Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - Ảnh: C.DŨNG
Tại họp báo, báo Tuổi Trẻ đặt câu hỏi liên quan tới dự thảo đưa ra quy định về điều kiện đối với thương nhân đầu mối trong 2 năm liên tiếp phải đáp ứng tổng nguồn cung tối thiểu 300.000 m3/năm, nếu không sẽ bị rút giấy phép
"Bộ Công Thương cho biết vì sao cần phải áp dụng quy định này? Việc thực hiện phân giao tổng nguồn ra sao?" - phóng viên nêu.
Một nửa thương nhân đầu mối đáp ứng quy định 300.000m³/năm
Trả lời, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho hay việc đưa ra quy định thương nhân đầu mối phải đáp ứng tổng nguồn cung tối thiểu 300.000m3 là thực hiện theo chỉ đạo chung của Chính phủ trong việc tái cơ cấu thị trường xăng dầu, nâng cao năng lực của thương nhân tham gia thị trường.
Thực tế, việc phân giao hạn mức tối thiểu xăng dầu hằng năm dựa trên đăng ký thực hiện của doanh nghiệp, nên chưa thể hiện rõ được năng lực, có thương nhân đầu mối đạt mức tổng nguồn phân giao rất thấp.
Vì vậy dự thảo đưa ra quy định trên nhằm yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu năng lực, đảm bảo quy định về tổng nguồn tối thiểu. Với quy định này, bà Hiền cho hay sẽ có hơn một nửa thương nhân đầu mối đạt hạn mức 300.000m3/năm.
"Điều này không có nghĩa là những doanh nghiệp còn lại không đáp ứng và không thể tham gia thị trường. Dự thảo đưa ra lộ trình 2 năm thực hiện, nên với những doanh nghiệp tiếp tục đầu tư năng lực, nâng cao khả năng để đáp ứng yêu cầu và tham gia thị trường nên chưa thể nói có bao nhiêu doanh nghiệp bị loại" - bà Hiền nói.
Một nội dung lớn trong dự thảo nghị định là việc kiểm soát hình thành giá xăng dầu, đặc biệt khi trao quyền tự quyết cho doanh nghiệp. Mục tiêu là nhằm đảm bảo giá xăng dầu bám sát theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.
Kiểm soát giá xăng dầu ra sao?
Trước những lo ngại về việc giá sẽ biến động khi doanh nghiệp tự quyết giá, bà Hiền cho hay Nhà nước sẽ có các công cụ, biện pháp kiểm soát giá sẽ trên cơ sở yêu cầu thương nhân kê khai tính toán giá, giải trình biến động, gắn với cơ sở dữ liệu về giá được áp dụng cho cả nước.
Theo bà Hiền, phần mềm này sẽ cảnh báo các yếu tố bất thường về điều hành giá của thương nhân tới Sở Công Thương, Bộ Công Thương, kịp thời cung cấp thông tin thương nhân nào có kê khai giá nhưng không giải trình được biến động làm tăng giá để quản lý thị trường kiểm tra, kiểm soát.
"Nhà nước không điều hành giá hằng tuần. Doanh nghiệp căn cứ chi phí kinh doanh thực tế để tự quyết định thay đổi giá theo hoạt động kinh doanh, kê khai giá cho Nhà nước, nên việc thay đổi phải có căn cứ nhất định gắn với các yếu tố hình thành giá" - bà Hiền nói.
Về những lo ngại thương nhân đầu mối sẽ chi phí giá bán và tạo ra sự không công bằng cho doanh nghiệp bán lẻ, bà Hiền cho hay dự thảo quy định cho phép cả thương nhân đầu mối và bán lẻ đều được quyết định giá theo thị trường, tạo ra sự cạnh tranh về giá giữa các bên.
Đặc biệt trên thị trường xăng dầu chỉ còn hai tầng nấc là thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối, nên tới đây trên thị trường sẽ có hơn 10.500 thương nhân phân phối và được quyết định giá, sẽ tạo sự cạnh tranh trên thị trường.
"Thị trường xăng dầu sẽ cạnh tranh khốc liệt và mạnh mẽ, nên không lo ngại đầu mối chi phối giá. Thậm chí trong bối cảnh đó, thương nhân đầu mối phải chịu sức ép cạnh tranh từ thương nhân phân phối. Đối với lo ngại bắt tay, thông đồng nâng giá, bộ có bổ sung quy định xử lý thỏa thuận cạnh tranh không lành mạnh trong Luật Cạnh tranh" - bà Hiền thông tin.
Dự báo cung cầu và giá cả trong cuối năm
Về đảm bảo cung cầu trong bối cảnh tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp, bà Hiền cho hay không có năm nào mà tình hình liên tục thay đổi, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý. Hiện bộ đã chủ động xây dựng phương án ứng phó, nguồn cung vẫn đang rất đảm bảo và doanh nghiệp bám sát tổng nguồn, tồn kho đang rất cao, nên yên tâm nguồn cung xăng dầu.
Về giá xăng dầu, Bộ Công Thương sẽ điều hành theo sát giá thế giới, sử dụng linh hoạt các biện pháp. Vừa qua, Chính phủ tiếp tục gia hạn giảm thuế với xăng dầu, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.
Vì vậy bà Hiền khẳng định từ nay đến cuối năm, cân đối tổng nguồn đáp ứng đủ cho sản xuất kinh doanh. Bộ Công Thương điều hành giá linh hoạt nhằm bám sát giá thế giới, sử dụng quỹ để điều hành khi cần thiết.
Giá xăng dầu tăng mạnh, Bộ Công Thương yêu cầu tuyệt đối không găm hàng, gián đoạn nguồn cungBộ Công Thương vừa có yêu cầu tới các thương nhân đầu mối và thương nhân sản xuất xăng dầu, về đảm bảo nguồn cung cho hệ thống phân phối xăng dầu trong quý 4-2026.