Khủng hoảng tâm lý kéo dài ở cô gái lớn lên trong gia đình áp đặt

Nguồn ảnh: VnExpress

Cô gái 20 tuổi đến khoa tâm thần khám với triệu chứng mệt mỏi, suy nghĩ tiêu cực, bác sĩ chẩn đoán rối loạn nhân cách ranh giới, một phần do bị bố mẹ nuôi dạy theo "phong cách" áp đặt.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Quân, Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, cho biết cô gái nhập viện trong trạng thái tâm lý bất ổn, thường xuyên xuất hiện suy nghĩ bi quan, tự trách bản thân, lo sợ bị bỏ rơi và gặp trục trặc nghiêm trọng trong các mối quan hệ tình cảm.

Khai thác bệnh sử ghi nhận cô lớn lên giữa môi trường gia đình thường xuyên xảy ra xung đột. Bố mẹ duy trì các quan điểm áp đặt, liên tục phủ nhận các biểu đạt cảm xúc tự nhiên của con.

"Mỗi lần khóc hoặc bày tỏ ý kiến bất đồng, cô gái lập tức nhận về sự chỉ trích, bị quy kết là yếu đuối hoặc chống đối", bác sĩ nói, thêm rằng sự bác bỏ cảm xúc mang tính hệ thống từ gia đình khiến cô hình thành cơ chế phòng vệ lệch lạc, luôn nhìn nhận mọi bất hòa đều xuất phát từ lỗi của bản thân.

Ảnh minh họa: Seasons Malibu — Ảnh minh họa: *Seasons Malibu*

Gia đình cho biết họ chu cấp đầy đủ điều kiện vật chất, không gây áp lực điểm số. Song, họ luôn coi các phản ứng của con gái là "sự nhạy cảm thái quá, thiếu ý chí". Khoảng cách giao tiếp kéo dài khiến mâu thuẫn giữa hai thế hệ ngày càng trầm trọng.

Bác sĩ Quân nhận định môi trường nuôi dưỡng liên tục phủ nhận cảm xúc kết hợp với tính dễ tổn thương tâm lý bẩm sinh đã thúc đẩy bệnh cảnh rối loạn nhân cách ranh giới tiến triển (Borderline Personality Disorder - BPD).

BPD đặc trưng bởi sự mất ổn định trường diễn trong cảm xúc, hình ảnh bản thân và các mối tương tác xã hội. Người mắc hội chứng này thường phản ứng dữ dội trước nguy cơ bị cự tuyệt, khó kiểm soát cơn giận, dễ bộc phát hành vi xung động hoặc tự hủy hoại bản thân.

Bệnh nhân hiện tuân thủ phác đồ tâm lý trị liệu chuyên sâu nhằm tái cấu trúc nhận thức, học cách nhận diện và làm chủ phản ứng cảm xúc. Song song, các bác sĩ hướng dẫn gia đình thiết lập môi trường tương tác an toàn, chấm dứt hành vi phán xét và lắng nghe con cái.

Bác sĩ khuyến cáo các bậc phụ huynh cần lưu tâm khi con trẻ xuất hiện những thay đổi hành vi kéo dài như tự cô lập, phản ứng cảm xúc cực đoan, tự trách vô cớ hoặc lo âu chia ly quá mức. Gia đình tuyệt đối không quy chụp những bất ổn tâm lý thành khuyết điểm tính cách để tránh làm tổn thương thêm hệ thần kinh của trẻ. Khi nhận thấy các xáo trộn cảm xúc bắt đầu cản trở việc học tập và sinh hoạt thường nhật, phụ huynh cần chủ động đưa con đến các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần để can thiệp kịp thời.

Thúy Quỳnh

Khoa Sức khỏe tâm thần thuộc Bệnh viện E vừa tiếp nhận điều trị một nữ bệnh nhân 20 tuổi trong tình trạng suy kiệt tâm lý, lo sợ bị bỏ rơi và thường xuyên tự trách bản thân. Qua thăm khám chuyên sâu, bác sĩ Nguyễn Trọng Quân chẩn đoán cô gái mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder - BPD). Nguyên nhân bệnh cảnh bắt nguồn từ sự kết hợp giữa tính dễ tổn thương bẩm sinh và môi trường nuôi dạy áp đặt kéo dài từ gia đình. Dù được bảo đảm điều kiện vật chất đầy đủ, bệnh nhân lại liên tục đối diện sự bác bỏ cảm xúc mang tính hệ thống từ cha mẹ. Mỗi phản ứng khóc lóc hay quan điểm bất đồng của cô đều bị quy kết là yếu đuối, chống đối hoặc nhạy cảm thái quá. Sự thiếu hụt giao tiếp thấu cảm từ đấng sinh thành đã vô tình hình thành cơ chế phòng vệ lệch lạc, đẩy nạn nhân vào trạng thái mất ổn định trường diễn về cảm xúc lẫn các mối quan hệ xã hội. Hiện bệnh nhân đang theo học phác đồ tái cấu trúc nhận thức, đồng thời gia đình cũng được hướng dẫn cách thiết lập không gian tương tác lành mạnh và ngưng phán xét. Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát sao các dấu hiệu như tự cô lập, lo âu quá mức hay tự trách vô cớ ở con trẻ thay vì xem đó là khuyết điểm tính cách. Khi những xáo trộn nội tâm bắt đầu cản trở sinh hoạt thường nhật, việc đưa trẻ đến các cơ sở chuyên khoa tâm thần kịp thời là yếu tố quyết định để bảo vệ hệ thần kinh và phục hồi chức năng tâm lý.