Cách phòng tránh tái đứt dây chằng

Đứt dây chằng là chấn thương thường gặp khi chơi thể thao, tai nạn hoặc vận động sai tư thế, khiến khớp mất vững, gây đau, sưng, hạn chế vận động.

ThS.BS Vũ Trung Hiếu, Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khi dây chằng đứt hoàn toàn, khớp mất vững nặng và lỏng lẻo, người bệnh thường được phẫu thuật tái tạo, sử dụng mảnh ghép gân tự thân của người bệnh để thay thế dây chằng cũ đã đứt. Sau mổ, người bệnh cần tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng trong nhiều tháng để mảnh ghép gân dần thích nghi, tái cấu trúc và đảm nhiệm chức năng như dây chằng.

Bác sĩ Hiếu chỉ ra những lưu ý với người bệnh trong giai đoạn này giúp phòng tránh tái đứt dây chằng.

Mang nẹp gối bảo vệ mảnh ghép dây chằng sau phẫu thuật, nhất là khi đi lại, tập luyện. Nên chọn các loại nẹp gối chuyên dụng theo chỉ định của bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu, tránh nẹp quá chật hoặc không đúng chức năng.

Tuân thủ phác đồ vật lý trị liệu và phục hồi chức năng theo từng giai đoạn để củng cố các nhóm cơ quanh gối, đùi, mông và thân mình, hỗ trợ giảm tải cho dây chằng trong thời gian phục hồi.

Bác sĩ cùng chuyên gia vật lý trị liệu và phục hồi chức năng xây dựng lộ trình tập cá thể hóa cho từng người bệnh, tăng dần cường độ và các bài tập chức năng thăng bằng, phối hợp vận động theo tốc độ hồi phục của dây chằng. Người bệnh không tự ý bỏ tập, tự tăng cường độ, tập thêm bài tập mới chỉ dựa vào cảm giác hết đau chủ quan.

Nghỉ ngơi xen kẽ lịch tập và ngủ đủ giấc giúp cơ - dây chằng tái tạo và duy trì độ bền lâu dài. Dây chằng cần thời gian để phục hồi sau vận động, tránh tập luyện quá mức hoặc không có thời gian nghỉ hợp lý, dễ tích lũy tổn thương, dẫn đến tái đứt dây chằng.

Bổ sung protein và collagen trong chế độ dinh dưỡng góp phần tăng tốc độ phục hồi dây chằng. Các thực phẩm cung cấp protein chất lượng cao như thịt bò giúp tăng cường sức mạnh của dây chằng và cơ bắp quanh khớp. Nước hầm xương giàu collagen, gelatin, canxi và magie, các thành phần quan trọng giúp mô liên kết dẻo dai hơn. Rau xanh, trái cây chứa nhiều vitamin, dưỡng chất hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen.

Tái khám đầy đủ theo lịch hẹn nhất là trước khi có ý định quay trở lại thể thao, vận động mạnh. Bác sĩ sẽ đánh giá tốc độ hồi phục của dây chằng, điều chỉnh phác đồ tập luyện nếu cần hoặc đánh giá người bệnh có đủ điều kiện quay lại tập luyện, chơi thể thao, lao động nặng.

Nhiều người bệnh khi thấy hết đau, khả năng vận động khớp phục hồi nhanh hơn so với dự kiến thường nôn nóng quay lại hoạt động quá sớm. Điều này có thể khiến dây chằng sau ghép tái tổn thương do chưa chịu được áp lực vật lý, làm tăng nguy cơ rách đứt lại.

Bác sĩ Hiếu lưu ý người bệnh từng phẫu thuật dây chằng nếu có các dấu hiệu như tiếng rách ở khớp, lỏng gối, mất vững, đau đột ngột, dữ dội, sưng khớp, hạn chế vận động, khó gập duỗi khớp... nên tới bệnh viện kiểm tra ngay vì có thể dây chằng tái đứt.

Phẫu thuật tái tạo dây chằng lần hai phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao hơn lần đầu. Bác sĩ phải xử lý lỗ khoan cũ (gọi là đường hầm) trên xương bệnh nhân, vừa phải lựa chọn gân tự thân mới để thay thế dây chằng tái tạo. Người bệnh cần được điều trị cá thể hóa, chuyên sâu, tại bệnh viện đa chuyên khoa kết hợp chẩn đoán hình ảnh, chấn thương chỉnh hình, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để sớm phục hồi vận động, tránh dây chằng tiếp tục tái đứt.

Thanh Long