Căn bệnh gan nhiễm mỡ đang âm thầm tấn công hàng triệu người trưởng thành và có nguy cơ tiến triển thành xơ gan.
Theo thống kê từ Bộ Y tế, nước ta có khoảng 20 đến 30 triệu người mắc bệnh gan nhiễm mỡ, tương đương với 20% đến 30% dân số. Trong đó, từ 30% đến 35% số bệnh nhân mang nguy cơ cao tiến triển thành xơ gan. Số liệu từ Hội Gan mật Việt Nam cho thấy tỷ lệ người trưởng thành mắc căn bệnh này chiếm khoảng 50% đến 60%.
Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường tiến triển âm thầm và hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Một số ít người có thể cảm thấy mệt mỏi, ăn uống kém hoặc đau âm ỉ ở vùng bụng trên bên phải. Khi bệnh chuyển biến nặng dần, các dấu hiệu bắt đầu rõ rệt hơn như sụt cân không rõ nguyên nhân, cơ thể yếu ớt, buồn nôn, vàng da, ngứa ngáy hay nước tiểu sẫm màu.
Ông H.M.T. (48 tuổi, Hà Nội) có thể trạng khá cân đối. Do bận rộn, ông ít có thời gian vận động, thi thoảng phải uống rượu bia tiếp khách.
Tuần trước, khi tham gia giải chạy phong trào của công ty, gần về đích ông T. ngã trẹo chân và được đưa vào bệnh viện để kiểm tra tổng quát. Người bệnh không ngờ mình bị gan nhiễm mỡ độ II kèm theo dấu hiệu men gan tăng nhẹ.
Trường hợp của ông T. cho thấy ngay cả những người không thuộc nhóm nguy cơ kinh điển như béo phì nặng hay nghiện rượu bia vẫn có thể mắc bệnh do chế độ dinh dưỡng thiếu cân đối, ít vận động hoặc áp lực công việc.
ThS. Phạm Thị Thanh Huyền, Khoa khám tư vấn dinh dưỡng người lớn thuộc Viện Dinh dưỡng cho biết, gan là cơ quan trung tâm trong quá trình chuyển hóa chất béo của cơ thể.
Gan tham gia tổng hợp, oxy hóa, dự trữ và vận chuyển chất béo để duy trì cân bằng năng lượng. Khi sự cân bằng này bị rối loạn do lượng chất béo đi vào quá mức, triglycerid sẽ tích tụ trong tế bào gan vượt ngưỡng 5% khối lượng gan hoặc có trên 5% tế bào gan chứa mỡ, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ.
Gan nhiễm mỡ thường gặp ở người thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, ít vận động, ăn nhiều đồ chứa đường tự do, đồ chiên rán hoặc uống nhiều rượu bia.
"Nếu không được kiểm soát, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển sang viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan. Ngoài ra, bệnh còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và khiến việc kiểm soát đường huyết, mỡ máu trở nên khó khăn hơn”, Thạc sĩ Huyền nêu.
Do đó, Thạc sĩ Huyền cho rằng, việc chủ động thay đổi lối sống, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý và thăm khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ lá gan khỏe mạnh.
Người dân nên ưu tiên các thực phẩm sau:
- Tăng cường chất béo có lợi: Ưu tiên sử dụng dầu oliu, quả bơ, các loại hạt như hạnh nhân, óc chó… Đây là những nguồn giàu chất béo không bão hòa đơn, có tác dụng hỗ trợ cải thiện chức năng gan và giảm tích tụ mỡ trong gan.
- Ưu tiên nguồn đạm từ cá: Nên ăn các loại cá béo như cá hổi, cá thu.. vì giàu Omega 3 - giúp giảm mỡ gan, giảm viêm tốt và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
- Tăng cường chất xơ: Rau xanh, trái cây ít ngọt, ngũ cốc nguyên hạt… làm chậm hấp thu đường, chất béo đồng thời hỗ trợ kiểm soát cân nặng.