TS.BS Bùi Thị Thúy, Phụ trách khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng cho biết, các nguyên liệu chính để làm bánh Trung thu thường bao gồm bột mì, đường, dầu ăn hoặc mỡ động vật, kết hợp cùng các loại nhân như đậu xanh, hạt sen, thập cẩm, trứng muối hay các hạt dinh dưỡng.
Chính sự kết hợp này khiến một chiếc bánh Trung thu tuy kích thước không quá lớn nhưng lại tích tụ lượng calo và đường cao.
Ước tính chỉ nửa chiếc bánh đã chứa tới 650-700kcal năng lượng cùng 80-90g đường tự do.
Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng đường tự do nạp vào hằng ngày nên dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần và nếu giảm xuống dưới 5% sẽ mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sức khỏe.
Đối với một người trưởng thành có nhu cầu khoảng 2.000 kcal/ngày, mức 10% tương đương khoảng 50g đường. Như vậy, chỉ cần ăn nửa chiếc bánh trung thu, lượng đường tiêu thụ đã vượt xa ngưỡng khuyến cáo của cả ngày.
"Nếu ăn quá nhiều bánh, đặc biệt sử dụng ngay sau bữa chính như món tráng miệng, tổng năng lượng và lượng đường nạp vào cơ thể sẽ tăng vọt đáng kể, dẫn đến nguy cơ tăng cân, tăng đường huyết đột ngột và gây áp lực lớn lên hệ tiêu hóa cũng như chuyển hóa”, Tiến sĩ Thúy nhấn mạnh.
Thực tế ghi nhận không ít ca bệnh do thói quen ăn uống thiếu cân bằng trong mùa lễ hội. Ông N.H (52 tuổi tại Hà Nội) có tiền sử mắc đái tháo đường tuýp 2, đã được kiểm soát ổn định.
Tuy nhiên, suốt tuần qua, người đàn ông này liên tục ăn nửa chiếc bánh trung thu sau mỗi bữa tối. Hệ lụy là đường huyết của ông tăng vọt, kèm theo đầy hơi. Nam bệnh nhân phải đến viện kiểm tra, điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt.
Những ai không nên ăn bánh Trung thu?
Theo Tiến sĩ Thúy, dù bánh Trung thu chứa nhiều năng lượng nhưng chúng ta không cần loại bỏ hoàn toàn thức quà truyền thống này khỏi mùa lễ hội. Vấn đề cốt lõi nằm ở cách kiểm soát khẩu phần, tần suất thưởng thức và sự chủ động cân đối với các thực phẩm khác trong ngày.
Thay vì ăn trọn vẹn một chiếc bánh trong một lần, người tiêu dùng nên chia nhỏ bánh thành nhiều phần và thưởng thức cùng các thành viên trong gia đình.
Với người trưởng thành khỏe mạnh, mỗi lần chỉ nên bắt đầu với khoảng 1/8 đến 1/4 chiếc bánh tùy theo kích thước, thành phần và nhu cầu hoạt động thể lực.
Đối với trẻ em, khẩu phần cần ít hơn nữa và tuyệt đối không để trẻ ăn bánh thay cho các bữa ăn chính.
Bên cạnh đó, thời điểm thưởng thức cũng đóng vai trò quyết định. Bánh Trung thu phù hợp nhất khi được xếp vào bữa phụ thay vì làm món tráng miệng dồn thêm ngay sau bữa ăn chính đầy đủ.
Thời gian lý tưởng để thưởng thức là giữa buổi sáng hoặc buổi chiều, đồng thời hạn chế tối đa việc ăn vào buổi tối muộn khi cơ thể ít hoạt động thể lực. Khi đã thưởng thức một phần bánh, chúng ta nên chủ động cắt giảm các món ăn chứa nhiều đường và chất béo trong bữa chính để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
Ngoài ra, những người mắc bệnh tiểu đường, người có chỉ số đường huyết không ổn định, bệnh nhân rối loạn chuyển hóa lipid máu, béo phì nặng, người mắc bệnh tim mạch hoặc suy thận… cần hạn chế tối đa việc ăn bánh Trung thu.
Theo Tiến sĩ Thúy, việc dung nạp lượng đường đơn và chất béo bão hòa quá cao từ bánh Trung thu có thể khiến đường huyết tăng vọt mất kiểm soát, gây ra các biến chứng cấp tính nguy hiểm hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh lý mạn tính sẵn có.