Đại diện Viện Pasteur TP.HCM cho biết, từ đầu năm đến nay, khu vực phía Nam ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu, trong đó 7 người tử vong. Năm 2025, khu vực này ghi nhận 39 ca, 6 trường hợp tử vong; năm 2024 có 12 ca, một người tử vong.
Lý do khiến bệnh não mô cầu được đặc biệt quan tâm là khả năng diễn biến nặng trong thời gian rất ngắn và dù tỷ lệ mắc thấp, bệnh do não mô cầu vẫn có thể bùng phát thành ổ dịch.
Về nguyên nhân bệnh do não mô cầu có thể bùng phát thành ổ dịch, TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết thứ nhất do vi khuẩn âm thầm lưu hành ở người khỏe mạnh.
Vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Những người này vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác mà bản thân không biết mình đang mang mầm bệnh. Vi khuẩn chủ yếu lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, chẳng hạn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người mang vi khuẩn. Vì vậy, việc chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài để nhận biết nguồn lây là rất khó.
Tuy nhiên, không phải tất cả người mang vi khuẩn đều phát bệnh; nguy cơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có đặc điểm của vi khuẩn và khả năng bảo vệ của cơ thể.
Vì sao bệnh não mô cầu ít gặp nhưng vẫn có thể bùng phát thành ổ dịch? (Ảnh: BV Nhi TƯ)
Thứ hai, môi trường tập trung đông người là điều kiện lý tưởng. Trường học, ký túc xá và những nơi sinh hoạt tập trung là môi trường có nhiều hoạt động tiếp xúc gần. Khi có người mang vi khuẩn, những tiếp xúc này làm tăng cơ hội lây truyền. Nguy cơ bùng phát phụ thuộc vào mức độ tiếp xúc, đặc điểm của vi khuẩn, tình trạng miễn dịch và các biện pháp kiểm soát dịch được triển khai.
Yếu tố thứ ba là miễn dịch sau tiêm chủng không bao phủ đồng đều tất cả các nhóm não mô cầu. Những nhóm huyết thanh thường gây bệnh xâm lấn gồm A, B, C, W và Y. Các loại vắc - xin có phạm vi bảo vệ khác nhau, do đó việc đã tiêm một loại vắc - xin không đồng nghĩa với được bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn.
Để giảm nguy cơ lây truyền trong môi trường tập thể, nhà trường và gia đình cần duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, không dùng chung đồ dùng có thể tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp, đồng thời bảo đảm không gian sinh hoạt thông thoáng.
Khi trẻ có biểu hiện sốt kèm đau đầu dữ dội, nôn, lừ đừ, cổ cứng, rối loạn ý thức hoặc xuất hiện các chấm xuất huyết trên da, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Không nên chờ xuất hiện đầy đủ các triệu chứng điển hình mới tìm kiếm sự trợ giúp.
Tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh não mô cầu. Người dân nên trao đổi với nhân viên y tế về loại vaccine phù hợp, các nhóm huyết thanh được bảo vệ và lịch tiêm theo độ tuổi.