Chính phủ lý giải vì sao chưa cho phép nộp tiền thay thế nghĩa vụ quân sự

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng được Quốc hội thông qua hôm 23/8 và sẽ có hiệu lực từ 1/9.

Trong những luật được sửa đổi có Luật Nghĩa vụ quân sự, với việc bổ sung quy định liên quan quy định trốn nghĩa vụ quân sự.

Luật Nghĩa vụ quân sự hiện hành quy định nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, còn luật mới vừa được Quốc hội thông qua bổ sung quy định “nghiêm cấm gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển nghĩa vụ quân sự, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự”.

Trong báo cáo giải trình, tiếp thu dự án luật này, Chính phủ cho biết có ý kiến đề nghị rà soát các quy định về hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự theo hướng phân định rõ tính chất, mức độ của từng hành vi, như không chấp hành đăng ký nghĩa vụ quân sự, không tham gia sơ tuyển, không khám sức khỏe hoặc không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ.

Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu cho hoãn trường hợp đối tượng là sinh viên, đối tượng là học sinh đã trúng tuyển học đại học để bảo đảm quyền lợi, không làm gián đoạn quá trình học tập của sinh viên và có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự.

Chính phủ giải thích theo Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, không phân biệt dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú…

Dự thảo luật mới bổ sung hành vi không chấp hành quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự; sơ tuyển nghĩa vụ quân sự, để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các quy định tại luật hiện hành, làm cơ sở quy định chế tài xử lý vi phạm.

Trong khi đó, Bộ luật Hình sự hiện hành quy định về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, những hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm; có trường hợp bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Chính phủ khẳng định các vi phạm không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe, quyết định gọi khám sức khỏe hoặc không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ, đã được phân định rõ tính chất, mức độ của từng hành vi.

Việc xử phạt những hành vi vi phạm về thực hiện nghĩa vụ quân sự chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại Nghị định số 218 của Chính phủ. Theo đó, tùy theo mức độ vi phạm đối với cá nhân, tổ chức sẽ bị xử lý với mức phạt tiền tương ứng và sau nộp phạt, đối tượng vi phạm bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Ví dụ tại điểm b, nghị định của Chính phủ quy định phạt tiền 40-50 triệu đồng đối với hành vi Gian dối nhằm trốn tránh thực hiện quyết định gọi nhập ngũ....

Với đề nghị thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự, Chính phủ cho biết nội dung này đã được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật Nghĩa vụ quân sự.

“Đây là nội dung có tác động xã hội rất lớn, có nội dung chưa rõ ràng, chưa có cơ sở, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá cụ thể, kỹ lưỡng”, Chính phủ nêu quan điểm.

Đây cũng chính là lý do Chính phủ chưa đề xuất nội dung về chính sách này trong đợt sửa đổi luật vừa qua.

Dù vậy, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ khẳng định tới đây khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng chính sách và đề xuất nội dung cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.