Lương y Bùi Đắc Sáng, thuộc Hội Đông y Hà Nội, đánh giá thịt gà giàu dưỡng chất, dễ tiêu hóa, thích hợp bồi bổ cơ thể suy kiệt. Giống gà ri bản địa và gà ác giữ giá trị dinh dưỡng cao nhất. Đông y xếp thịt gà vào nhóm vị ngọt, tính ấm, ích khí, dưỡng tủy. Người mới ốm dậy, phụ nữ sau sinh hoặc người suy nhược nên bổ sung loại thịt này vào thực đơn hằng ngày.
Để hồi sức nhanh, đầu bếp kết hợp thịt gà mái giò cùng hành tây, hạt sen và ý dĩ, hoặc ninh gà mái tơ với các loại đậu hạt. Khi bụng đầy trướng, cơ thể mệt mỏi, người bệnh hầm cách thủy gà nguyên con với mười gam nhân sâm, mười gam tiểu hồi và sáu gam xuyên tiêu. Một công thức khác trị chứng chậm tiêu gồm gà trống nấu nhừ cùng thảo quả, nghệ tươi, vỏ quýt và hạt tiêu.
Món gà kho riềng thái miếng, bọc thảo quả, trần bì vào túi vải rồi om nhỏ lửa giúp người ốm kích thích vị giác, xoa dịu các cơn đau quặn bụng. Người thận yếu, hay hoa mắt, ù tai cải thiện sức khỏe nhờ món gà hầm rượu trắng. Với chứng phù nề chân tay do thiếu chất, nồi gà mái ri lông vàng ninh nhừ cùng ba mươi gam xích tiểu đậu và nhánh gừng tươi đem lại chuyển biến tích cực.
Người già ăn uống kém, da dẻ khô ráp nên dùng món bánh bao nhân thịt gà băm nhuyễn với gừng, tiêu, hấp chín ăn liên tục trong mười ngày. Người suy giảm trương lực cơ, mắc các chứng sa tạng có thể dùng gà mái hấp hoàng kỳ trong ba tiếng. Phụ nữ sau sinh ít sữa, thiếu máu hợp với món gà mái nhồi gạo trắng và bách hợp. Riêng phụ nữ sau sẩy thai hoặc người viêm gan mệt mỏi, thịt gà xé hầm nhừ cùng nhân sâm, đương quy giúp lấy lại sức lực nhanh chóng.
Đáng lưu ý, người mang cơ địa mẫn cảm, bệnh hen phế quản cần tránh da và nội tạng gà để phòng ngừa mẩn ngứa hoặc cơn khó thở cấp. Các mẹo dân gian gia giảm gừng cay chỉ kích thích tiêu hóa, không thể thay thế thuốc chống dị ứng chuyên khoa.
Ảnh minh họa: Bùi Thủy
Món ăn, bài thuốc từ thịt gà ác
Gà ác, còn được gọi là gà đen, gà chân chì, gà ngũ trảo. Thịt gà ác ăn thơm ngon và có nhiều chất dinh dưỡng hơn thịt gà thường. Để chữa bệnh, người ta thường dùng thịt gà ác kết hợp với một số vị thuốc thành các bài thuốc dùng trong các trường hợp sau:
Bài 1: Gà ác 1 con, Thảo quả 2 quả, bột nghệ 3g, hồ tiêu 6g, vỏ quýt 3g, thêm hành, dấm, nước mắm và lượng nước thích hợp, nấu nhừ, ăn khi đói. Dùng cho các trường hợp suy nhược cơ thể, đầy bụng không tiêu.
Bài 2: Thịt gà ác 200g rửa sạch, chặt miếng, cho vào nồi hầm với 10g kỷ tử, vài lát gừng tươi cho thật nhừ, cho thêm gia vị ăn nóng. Thích hợp dùng cho những người hay đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, đau lưng do can thận âm hư.
Bài 3: Gà ác 1 con, làm sạch, bỏ nội tạng, chặt miếng, hoàng kỳ 100g rửa sạch, cắt đoạn, tất cả cho vào nồi hầm thật nhừ, thêm gia vị, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng bổ huyết, điều kinh, nên ăn trước kỳ kinh 3 ngày, dùng liên tục trong 5 ngày.
Bài 4: Gà ác 1 con, sinh địa 15g, bạch thược 10g, xuyên khung 8g. Gà cho vào hầm nhừ, các vị thuốc thái nhỏ ngâm trong 1/2 cốc rượu sau đó cho vào gà, tiếp tục hầm nhừ, ăn nóng. Dùng thích hợp cho người bệnh thiếu máu.
Bài 5: Thịt gà ác 200g rửa sạch, chặt miếng, cho vào nồi hầm cùng với đông trùng hạ thảo 10g, hoài sơn 30g cho thật nhừ, thêm gia vị, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng bổ tinh khí, cường gân cốt, dùng cho các trường hợp cơ thể suy nhược, gầy còm, ốm yếu.
Bài 6: Gà ác 1 con, làm sạch, bỏ nội tạng, tam thất 5g, thái phiến, cho vào trong bụng gà cùng với một chút rượu và gia vị, hầm cách thủy đến khi chín, ăn nóng. Công dụng bổ khí huyết, cường gân cốt, thường dùng cho những bệnh nhân bị gãy xương, đau xương khớp.
Bài 7: Gà ác 1 con, gạo tẻ 100g, Bách hợp 30g. Gà làm sạch bỏ ruột, cho bách hợp vào bụng gà khâu lại, thêm gạo, nước, gia vị rồi hầm nhừ. Dùng cho các trường hợp suy nhược gầy còm, huyết hư sau đẻ.
Thúy Quỳnh