Đảng Cộng hòa đang đối mặt với thách thức ngày càng lớn trong việc duy trì thế đa số tại Thượng viện, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump suy giảm, xung đột tại Iran tiếp diễn và giá xăng tăng mạnh, hãng tin AP bình luận.
Hai năm qua, đảng Cộng hòa của ông Trump nắm giữ cả Nhà trắng lẫn lưỡng viện, nhờ đó dễ dàng thông qua một số dự luật chủ chốt. Song, số ghế của đảng Cộng hòa vẫn chưa đủ để thông qua toàn bộ chương trình lập pháp mà ông Trump mong muốn, thí dụ dự luật liên bang về giấy tờ tùy thân của cử tri, có tên gọi là “Đạo luật Cứu nước Mỹ” (SAVE America Act), do vấp phải sự phản đối từ phía đảng Dân chủ.
Ở phía ngược lại, hiển nhiên, đảng Dân chủ muốn giành lại quyền kiểm soát ít nhất là một trong hai viện, nhằm ngăn cản chương trình nghị sự của ông Trump, thúc đẩy những ưu tiên chính sách của mình, tăng cường sức răn đe của nguy cơ “Chính phủ đóng cửa” trong trường hợp không đạt được đồng thuận, cũng như sẵn sàng bác bỏ quyền phủ quyết mà Tổng thống Mỹ nắm giữ.
Thậm chí, như lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đề ra trong một bản “Kế hoạch 100 ngày”, đảng Dân chủ sẽ xem xét lại cuộc chiến Mỹ - Iran, và đảo ngược chương trình thuế quan toàn cầu - một trong những chính sách khiến nước Mỹ bị phản đối dữ dội trên phương diện đối ngoại suốt hai năm qua.
Như tờ The New York Times dẫn dữ liệu Chính phủ Mỹ mới công bố, lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu đối với người dân cũng như cử tri Mỹ.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 9/2026 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 5/2026 và vượt tốc độ tăng lương trong 6 tháng liên tiếp. Giá xăng duy trì trên mức 4 USD/gallon trên toàn quốc trong phần lớn 6 tháng qua, trong khi giá dầu diesel tăng kỷ lục đe dọa tiếp tục đẩy giá thực phẩm và hàng hóa lên cao. Trong khi đó, tăng trưởng tiền lương trong tháng 9/2026 đã chậm lại còn 3%, khiến thu nhập thực tế của người lao động trung bình không tăng kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai của đương kim Tổng thống Donald Trump.
Áp lực lạm phát gia tăng cũng buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải đảo ngược chính sách và bắt đầu tăng lãi suất trở lại, làm tăng chi phí vay mượn và đẩy lãi suất thế chấp lên cao.
Chi tiêu tiêu dùng trong quý II tăng trưởng ở mức 3,8% và đầu tư doanh nghiệp duy trì mạnh mẽ đạt khoảng 4 nghìn tỷ USD nhờ sự bùng nổ của hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào ngành AI cũng khiến Phó Chủ tịch Elizabeth Pancotti của tổ chức nghiên cứu Groundwork Collaborative cảnh báo: Cử tri Mỹ hiện mong muốn sự ổn định kinh tế hơn bao giờ hết, trong bối cảnh bị đè nặng bởi nỗi lo về làn sóng sa thải do AI hoặc nguy cơ vỡ bong bóng tài chính.
Hơn thế, theo The Washington Post, nhiều chính trị gia được xem là ứng cử viên tiềm năng cho cuộc đua tổng thống năm 2028 đang tích cực hỗ trợ các ứng cử viên cùng đảng trong các cuộc đua vào Hạ viện, Thượng viện và chức thống đốc bang.
Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos công bố ngày 19/10, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump đã giảm xuống mức thấp kỷ lục: Chỉ có khoảng 31% người Mỹ được hỏi tán thành cách điều hành của Tổng thống Trump, mức thấp nhất trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của ông. The Washington Post nhận xét: Tỷ lệ tín nhiệm thấp của Tổng thống Trump trong cử tri cùng với giá cả cao và cuộc chiến không được lòng dân với Iran đang củng cố thêm lợi thế cho đảng Dân chủ.
Bởi vậy, đảng Dân chủ càng có thêm động lực để cố gắng sớm “kiện toàn lực lượng” ngay từ bây giờ, nhằm giành lại Nhà trắng sau bốn năm, thông qua một phép thử khắc nghiệt cho niềm tin mà cử tri dành cho đảng Cộng hòa của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump.
Võ Hoàng