Bộ Công an: Mua động vật hoang dã để phóng sinh có thể bị xử lý hình sự

Mua động vật hoang dã để phóng sinh không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm pháp lý, theo cảnh báo của lãnh đạo Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường thuộc Bộ Công an. Thông tin được Thiếu tướng Hà Xuân Duy, Phó cục trưởng C05, chia sẻ trong bối cảnh hoạt động mua bán động vật hoang dã vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với công tác bảo tồn. Theo ông Duy, mục đích tốt đẹp mà người mua hướng tới không làm thay đổi bản chất trái phép của hành vi mua bán, vận chuyển hoặc tàng trữ động vật hoang dã. Nói cách khác, việc một người mua con vật với ý định thả về tự nhiên không tự động khiến quá trình mua, nhận, cất giữ hoặc vận chuyển trở nên hợp pháp. Nếu các hoạt động này vi phạm quy định bảo vệ động vật hoang dã, người thực hiện vẫn có thể bị xử lý, bất kể họ viện dẫn mục đích phóng sinh. Cách hiểu này nhằm ngăn tình trạng dùng danh nghĩa phóng sinh để che giấu, tiếp tay hoặc duy trì thị trường buôn bán động vật hoang dã trái phép. Với những hành vi chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành. Biện pháp xử lý có thể gồm phạt tiền và tịch thu tang vật, tùy thuộc tính chất hành vi, loài động vật liên quan cùng giá trị tang vật. Dân Trí dẫn thông tin từ C05 cho biết quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp hiện được nêu tại Nghị định 146/2026/NĐ-CP. Như vậy, không có một mức phạt chung áp dụng cho mọi trường hợp mua động vật hoang dã để phóng sinh, bởi mỗi vụ việc cần được xem xét theo nhiều yếu tố. Cơ quan chức năng sẽ phải xác định loài động vật, hành vi cụ thể, số lượng hoặc giá trị tang vật, cùng các tình tiết liên quan trong hồ sơ. Mức độ vi phạm vì thế có thể khác nhau đáng kể, từ xử lý hành chính đến xem xét trách nhiệm hình sự theo những điều khoản tương ứng. Đáng chú ý, nếu vụ việc liên quan các loài nguy cấp, quý, hiếm thuộc diện được bảo vệ, hành vi trái phép có thể bị xem xét theo Điều 244 Bộ luật Hình sự. Điều luật này quy định về tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm, với khung xử lý nghiêm khắc hơn những vi phạm thông thường. Theo Thiếu tướng Hà Xuân Duy, mức phạt tù cao nhất đối với tội danh này có thể lên tới 15 năm. Đối với động vật hoang dã thuộc phạm vi Điều 234 Bộ luật Hình sự, việc truy cứu trách nhiệm hình sự cũng không chỉ dựa trên ý định phóng sinh. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ căn cứ vào loài động vật, trị giá, khoản thu lợi bất chính và các điều kiện luật định khác để đánh giá vụ việc. Trong nhóm trường hợp này, mức phạt tù cao nhất được nêu là 12 năm, tùy thuộc hành vi và các tình tiết đáp ứng quy định pháp luật. Cảnh báo của Bộ Công an cho thấy người dân cần thận trọng trước những lời mời mua động vật để thả, cứu hộ hoặc phục vụ hoạt động phóng sinh. Việc trực tiếp mua, nhận, vận chuyển hay lưu giữ con vật có thể khiến người tham gia trở thành một mắt xích trong chuỗi buôn bán trái phép. Ngay cả khi không có ý định giết hại hoặc khai thác, người mua vẫn có thể đối mặt hậu quả pháp lý nếu hành vi vi phạm được xác định. Phóng sinh đúng nghĩa không nên tạo thêm nhu cầu tiêu thụ động vật hoang dã, bởi nhu cầu ấy có thể thúc đẩy việc săn bắt, vận chuyển và mua bán trái phép. Người dân cần tránh tự ý mua các loài không rõ nguồn gốc, đồng thời nên báo cơ quan chức năng khi phát hiện hoạt động buôn bán động vật hoang dã. Thông điệp từ C05 vì thế khá rõ ràng: mục đích phóng sinh không loại trừ trách nhiệm, còn việc bảo vệ động vật phải bắt đầu từ hành động đúng pháp luật.