựa vào tuổi hoặc độ kính có sẵn. Bên cạnh đeo kính phù hợp, người bị lão thị nên bảo đảm đủ ánh sáng khi đọc, giữ khoảng cách nhìn hợp lý và cho mắt nghỉ định kỳ. Khi dùng màn hình, có thể áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn gần, nhìn một vật cách khoảng 6 m trong 20 giây, giúp giảm mỏi mắt nhưng không ngăn được lão thị.
Bác sĩ Giang lưu ý nhìn mờ ở tuổi trung niên không phải lúc nào cũng do lão thị mà có thể liên quan đến đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc hoặc glôcôm. Những người cảm thấy khó đọc gần, đặc biệt từ khoảng 40 tuổi, nên khám mắt để xác định nguyên nhân và đo độ kính phù hợp.
Nếu nhìn mờ đột ngột, chỉ ở một mắt hoặc kèm đau mắt, chớp sáng, ruồi bay tăng bất thường hay mất một phần thị trường, người bệnh cần đi khám sớm. Trường hợp đeo kính vẫn nhìn mờ, thường xuyên đau đầu hoặc mỏi mắt nên kiểm tra lại thị lực và độ kính, không tự tăng độ.
Trịnh Mai
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp