Ngày càng có nhiều tấm gương tiêu biểu người đồng bào dân tộc thiểu số làm kinh tế giỏi, bảo vệ rừng, tích cực trong các phong trào, hoạt động của địa phương.
“Biến” đồi trọc thành khu rừng xanh tốt
Ở xã miền núi Huồi Tụ của tỉnh Nghệ An, mỗi khi nhắc đến chuyện trồng rừng, kỳ tích trồng pơ mu, sa mu của ông Vừ Vả Chống ở bản Trung tâm được nhiều người kể vanh vách. Những năm 80 của thế kỷ 20, khi nạn phá rừng còn diễn ra nghiêm trọng, người lấy gỗ, người lấy đất làm nương rẫy, còn ông Vừ Vả Chống xin địa phương nhận đồi trọc để trồng rừng.
Thời điểm đó, ở địa bàn xã Huồi Tụ gần như không còn giống của các loại cây gỗ quý nữa. Ông Chống phải chuẩn bị cơm nắm, muối vừng, lặn lội vào những khu rừng già nguyên sinh để tìm, bới từng cây con trồng thử. Các cây con được ông đem về đóng bầu chăm sóc đến khi cây đủ lớn mới đưa ra rẫy trồng. Cứ như thế, sau năm đầu tiên, ông đã trồng được gần 1.000 cây sa mu, pơ mu.
Cũng trong những lần vào rừng tìm cây giống, ông phát hiện nhiều cây con vừa nảy mầm từ hạt già rụng xuống đất, thế là ông gom hạt về đồi nhà mình xới mùn ươm thử. Sau nhiều lần tích lũy kinh nghiệm, ông Chống đã ươm giống thành công hai loại cây này và không còn phải lặn lội khắp nơi để tìm cây giống nữa. Giờ đây, sau hơn 20 năm trải qua không biết bao nhiêu nắng mưa, khó nhọc, chăm chỉ vun trồng, ông đã làm chủ khu rừng xanh tốt, với hơn 7.000 cây gỗ pơ mu, sa mu cao lớn, nhiều cây có đường kính một người ôm không xuể.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Huồi Tụ Dềnh Bá Lồng cho hay: Từ thành công của ông Vừ Vả Chống, đã có 15 hộ dân trong xã và nhiều hộ dân ở các xã chung quanh noi theo trồng rừng pơ mu, sa mu. Ông Chống không giấu nghề, mà cung cấp cây giống chất lượng, giá cả phải chăng, đồng thời nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm về trồng, chăm sóc cây cho những ai có nhu cầu.
“Đã có người ngã giá cho khu rừng này, nhiều tiền lắm, hơn 20 tỷ đồng nhưng mình không bán. Lại có người hỏi mua gỗ, mình cũng không bán. Mình muốn “biến” khu rừng trồng này thành khu du lịch sinh thái, để người dân địa phương và du khách đến tham quan, góp phần thay đổi nhận thức của dân bản về trồng, bảo vệ rừng và tạo nguồn thu bền vững từ rừng”, ông Vừ Vả Chống vui vẻ chia sẻ.
Phát huy vai trò người có uy tín
Bên cạnh các gương điển hình làm kinh tế giỏi, trở thành “hạt nhân” lan tỏa tinh thần, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất cho cộng đồng, tỉnh Nghệ An hiện có 983 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Họ là những già làng, trưởng bản, cán bộ hưu trí, người sản xuất giỏi, những người am hiểu phong tục, tập quán và được cộng đồng tín nhiệm.
Tại bản Pà Khốm, xã Tri Lễ có 100% đồng bào H'Mông sinh sống, trong đó gần một nửa dân số chưa thành thạo tiếng phổ thông. Rào cản ngôn ngữ khiến cho việc chuyển tải các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đến người dân không phải lúc nào cũng thuận lợi. Trong hoàn cảnh ấy, ông Thò Chứ Hờ, người có uy tín của đồng bào H'Mông ở bản Pà Khốm trở thành “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền và Bộ đội Biên phòng.
Năm nay đã gần 70 tuổi, hằng ngày, ông Thò Chứ Hờ vẫn đi đến từng nhà để nhắc nhở bà con sống hòa thuận, siêng năng sản xuất phát triển kinh tế gia đình, cùng với đó là tham gia đầy đủ các hoạt động về quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới và cảnh giác trước các âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch... Với lợi thế am hiểu phong tục tập quán, ngôn ngữ và uy tín trong cộng đồng, ông giải thích cho người dân những quy định liên quan biên giới, giúp mọi người nhận biết đường biên, cột mốc; nhắc nhở con cháu không nghe theo lời dụ dỗ của kẻ xấu, không vượt biên trái phép, không xâm canh khu vực giáp ranh.
Trung tá Hồ Văn Toán, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tri Lễ cho biết: Thời gian qua, những người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số như ông Thò Chứ Hờ chính là hạt nhân quan trọng để kết nối, vận động người dân tích cực tham gia nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Không dừng ở việc tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của dân bản, mà nhờ am hiểu địa hình, nắm tường tận từng con đường, khe suối, người uy tín còn thường xuyên đồng hành với cán bộ, chiến sĩ biên phòng trong các đợt tuần tra đường biên, kiểm tra các cột mốc quốc giới...
Phát biểu tại Hội nghị gặp mặt người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Nghệ An năm 2026 vừa diễn ra, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Võ Trọng Hải ghi nhận, biểu dương những đóng góp quý báu của đội ngũ người có uy tín. Vai trò của người có uy tín được thể hiện rõ nét trên các lĩnh vực, nhất là thực hiện tốt vai trò là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền địa phương với đồng bào các dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tiên phong trong công tác xóa đói-giảm nghèo, bảo vệ rừng... Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cũng đề nghị đội ngũ người có uy tín tiếp tục nêu cao tinh thần tiên phong, gương mẫu, trở thành hạt nhân trong các phong trào tại cơ sở, góp phần cùng cấp ủy, chính quyền xây dựng bản làng ngày càng phát triển.
Bài và ảnh: TRẦN TRUNG HIẾU