Phó tổng Thanh tra Nguyễn Văn Cường ký ban hành kết luận thanh tra chuyển hai vụ việc sang Bộ Công an điều tra, xử lý - Ảnh: TTCP
Ngày 20-10, Thanh tra Chính phủ ban hành thông báo kết luận thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý hai nội dung liên quan đến 5.107 vụ việc tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và không báo cáo theo quy định trong thời gian dưới 10 ngày.
Nội dung thứ nhất liên quan đến việc UBND tỉnh Cà Mau và Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành 4 văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái quy định pháp luật. Nội dung thứ hai là việc các cơ quan chức năng không kiểm tra, xác minh, xử lý những vụ việc này theo quy định, dẫn đến hết thời hiệu xử phạt hành chính.
Thanh tra Chính phủ xác định những sai phạm trên có dấu hiệu vi phạm Điều 360 Bộ luật Hình sự về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, đồng thời dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, không thu được tiền xử phạt nộp ngân sách nhà nước, ước tính khoảng 127,67 tỉ đồng.
Bốn văn bản trái quy định và hơn 5.100 vụ việc hết thời hiệu xử phạt
Theo quy định, thiết bị giám sát hành trình tàu cá phải hoạt động liên tục 24/24 giờ từ khi tàu rời cảng đến khi cập cảng. Trường hợp thiết bị gặp sự cố, thuyền trưởng hoặc chủ tàu phải sử dụng phương tiện liên lạc khác để báo cáo vị trí tàu theo định kỳ 6 giờ/lần, nếu thiết bị bị hỏng phải đưa tàu về cảng sửa chữa trong vòng 10 ngày.
Tuy nhiên Thanh tra Chính phủ phát hiện các văn bản do UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau ban hành đã hướng dẫn việc xử lý tàu cá mất kết nối không đúng quy định.
Cụ thể, quyết định 07/2020 do UBND tỉnh Cà Mau ban hành tháng 5-2020 quy định sau khi phát hiện tàu cá mất kết nối, cơ quan chức năng phát cảnh báo cho chủ tàu, thuyền trưởng.
Trong thời hạn 10 ngày kể từ khi thực hiện các biện pháp cảnh báo, nếu tàu vẫn chưa có tín hiệu kết nối trở lại thì mới mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp đến làm việc.
Tiếp đó, văn bản của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành hướng dẫn xử lý đối với tàu cá mất kết nối ngoài khơi từ 10 ngày trở lên.
Hai văn bản do sở ban hành sau đó cũng hướng dẫn việc thông báo, phối hợp theo dõi, xác minh và xử lý đối với tàu cá mất kết nối trên biển trên 10 ngày.
Theo Thanh tra Chính phủ, chính những quy định này dẫn đến việc các cơ quan thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường không mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp đến làm việc đối với các trường hợp thiết bị giám sát hành trình mất tín hiệu trên 6 giờ đến 10 ngày, nhưng sau đó có tín hiệu kết nối trở lại.
Do không làm việc với chủ tàu, cơ quan chức năng không thực hiện việc xác minh có vi phạm quy định về duy trì thiết bị giám sát hành trình và báo cáo vị trí tàu hay không, để làm căn cứ xử lý vi phạm hành chính.
Do đó có tới 5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày không được kiểm tra, xác minh, xử lý, đến khi thanh tra đã hết thời hiệu xử phạt hành chính, kết luận nêu.
Thanh tra Chính phủ xác định việc này dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm, không thu được tiền xử phạt hành chính nộp ngân sách nhà nước, ước tính khoảng 127,6 tỉ đồng.
Đáng chú ý, cả hai nội dung được chuyển đến Bộ Công an đều liên quan đến 5.107 vụ việc nêu trên, nhưng một nội dung tập trung vào việc ban hành văn bản trái quy định, nội dung còn lại liên quan đến trách nhiệm tổ chức kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm.
Gần 90% vụ việc không bị xử phạt, hàng nghìn hồ sơ thiếu căn cứ
Từ những sai phạm trên, kết quả thanh tra còn cho thấy nhiều bất cập trong công tác xử lý vi phạm hành chính về IUU tại Cà Mau.
Trong thời kỳ thanh tra, từ ngày 20-5-2019 đến 31-12-2025, tổng số vụ việc được thống kê là 7.860. Trong đó cơ quan chức năng chỉ xử phạt 841 vụ, chiếm 10,7%, với tổng số tiền phạt hơn 37,4 tỉ đồng. Có tới hơn 7.000 vụ việc không bị xử phạt, được “khép hồ sơ”, chiếm gần 90%.
Đáng chú ý, đối với 7.019 vụ việc không xử phạt, UBND tỉnh và các cơ quan liên quan chỉ cung cấp được 3.860 hồ sơ để đoàn thanh tra kiểm tra.
Còn hơn 3.100 vụ việc, các cơ quan chức năng không lập hồ sơ để xem xét xử lý vi phạm hành chính, mà chỉ lập danh sách theo dõi, quản lý nội bộ, tuyên truyền và nhắc nhở chủ tàu kiểm tra thiết bị.
Kết quả kiểm tra cho thấy chỉ có 222 vụ việc được khép hồ sơ đúng quy định. Có tới gần 6.800 vụ việc không được lập hồ sơ xem xét xử lý hoặc khép hồ sơ không đúng quy định, do thiếu tài liệu, thông tin, chứng cứ chứng minh không có vi phạm.
Trong đó có 5.107 vụ đã hết thời hiệu xử phạt hành chính. Còn 1.690 vụ việc vẫn trong thời hiệu xử phạt, kết luận nêu.
Thanh tra Chính phủ đánh giá việc theo dõi, xử lý vi phạm chưa quyết liệt, chưa kịp thời, việc không lập hồ sơ hoặc khép hồ sơ thiếu căn cứ, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm. Các hành vi này cũng được xác định có dấu hiệu vi phạm quy định về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Kết luận xác định trách nhiệm đối với việc ban hành các văn bản không đúng quy định thuộc UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tư pháp cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.
Đối với những sai phạm trong xử lý, khép hồ sơ, trách nhiệm còn thuộc Chi cục Thủy sản, Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra công tác lãnh đạo, chỉ đạo có thời điểm chưa quyết liệt. Việc tham mưu xây dựng văn bản chưa đúng quy định, một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức chưa thực hiện nghiêm nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh đó là những khó khăn do ngư trường rộng, lực lượng quản lý còn mỏng, việc xác minh nguyên nhân mất kết nối tàu cá phức tạp.
Ban hành văn bản bãi bỏ ba văn bản hướng dẫn chưa đúng
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau làm rõ tính chất, mức độ và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát toàn bộ quy trình giám sát tàu cá, xác minh nguyên nhân mất kết nối, thu thập chứng cứ xử lý các hành vi ngắt, gián đoạn kết nối VMS. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự phải chuyển hồ sơ ngay cho cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Theo kết luận, ngày 20-5-2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành quyết định thay thế quyết định 07/2020. Đến ngày 3-6-2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành văn bản bãi bỏ ba văn bản hướng dẫn còn lại.
An Giang cho 1 ngày điều chuyển 322.000m³ cát làm cao tốc, Thanh tra Chính phủ kết luận không khả thiTỉnh An Giang ban hành văn bản điều chuyển khoảng 322.000m³ cát phục vụ thi công cao tốc nhưng thời hạn thực hiện chỉ còn đúng một ngày. Thanh tra Chính phủ kết luận việc này không khả thi, ảnh hưởng đến khả năng huy động vật liệu cho dự án.