Lừa cài ứng dụng chứa mã độc
Ngày 14/10/2026, Công an tỉnh Ninh Bình cảnh báo về thủ đoạn giả danh nhân viên điện lực, đơn vị cấp nước đến nhà người dân để lừa cài đặt ứng dụng chứa mã độc, từ đó đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản.
Theo cơ quan Công an, các đối tượng có thể mặc đồng phục, đeo thẻ nhân viên giả để tạo lòng tin. Khi đến nhà, chúng thường lấy lý do kiểm tra định kỳ, cập nhật hợp đồng, chuyển đổi hóa đơn điện tử hoặc hỗ trợ thanh toán tiền điện, nước.
Thậm chí, một số đối tượng còn thông báo có sự cố cần xử lý hoặc người dân được hoàn tiền hóa đơn để khiến chủ nhà tin tưởng và làm theo hướng dẫn. Sau khi tạo được lòng tin, kẻ gian sẽ đề nghị người dân quét mã QR hoặc truy cập đường link để tải ứng dụng được giới thiệu là của đơn vị điện, nước. Nếu được giao điện thoại đang mở khóa, chúng có thể trực tiếp thao tác cài đặt trên thiết bị.
Đáng lo ngại, những ứng dụng này có thể chứa mã độc, cho phép kẻ gian thu thập thông tin cá nhân, theo dõi hoạt động trên điện thoại, thậm chí chiếm quyền điều khiển thiết bị nếu được cấp các quyền truy cập cần thiết.
Trong quá trình cài đặt, đối tượng có thể yêu cầu người dân bật quyền trợ năng, cho phép đọc tin nhắn, điều khiển điện thoại hoặc cung cấp mật khẩu, mã OTP. Những yêu cầu này thường được ngụy trang dưới hình thức "xác thực khách hàng", "liên kết thanh toán" để người dân mất cảnh giác.
Khi đã có quyền truy cập, kẻ gian có thể tìm cách đánh cắp thông tin đăng nhập, mã xác thực để chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng.
Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn có thể chiếm quyền sử dụng tài khoản Zalo, Facebook của nạn nhân. Sau đó, chúng giả danh chủ tài khoản để nhắn tin vay tiền, nhờ chuyển khoản hoặc tiếp tục gửi đường link độc hại cho bạn bè, người thân.
Như vậy, chỉ từ việc cài đặt một ứng dụng không rõ nguồn gốc, người dân có nguy cơ bị mất tiền, lộ thông tin cá nhân và trở thành mắt xích trong những vụ lừa đảo tiếp theo.
Không nên giao điện thoại đang mở khóa cho người lạ
Người giả danh nhân viên điện, nước để lừa người dân cài ứng dụng chứa mã độc, đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tiền có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tùy vào thủ đoạn thực hiện, số tiền chiếm đoạt và tính chất vụ việc, người vi phạm có thể phải đối mặt với mức án lên đến 20 năm tù, thậm chí tù chung thân.
Theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015, đã được sửa đổi năm 2017, hành vi sử dụng thông tin tài khoản ngân hàng hoặc truy cập trái phép vào tài khoản của người khác nhằm chiếm đoạt tài sản có thể bị xử lý về tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 173 và Điều 174 Bộ luật này.
Theo khoản 1 Điều 290, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Trường hợp chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hơn, mức phạt tù được quy định như sau: Chiếm đoạt từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng: Phạt tù từ 2 - 7 năm; Chiếm đoạt từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng: Phạt tù từ 7 - 15 năm; Chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên: Phạt tù từ 12 - 20 năm.
Trong khi đó, nếu kẻ gian sử dụng thông tin giả, đưa ra những lý do không có thật để khiến người dân tin tưởng và tự chuyển tiền có thể bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Cụ thể, người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Trường hợp chiếm đoạt dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc các trường hợp luật định.
Đáng chú ý, nếu chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12 - 20 năm hoặc tù chung thân.
Như vậy, không phải cứ sử dụng điện thoại, đường link hay ứng dụng chứa mã độc để lừa đảo đều bị xử lý về cùng một tội danh. Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào cách thức thực hiện hành vi, số tiền bị chiếm đoạt và các chứng cứ liên quan để xác định tội danh, mức hình phạt phù hợp.
Trước thủ đoạn trên, người dân cần cảnh giác khi có người tự xưng là nhân viên điện, nước đến nhà yêu cầu cài đặt ứng dụng hoặc hỗ trợ thanh toán hóa đơn. Nếu chưa xác định được danh tính, cần liên hệ trực tiếp với tổng đài chính thức của đơn vị cung cấp dịch vụ để kiểm tra, thay vì chỉ tin vào đồng phục hay thẻ nhân viên.
Đặc biệt, không giao điện thoại đang mở khóa cho người lạ, không quét mã QR hoặc truy cập đường link không rõ nguồn gốc để cài ứng dụng. Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài khoản ngân hàng theo yêu cầu của người tự xưng là nhân viên điện, nước.
Trường hợp đã lỡ cài đặt ứng dụng nghi chứa mã độc, người dân cần nhanh chóng ngắt kết nối Internet hoặc tắt nguồn điện thoại. Đồng thời, sử dụng thiết bị an toàn khác để liên hệ ngân hàng, yêu cầu khóa các dịch vụ có nguy cơ bị xâm nhập.
(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)
Hoàng Quý