Tôi hay nấu hoặc pha nước bột sắn dây ăn. Nhiều thông tin trên mạng cho rằng pha thêm mè đen để tốt cho thận, xương khớp. Xin chuyên gia tư vấn cách dùng như thế nào để hiệu quả hơn? Tôi cảm ơn! (Nguyễn Thị Lan - Hải Phòng).
Lương y Đỗ Minh Tuấn - Hội Đông y Hà Nội tư vấn:
Trong y học cổ truyền, sắn dây và mè đen là hai nguyên liệu quen thuộc, được sử dụng trong các món ăn, thức uống nhằm bồi bổ cơ thể. Sắn dây có vị ngọt, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, sinh tân, giải khát; trong khi mè đen được xem là thực phẩm có tác dụng bổ dưỡng, hỗ trợ dưỡng huyết và chăm sóc gân cốt.
Theo quan niệm y học cổ truyền, sắn dây có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, giúp giảm cảm giác khô miệng, khát nước khi cơ thể bị nóng. Vị thuốc này còn được dùng với công năng giải cơ, thư cân, tức làm thư giãn cơ bắp, hỗ trợ cải thiện tình trạng căng cứng vùng cổ, vai, gáy trong một số trường hợp.
Ở góc độ dưỡng sinh, sắn dây thường được sử dụng để chế biến thành bột uống hoặc món ăn giải nhiệt. Tuy nhiên, những công dụng như điều hòa huyết áp, cải thiện tuần hoàn hay giảm đau nhức xương khớp chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định sắn dây có thể điều trị các tình trạng này.
Mè đen (vừng đen) có vị ngọt, tính bình, được cho là có tác dụng bổ can thận, ích tinh, dưỡng huyết và nhuận tràng. Theo quan niệm này, thận chủ cốt, vì vậy việc bồi bổ can thận được xem là một hướng chăm sóc gân cốt, đặc biệt ở người cao tuổi.
Dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại, mè đen cung cấp chất béo không bão hòa, protein, chất xơ cùng một số khoáng chất như canxi, magie và kẽm. Những dưỡng chất này tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có duy trì sức khỏe xương và chức năng cơ bắp. Hàm lượng dưỡng chất thực tế còn phụ thuộc vào giống mè và cách chế biến.
Mè đen cũng chứa chất xơ và chất béo, có thể góp phần hỗ trợ hoạt động tiêu hóa khi được sử dụng trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng để khẳng định mè đen giúp điều hòa nội tiết, cải thiện sinh lực hoặc làm chậm quá trình lão hóa theo nghĩa điều trị.
Sắn dây và mè đen có thể được sử dụng như nguyên liệu trong chế độ ăn đa dạng. Người dùng nên lựa chọn nguyên liệu sạch, chế biến hợp vệ sinh, sử dụng với lượng phù hợp và hạn chế thêm nhiều đường.
Đặc biệt, người dân không nên xem hỗn hợp sắn dây và mè đen là bài thuốc điều trị thoái hóa khớp, loãng xương, tăng huyết áp hay các bệnh lý mạn tính. Người thường xuyên đau nhức, cứng khớp kéo dài hoặc hạn chế vận động cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.