Cà Mau sẽ tổ chức hội thảo khoa học bảo tồn giá trị Tết cổ truyền của đồng bào Khmer
Nguồn ảnh: Tiền Phong
UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành kế hoạch phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh năm 2026, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng và giảm nghèo bền vững.
Theo kế hoạch, tỉnh Cà Mau sẽ tổ chức một hội thảo khoa học về bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Chôl Chnăm Thmây (Tết cổ truyền) của đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh. Hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn lễ hội cũng được triển khai thông qua việc thu thập vật tư, nguyên liệu, dụng cụ, tài liệu, tư liệu, số liệu, sách, báo phục vụ công tác nghiên cứu.
Bên cạnh đó, Cà Mau tổ chức 3 lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và truyền dạy nghệ thuật “Nhạc Trống Lớn” của đồng bào Khmer tại xã Tân Lộc, xã Khánh Bình và phường Hiệp Thành.
Lễ hội Chôl Chnăm Thmây (Tết cổ truyền) của đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh Cà Mau.
Tỉnh cũng xây dựng mới một Câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại xã U Minh. Câu lạc bộ sẽ được tổ chức duy trì sinh hoạt định kỳ với các hoạt động tập luyện, biểu diễn văn hóa - nghệ thuật, cuộc thi văn nghệ dân gian.
Đối với hoạt động văn nghệ truyền thống, Cà Mau sẽ hỗ trợ, hướng dẫn tổ chức và hoạt động cho 3 đội văn nghệ truyền thống tại các ấp, khóm thuộc xã Hồ Thị Kỷ, xã Tân Lộc và phường Hiệp Thành.
Các đội văn nghệ được hỗ trợ dàn dựng, biểu diễn chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị, sự kiện văn hóa - xã hội, các ngày lễ, kỷ niệm và đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân ở địa phương.
Một nội dung khác được chú trọng là phát huy vai trò của nghệ nhân và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Theo kế hoạch, tỉnh tổ chức 3 lớp tập huấn, truyền dạy nghệ thuật Nhạc Ngũ âm cho đồng bào Khmer tại chùa Rạch Cui (xã Khánh Bình), Phân hiệu Trường Phổ thông dân tộc nội trú Cà Mau (phường An Xuyên) và Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Danh Thị Tươi (xã Đá Bạc).
Cùng với bảo tồn, Cà Mau định hướng đưa các hoạt động bảo tồn văn hóa lồng ghép với phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá hình ảnh văn hóa các dân tộc thiểu số; khuyến khích đồng bào tham gia cung cấp các sản phẩm, dịch vụ văn hóa - du lịch nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.
Các nghệ nhân “Nhạc Trống Lớn” của đồng bào Khmer tại xã Tân Lộc đang biểu diễn.
Theo UBND tỉnh Cà Mau, kinh phí thực hiện kế hoạch được bố trí từ nguồn vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đối ứng thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số năm 2026; nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, đề án, dự án liên quan cùng các nguồn xã hội hóa, tài trợ, viện trợ và những nguồn huy động hợp pháp khác.
UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và tổng hợp kết quả thực hiện. Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp tuyên truyền, vận động đồng bào, nghệ nhân, người có uy tín tham gia bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
UBND các xã, phường có trách nhiệm bố trí nguồn lực, lồng ghép các chương trình, dự án liên quan để thực hiện nhiệm vụ, nâng cao hiệu quả hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.
Kế hoạch yêu cầu các hoạt động bảo tồn phải bảo đảm tính thiết thực, tránh hình thức, lãng phí, sử dụng hiệu quả nguồn lực Nhà nước; đồng thời thường xuyên kiểm tra, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.
Theo kế hoạch, tỉnh Cà Mau sẽ tổ chức hội thảo khoa học nhằm bảo tồn, phục hồi và phát huy những giá trị đặc sắc của Lễ hội Chôl Chnăm Thmây, Tết cổ truyền của đồng bào Khmer trên địa bàn. Hội thảo được kỳ vọng tạo thêm không gian trao đổi giữa các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý, nghệ nhân và cộng đồng về hướng gìn giữ lễ hội trong đời sống hiện nay. Hoạt động này nằm trong kế hoạch bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số năm 2026, với yêu cầu triển khai thiết thực, tránh hình thức, lãng phí và sử dụng hiệu quả nguồn lực Nhà nước.
Song song hội thảo, Cà Mau sẽ tổ chức nghiên cứu, sưu tầm nhiều vật tư, nguyên liệu, dụng cụ, tài liệu, tư liệu, số liệu, sách báo phục vụ công tác bảo tồn. Việc thu thập tư liệu giúp nhận diện đầy đủ hơn những yếu tố cấu thành lễ hội, đồng thời tạo cơ sở để truyền dạy, phục dựng và giới thiệu văn hóa Khmer tới cộng đồng. Những tài liệu được tập hợp cũng có thể hỗ trợ các địa phương lưu giữ ký ức văn hóa, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn phong tục, nghệ thuật và sinh hoạt truyền thống của dân tộc mình.
Một nội dung đáng chú ý khác là Cà Mau sẽ tổ chức ba lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và truyền dạy nghệ thuật “Nhạc Trống Lớn” của đồng bào Khmer. Ba lớp được triển khai tại xã Tân Lộc, xã Khánh Bình và phường Hiệp Thành, nơi các nghệ nhân sẽ góp phần truyền lại kỹ năng biểu diễn cùng những hiểu biết gắn với loại hình nghệ thuật này. Việc đưa nghệ thuật “Nhạc Trống Lớn” vào hoạt động đào tạo giúp việc bảo tồn không chỉ dừng ở sưu tầm, mà tiếp tục hiện diện trong sinh hoạt văn hóa tại địa phương.
Cà Mau cũng sẽ xây dựng mới một Câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại xã U Minh, tạo địa điểm để người dân gặp gỡ và thực hành nghệ thuật. Câu lạc bộ dự kiến duy trì sinh hoạt định kỳ thông qua các buổi tập luyện, biểu diễn văn hóa nghệ thuật và cuộc thi văn nghệ dân gian phù hợp với cộng đồng. Mô hình này được kỳ vọng mở rộng cơ hội tham gia cho người dân, đồng thời tạo môi trường để những giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền tự nhiên hơn giữa các thế hệ.
Trong lĩnh vực văn nghệ truyền thống, tỉnh sẽ hỗ trợ, hướng dẫn tổ chức và hoạt động cho ba đội văn nghệ tại các ấp, khóm thuộc xã Hồ Thị Kỷ, xã Tân Lộc và phường Hiệp Thành. Các đội văn nghệ sẽ được hỗ trợ dàn dựng, biểu diễn chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị, sự kiện văn hóa xã hội, những ngày lễ, ngày kỷ niệm tại địa phương. Hoạt động của các đội còn hướng tới đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân, đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với đời sống thường ngày.
Cà Mau đồng thời nhấn mạnh vai trò của nghệ nhân và người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số, xem đây là lực lượng quan trọng của quá trình bảo tồn. Theo kế hoạch, ba lớp tập huấn và truyền dạy nghệ thuật “Nhạc Ngũ âm” sẽ được tổ chức tại chùa Rạch Cui, Phân hiệu Trường Phổ thông dân tộc nội trú Cà Mau và Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Danh Thị Tươi. Các địa điểm tương ứng nằm tại xã Khánh Bình, phường An Xuyên và xã Đá Bạc, giúp hoạt động truyền dạy tiếp cận cả cộng đồng, học sinh và những người yêu thích nghệ thuật Khmer.
Bên cạnh bảo tồn, tỉnh định hướng lồng ghép các hoạt động văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, qua đó quảng bá hình ảnh văn hóa các dân tộc thiểu số. Cà Mau khuyến khích đồng bào tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ văn hóa du lịch, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và từng bước cải thiện đời sống. Theo UBND tỉnh Cà Mau, kinh phí thực hiện kế hoạch đến từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương đối ứng thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số năm 2026.
Nguồn lực còn được lồng ghép từ các chương trình, đề án, dự án liên quan, cùng nguồn xã hội hóa, tài trợ, viện trợ và những khoản huy động hợp pháp khác. UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và tổng hợp kết quả, trong khi Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp tuyên truyền, vận động cộng đồng. UBND các xã, phường phải bố trí nguồn lực, lồng ghép chương trình liên quan, thường xuyên kiểm tra và tháo gỡ khó khăn, bảo đảm kế hoạch bảo tồn văn hóa Khmer đi vào thực chất, theo Tiền Phong.