Bộ GD-ĐT lên kế hoạch phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra đánh giá

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Để chống bệnh thành tích, Bộ GD-ĐT nêu rõ, không lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp, kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân.

Bộ GD-ĐT ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 37/CT-TTg về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong GD-ĐT, nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao Bộ GD-ĐT tại Chỉ thị số 37, xác định rõ đơn vị chủ trì, phối hợp, sản phẩm và thời hạn hoàn thành.

Bộ GD-ĐT lên kế hoạch phòng gian lận thi cử, kiểm tra đánh giá - Ảnh 1. — Vụ sai phạm thi tốt nghiệp THPT ở điểm thi THPT chuyên Tuyên Quang gây chấn động dư luận

Kế hoạch nêu mục tiêu chuyển mạnh từ phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa; thực hiện nhất quán phương châm "học thật, thi thật, đánh giá thật".

Kế hoạch xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu. Trong đó, có yêu cầu về nâng cao trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và ý thức liêm chính, cho nhà giáo, cán bộ quản lý; giáo dục ý thức trung thực cho người học. Các hành vi bị nghiêm cấm và trách nhiệm pháp lý được phổ biến vào đầu năm học, trước các kỳ kiểm tra, thi, bảo vệ luận văn, luận án.

Bộ GD-ĐT cho biết sẽ rà soát, hoàn thiện quy chế thi, quy định kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ, cuối khóa ở tất cả cấp học, trình độ đào tạo; bổ sung nhận diện phương thức gian lận mới, nhất là sử dụng trí tuệ nhân tạo, thiết bị công nghệ cao để gian lận; quy định rõ hành vi bị nghiêm cấm, quy trình kiểm soát, cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết và trách nhiệm giải trình.

Về đổi mới thi đua, khen thưởng, chống bệnh thành tích, Bộ GD-ĐT nêu rõ, không lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp, kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân. Nghiêm cấm chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc che giấu vi phạm.

Bộ GD-ĐT sẽ có hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại tại khâu có nguy cơ cao, trước hết với kỳ thi tốt nghiệp THPT và thi chọn học sinh giỏi quốc gia; xây dựng lộ trình thi trên máy tính; hướng dẫn xây dựng ngân hàng câu hỏi; xây dựng cơ sở dữ liệu phân tích, đối sánh kết quả để cảnh báo bất thường.

Kế hoạch cũng nêu yêu cầu hướng dẫn cơ sở đào tạo hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật; phòng ngừa, xử lý đạo văn, sao chép, thuê làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng trí tuệ nhân tạo trái quy định trong học tập, nghiên cứu, bảo vệ luận văn, luận án.

Đồng thời, đổi mới phương pháp học tập, kiểm tra, đánh giá theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập, nghiên cứu khoa học; triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống gian lận trong nghiên cứu khoa học, thi kết thúc học phần, thi cuối khóa, bảo vệ luận văn, luận án.

Kế hoạch yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các kỳ thi và việc thực hiện quy chế tại địa phương, cơ sở; vận hành cơ chế tiếp nhận phản ánh, tố giác; phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học - Công nghệ về giải pháp kỹ thuật, công nghệ phục vụ phòng ngừa, phát hiện gian lận.

Chỉ thị 37 của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 20.10.2026 yêu cầu kiên quyết ngăn chặn và xử lý triệt để các hành vi như thi hộ, học thay, đạo văn, sửa điểm, lộ lọt đề thi, cũng như việc sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI) để gian lận; bao che, tiếp tay hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tác động đến kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi. Chỉ thị yêu cầu xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Nhằm cụ thể hóa Chỉ thị số 37/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành kế hoạch hành động toàn diện để phòng, chống gian lận trong kiểm tra, thi cử và đánh giá. Động thái này đánh dấu bước chuyển trọng tâm từ xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro từ sớm, kiên định phương châm "học thật, thi thật, đánh giá thật". Mục tiêu cốt lõi là chấn chỉnh kỷ cương học đường sau nhiều sự việc tiêu cực gây bức xúc dư luận, điển hình như sai phạm tại điểm thi trường THPT chuyên Tuyên Quang. Một trong những giải pháp mang tính đột phá là cải cách tiêu chí thi đua để triệt tiêu tận gốc bệnh thành tích tồn tại lâu nay. Bộ GD-ĐT nghiêm cấm việc dùng riêng tỷ lệ học sinh khá giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hay điểm thi làm thước đo xếp loại, khen thưởng tập thể và cá nhân. Mọi hành vi gây áp lực, can thiệp nâng điểm hoặc bao che vi phạm đều bị cấm tuyệt đối nhằm bảo đảm tính trung thực của kết quả giáo dục. Song song với việc siết chặt đạo đức nghề nghiệp, ngành giáo dục chủ động xây dựng hàng rào kỹ thuật trước các phương thức gian lận tinh vi, đặc biệt là việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo và thiết bị công nghệ cao. Quy chế kiểm tra, đánh giá ở mọi bậc học sẽ được rà soát với quy trình kiểm soát chéo và lưu vết chặt chẽ. Đơn vị chức năng cũng lên phương án bố trí camera, máy dò kim loại ở các khâu trọng yếu, đồng thời phối hợp cùng Bộ Công an và Bộ Khoa học - Công nghệ để giám sát dữ liệu bất thường. Tại các cơ sở giáo dục đại học, quy định về liêm chính học thuật tiếp tục được siết chặt để ngăn chặn triệt để tình trạng đạo văn, học thay, thi hộ và gian lận nghiên cứu. Phương thức đánh giá người học sẽ chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng coi trọng toàn bộ quá trình thay vì chỉ dựa vào bài thi kết thúc. Việc kết hợp đồng bộ giữa chế tài nghiêm minh, công nghệ giám sát và đổi mới tư duy đánh giá được kỳ vọng sẽ thiết lập lại môi trường sư phạm công bằng, minh bạch.