Bị rò dịch não tủy cột sống có cần phẫu thuật?

Nguồn ảnh: VnExpress

Người thân tôi được chẩn đoán đau đầu do rò dịch não tủy vùng cột sống, đây là bệnh gì, có cần phẫu thuật? (Khánh Vinh, Hà Nội)

Trả lời:

Dịch não tủy là chất lỏng trong suốt bao quanh não và tủy sống, giúp bảo vệ hệ thần kinh. Bình thường, dịch được giữ trong khoang dưới nhện nhờ các lớp màng bao quanh não, tủy sống, trong đó màng cứng là lớp ngoài cùng có cấu trúc chắc chắn.

Rò dịch não tủy vùng cột sống (Spinal CSF leak) xảy ra khi màng cứng bị tổn thương, tạo ra một đường thông khiến dịch não tủy thoát ra ngoài. Tình trạng thường xuất hiện sau các thủ thuật có tác động đến màng cứng, đặc biệt là chọc dò tủy sống, gây tê ngoài màng cứng hay phẫu thuật cột sống.

Rò dịch não tủy kéo dài có thể làm giảm lượng dịch quanh não và tủy sống, gây chóng mặt, đau đầu tăng khi ngồi dậy và nằm đột ngột. Một số người có thể gặp các triệu chứng khác như buồn nôn, ù tai, nhìn đôi hoặc rối loạn thăng bằng.

Bác sĩ Tùng giải thích cho người bệnh cơ chế rò dịch não tủy cột sống. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh — ThS.BS Lê Hữu Tùng giải thích cho người bệnh cơ chế rò dịch não tủy cột sống. Ảnh minh họa: *Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh*

Tình trạng này kéo dài dễ dẫn đến biến chứng như giảm áp lực nội sọ, làm não có xu hướng dịch chuyển xuống dưới, kéo căng các tĩnh mạch bắc cầu. Trong một số trường hợp, các mạch máu này có thể bị rách, gây tụ máu dưới màng cứng. Người bệnh có thể đau đầu tăng dần, buồn nôn, nôn, thay đổi thị lực, yếu liệt, rối loạn ý thức.

Chẩn đoán rò dịch não tủy vùng cột sống thường khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh cần khai thác kỹ tiền sử, đặc điểm triệu chứng, khám lâm sàng... Nếu nghi ngờ người bệnh rò dịch não tủy, bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI não và cột sống, CT tủy đồ hoặc chụp tủy số hóa xóa nền (digital subtraction myelography) để xác định vị trí rò và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Với đường rò nhỏ, vá rò ngoài màng cứng bằng máu tự thân là một trong những phương pháp điều trị thường được sử dụng. Bác sĩ sẽ tiêm một lượng máu của chính của người bệnh vào khoang ngoài màng cứng tại vị trí tổn thương, giúp tạo nút bịt tại vị trí rò, hỗ trợ màng cứng liền lại. Nếu đường rò không tự đóng, tái phát hoặc vết rò có kích thước lớn, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để đóng vị trí rò.

Bạn và người thân nên tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa Thần kinh, tái khám đúng hẹn, kiểm tra nếu các triệu chứng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.

ThS.BS Lê Hữu Tùng
Khoa Ngoại Thần kinh Cột sống
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp

Rò dịch não tủy vùng cột sống là tình trạng màng cứng bị tổn thương khiến chất dịch bảo vệ hệ thần kinh thoát ra ngoài. Hiện tượng này thường khởi phát sau các thủ thuật y khoa như chọc dò tủy sống, gây tê ngoài màng cứng hoặc phẫu thuật cột sống. Khi thể tích dịch bao quanh suy giảm kéo dài, người bệnh thường đối mặt với những cơn đau đầu dữ dội tăng lên lúc ngồi dậy, đi kèm chóng mặt, buồn nôn, ù tai và rối loạn thăng bằng. Nếu không được xử trí kịp thời, sự sụt giảm áp lực nội sọ có thể khiến não bộ dịch chuyển xuống dưới và kéo căng hệ thống tĩnh mạch bắc cầu. Tổn thương rách mạch máu thứ phát dễ dẫn đến nguy cơ tụ máu dưới màng cứng, gây suy giảm thị lực, yếu liệt chi và rối loạn ý thức nghiêm trọng. Do các biểu hiện lâm sàng dễ gây nhầm lẫn, bác sĩ chuyên khoa thần kinh cần sử dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như MRI não và cột sống, CT tủy đồ hoặc chụp tủy số hóa xóa nền để xác định chính xác tổn thương. Về phương án điều trị, phẫu thuật xâm lấn không phải là giải pháp bắt buộc cho mọi trường hợp rò rỉ dịch não tủy. Đối với những tổn thương nhỏ, thủ thuật vá ngoài màng cứng bằng máu tự thân được ưu tiên áp dụng nhằm tạo nút bịt sinh học giúp màng cứng tự phục hồi. Chỉ định phẫu thuật đóng kín vị trí rò chỉ được đưa ra khi tổn thương có kích thước lớn, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với các biện pháp can thiệp bảo tồn.