Video: Ô tô Lexus đánh võng rồi dừng đột ngột giữa cao tốc gây tai nạn liên hoàn .
Đội CSGT đường bộ cao tốc số 3 (Cục CSGT, Bộ Công an) chuyển giao toàn bộ hồ sơ tang vật phương tiện liên quan vụ việc xe Lexus chèn ép, dừng đột ngột trên cao tốc cho Công an xã Phú Xuyên (Hà Nội) thụ lý theo thẩm quyền. “Đây là vụ việc có dấu hiệu tội phạm theo quy định của pháp luật”, đại diện Cục CSGT nhấn mạnh.
Theo Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp), thông tin mới từ dữ liệu VNeTraffic cho thấy chiếc Lexus trước đó từng 3 lần vi phạm tốc độ. Đây là tình tiết cần làm rõ để xác định ý thức chấp hành pháp luật của tài xế, đánh giá tính chất của hành vi vi phạm.
“Những hành vi vi phạm hành chính trước đó không phải là căn cứ để xử lý hình sự nhưng cho thấy ý thức chấp hành pháp luật của tài xế”, luật sư Đặng Văn Cường nói.
Hiện trường vụ tai nạn.
Luật sư Cường phân tích, trách nhiệm hình sự phải được xác định trên cơ sở chứng cứ của chính hành vi đang được điều tra. Nếu hành vi là gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự an toàn xã hội hoặc vi phạm giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng thì sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự.
“Trước hết phải xác định đây là giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm. Ở thời điểm hiện nay, việc cơ quan công an tiếp nhận hồ sơ để xác minh chưa đồng nghĩa với việc tài xế xe Lexus đã bị khởi tố hoặc đã được xác định là người phạm tội. Cơ quan chức năng sẽ khởi tố vụ án, khởi tố bị can khi có đủ căn cứ theo quy định của pháp luật”, ông Cường cho hay.
Theo Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Nguồn tin có thể xuất phát từ tố giác của cá nhân, tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân, thông tin trên phương tiện thông tin đại chúng, kiến nghị khởi tố hoặc do cơ quan tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện.
Luật sư cho rằng, trong vụ việc này, hình ảnh từ camera hành trình, camera giám sát giao thông, dữ liệu điện tử, lời khai của những người liên quan và hồ sơ tai nạn là những nguồn thông tin đặc biệt quan trọng để cơ quan chức năng phục dựng lại toàn bộ diễn biến.
Nguồn tin phải được tiếp nhận đầy đủ, kịp thời; cơ quan tiếp nhận phải lập biên bản, ghi vào sổ tiếp nhận và chuyển ngay cho cơ quan có thẩm quyền nếu vụ việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình.
Công an cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển ngay nguồn tin cùng tài liệu, đồ vật liên quan cho cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Đối với vụ việc này, sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan điều tra cần một quy trình xác minh tương đối toàn diện, chứ không chỉ tập trung vào khoảnh khắc chiếc xe khách đâm vào các phương tiện phía trước.
Về thời hạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, ông Cường dẫn chứng Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, xác minh và quyết định một trong ba khả năng: Khởi tố vụ án hình sự; không khởi tố vụ án hình sự; tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm.
Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 2 tháng; nếu vẫn chưa thể kết thúc việc xác minh thì Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 2 tháng.
Trong quá trình này, cơ quan có thẩm quyền có thể thu thập tài liệu, đồ vật; khám nghiệm hiện trường; trưng cầu giám định; yêu cầu định giá tài sản và thực hiện các hoạt động kiểm tra, xác minh cần thiết khác theo quy định của pháp luật.
“Với một vụ tai nạn có nhiều phương tiện, có người bị thương, có dữ liệu camera và cần xác định nguyên nhân, lỗi, tốc độ, khoảng cách giữa các xe cũng như thiệt hại tài sản, việc xác minh có thể cần thời gian để bảo đảm kết luận khách quan”, luật sư Cường nhấn mạnh.
Nếu có căn cứ xác định hành vi Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng thì sẽ khởi tố về tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
Do đó, nếu quá trình điều tra chứng minh được tài xế xe Lexus cố ý thực hiện những thao tác điều khiển phương tiện trái quy tắc an toàn, tạo ra tình huống nguy hiểm thực tế và hành vi đó đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu của Điều 260 thì có thể xem xét trách nhiệm hình sự theo điều luật này.
Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào việc có tai nạn xảy ra để mặc nhiên kết luận người điều khiển xe Lexus phạm tội. Cơ quan điều tra phải chứng minh hành vi vi phạm cụ thể, hậu quả, lỗi và quan hệ nhân quả.
Bên cạnh đó, cơ quan điều tra cũng cần xem xét dấu hiệu của tội Gây rối trật tự công cộng trong trường hợp chưa đủ căn cứ để xử lý về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
“Theo tôi, đây là vụ việc cần phục dựng toàn bộ diễn biến theo trình tự thời gian. Trước hết phải xác định chính xác xe Lexus đã di chuyển với tốc độ bao nhiêu, chuyển làn như thế nào, khoảng cách với phương tiện phía trước và phía sau ra sao? Có hay không việc tài xế Lexus chủ động chèn ép, cắt mặt, đánh võng, phanh hoặc dừng đột ngột để ngăn cản phương tiện khác...?”, ông Cường dẫn chứng.
Về mặt pháp lý, khi một vụ việc xảy ra, cơ quan chức năng sẽ không chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng là “xe nào đâm vào xe nào”, mà phải truy nguyên cả quá trình: ai đã làm gì, hành vi đó có vi phạm quy tắc nào, lỗi thuộc về ai, hậu quả nào phát sinh, có quan hệ nhân quả hay không và người thực hiện có nhận thức được mức độ nguy hiểm của hành vi hay không.
“Vì vậy, với vụ việc này, việc cần thiết lúc này là cơ quan chức năng khẩn trương phục dựng toàn bộ diễn biến, xác định chính xác lỗi của từng tài xế và hậu quả thực tế, từ đó lựa chọn đúng chế tài hành chính hay hình sự.
Xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng căn cứ pháp luật vừa bảo đảm công bằng cho các bên, vừa tạo ra tác dụng cảnh báo cần thiết đối với tình trạng lái xe theo tâm lý hơn thua, trả đũa hoặc ‘dằn mặt’ trên đường cao tốc”, luật sư Đặng Văn Cường phân tích.
Trà Giang