Bỏ qua điều hướng
•

Thai nhi cứng khớp bẩm sinh do đột biến gene

Thai nhi cứng khớp bẩm sinh do đột biến gene
Nguồn ảnh: VnExpress

Thai phụ 26 tuổi, siêu âm ở tuần 23 phát hiện hai chân thai nhi duỗi thẳng và hai tay luôn nắm chặt, chọc ối xác định bé đột biến gene gây cứng khớp.

ThS.BS Nguyễn Thị Liên Phương, Đơn vị Y học bào thai, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết trong suốt quá trình siêu âm, thai nhi gần như không thay đổi tư thế. Thai nhi còn có các bất thường khác như lớp da lòng bàn chân dày, dạ dày nhỏ, cử động nuốt hạn chế, dây rốn có nhiều nang, tồn tại tĩnh mạch rốn bên phải, trong khi thông thường cấu trúc này tiêu biến ở tuần thai thứ 7. Kết quả chọc ối xác định thai nhi mang đột biến gene CHRNA1 dị hợp tử kép.

Hình ảnh siêu âm thai cho thấy hai chân thai nhi duỗi thẳng, gập về phía trước. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Hình ảnh siêu âm thai cho thấy hai chân thai nhi duỗi thẳng, gập về phía trước. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Gene CHRNA1 đóng vai trò mã hóa thông tin của thụ thể acetylcholine tại điểm tiếp xúc giữa dây thần kinh và cơ, giúp dẫn truyền tín hiệu cho phép cơ bắp co duỗi theo ý muốn, theo bác sĩ Phương. Đột biến này làm gián đoạn chức năng thụ thể, khiến thai nhi bị liệt vận động trong tử cung, dẫn đến mất khả năng co duỗi tự nhiên gây cứng đa khớp bẩm sinh kèm màng da dính khớp.

"Hiện y văn thế giới chưa có số liệu thống kê về tần suất đột biến gene CHRNA1 liên quan đến dị tật này", bác sĩ Phương nói.

Thông thường, thai nhi cần cử động thường xuyên để các khớp phát triển và duy trì sự linh hoạt. Khi vận động bị hạn chế kéo dài, mô liên kết quanh khớp có thể xơ hóa, co rút, khiến tay chân khó gập duỗi và cố định ở một tư thế. Tình trạng thiếu vận động không chỉ ảnh hưởng các khớp mà còn cản trở sự phát triển của lồng ngực và phổi. Thai nhi có nguy cơ thiểu sản phổi (phổi kém phát triển), đa ối, phù thai, thai lưu hoặc tử vong sau sinh do suy hô hấp nghiêm trọng. Thai phụ có thể sinh khó do tư thế bất động của trẻ.

Vợ chồng thai phụ từ chối xét nghiệm di truyền chuyên sâu để xác định nguồn gốc đột biến gene, tiên lượng tỷ lệ tái phát ở những thai kỳ sau. Thai phụ được hướng dẫn khám và siêu âm theo lịch hẹn để bác sĩ theo dõi sát diễn tiến của thai nhi, cân nhắc chụp cộng hưởng từ (MRI) thai ở tuần 28-32 nhằm đánh giá thể tích phổi. Từ đó, bác sĩ chuẩn bị phương án sinh tối ưu cho mẹ và bé.

Bác sĩ Phương phân tích hình ảnh siêu âm thai bất thường để hỗ trợ chẩn đoán di truyền. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Bác sĩ Phương phân tích hình ảnh siêu âm thai bất thường để hỗ trợ chẩn đoán di truyền. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Hội chứng cứng khớp bẩm sinh xảy ra khi một hoặc nhiều khớp co cứng, hạn chế vận động và cử động hô hấp. Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh này. Người bệnh chỉ có thể kiểm soát các triệu chứng và cải thiện chức năng vận động thông qua thuốc nhắm trúng mục tiêu cơ chế gene, kết hợp vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và hỗ trợ hô hấp - dinh dưỡng. Các trường hợp co rút nặng, dính khớp, không đáp ứng với vật lý trị liệu sẽ phải can thiệp phẫu thuật.

Siêu âm thai chuyên sâu công nghệ cao có thể phát hiện sớm dị tật này với các biểu hiện như tư thế thai bất thường, cổ tay, khuỷu tay gập, bàn tay nắm chặt hoặc bàn chân khoèo, thai nhi giảm cử động... Để chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đánh giá mức độ tổn thương, cần phối hợp siêu âm hình thái học chi tiết, chụp MRI thai và xét nghiệm di truyền.

Bác sĩ Phương khuyến nghị bà bầu khám thai đúng lịch, đặc biệt là các mốc quan trọng như 11-13 tuần 6 ngày, 20-24 tuần và 28 tuần để phát hiện sớm bất thường.

Ngọc Châu

Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
Ở tuần thai thứ 23, một sản phụ 26 tuổi được phát hiện thai nhi có dấu hiệu bất động bất thường với hai chân duỗi thẳng, hai tay luôn nắm chặt cùng các dị tật đi kèm như dạ dày nhỏ và tồn tại tĩnh mạch rốn bên phải. Kết quả chọc ối do ThS.BS Nguyễn Thị Liên Phương tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 thực hiện đã xác định thai nhi mang đột biến dị hợp tử kép trên gene CHRNA1. Đây là đột biến làm gián đoạn thụ thể acetylcholine dẫn truyền thần kinh vận động, gây liệt bào thai và dẫn tới hội chứng cứng đa khớp bẩm sinh hiếm gặp mà y văn thế giới hiện chưa ghi nhận tỷ lệ thống kê cụ thể. Sự thiếu hụt vận động kéo dài trong tử cung trực tiếp khiến các mô liên kết xơ hóa, cố định tư thế chi và đe dọa nghiêm trọng tới sự phát triển của hệ hô hấp. Bào thai đối mặt với nguy cơ thiểu sản phổi, đa ối, suy hô hấp nặng hoặc tử vong chu sinh, đồng thời gây khó khăn lớn cho quá trình chuyển dạ của người mẹ. Dù gia đình từ chối xét nghiệm phả hệ chuyên sâu để tiên lượng cho các thai kỳ sau, bác sĩ vẫn lên kế hoạch chụp MRI thai ở tuần 28 đến 32 nhằm đánh giá thể tích phổi, từ đó chủ động xây dựng kịch bản hồi sức và can thiệp ngay khi sinh. Hội chứng cứng khớp bẩm sinh hiện chưa có giải pháp điều trị triệt căn mà chủ yếu kiểm soát triệu chứng bằng thuốc trúng đích sinh học, vật lý trị liệu phục hồi chức năng hoặc phẫu thuật giải phóng dính khớp. Trường hợp này nhấn mạnh vai trò quyết định của siêu âm hình thái học kết hợp xét nghiệm di truyền trong việc phát hiện sớm các bất thường tư thế và cấu trúc thai nhi. Việc tuân thủ lịch khám thai định kỳ đóng vai trò sống còn để kịp thời hội chẩn đa chuyên khoa, giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm cho cả sản phụ lẫn trẻ sơ sinh.
amung