' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Những vách băng cao thuộc sông băng Thwaites (Ảnh: Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh).
Sông băng Thwaites ở Tây Nam Cực được đặt biệt danh là “sông băng Ngày tận thế” vì nếu nó sụp đổ, nó có thể gây ra thảm họa tại nhiều khu vực trên thế giới. Đây là một ẩn số lớn trong các dự báo về tình trạng nước biển dâng trên toàn cầu.
Sông băng có diện tích tương đương bang Florida của Mỹ, nằm tại một trong những nơi khó tiếp cận nhất trên Trái đất, đã liên tục thu hẹp trong nhiều thập niên. Hiện nay, lượng băng tan từ sông băng này đóng góp khoảng 4% vào mức nước biển dâng toàn cầu.
Tuy nhiên, các cơ chế chi phối quá trình thu hẹp của sông băng vô cùng phức tạp, khiến việc dự báo chính xác diễn biến trong tương lai trở nên khó khăn.
Dù vậy, đây là nhiệm vụ quan trọng, bởi nếu sụp đổ, Thwaites chứa đủ lượng nước để khiến mực nước biển dâng hơn 0,6m. Do còn đóng vai trò như một chiếc nút giữ lại khối băng khổng lồ ở Nam Cực, sự sụp đổ của sông băng này cuối cùng có thể có tác động dây chuyền, khiến mực nước biển dâng khoảng 3m, tàn phá các cộng đồng ven biển ở nhiều nơi trên thế giới.
Các nhà băng hà học thuộc Đại học California, Irvine (Mỹ) và Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA đã phát triển một mô hình mới về khối băng. Theo nhóm nghiên cứu, mô hình này phản ánh chính xác hơn những gì đang diễn ra bên dưới khối băng khổng lồ.
Thwaites thu hẹp nhanh chóng do các quá trình diễn ra tại “đường tiếp đất” của sông băng, vị trí mà băng nhô lên khỏi đáy biển và bắt đầu nổi trên đại dương, tạo thành thềm băng.
Khi điều chỉnh mô hình để đưa khái niệm vùng tiếp đất vào tính toán, các nhà khoa học nhận thấy Thwaites có thể khiến mực nước biển dâng thêm tới 3cm vào năm 2100, gấp đôi các ước tính trước đây, ngay cả khi tình trạng nóng lên toàn cầu không tiếp diễn. Kết quả nghiên cứu được công bố hôm 12/10 trên tạp chí Nature Communications.
Mực nước biển dâng thêm 3cm nghe có vẻ không đáng kể, nhưng mức tăng này đủ để làm gia tăng đáng kể nguy cơ đối với các cộng đồng ven biển.
Ted Scambos, nhà khoa học nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Khoa học và Quan sát Trái đất thuộc Đại học Colorado Boulder, người không tham gia nghiên cứu, cho rằng những phát hiện này có thể là “một bước ngoặt thực sự đối với việc dự báo mực nước biển dâng do sông băng Thwaites”.
Tuy nhiên, ông và các chuyên gia khác cảnh báo cần tiến hành thêm nghiên cứu để hiểu rõ tác động của những cơ chế tan chảy khác nhau tại vùng tiếp đất, đặc biệt là thông qua việc thu thập dữ liệu trực tiếp từ bên dưới sông băng.
Eric Rignot, một tác giả của báo cáo và là giáo sư khoa học hệ thống Trái đất tại Đại học California, Irvine cho hay: “Chúng ta đã nhận thức được tác động của biến đổi khí hậu đối với các khối băng nhạy cảm của hành tinh trong nhiều thập niên. Nhưng trong những năm gần đây, nhận thức ngày càng rõ hơn về những gì thực sự đang diễn ra ở mặt dưới của các sông băng như Thwaites đã khiến chúng ta càng thêm lo ngại”.
Ông cho rằng thế giới cần cắt giảm ngay lượng khí thải làm Trái đất nóng lên để hạn chế tác động, nhưng cảnh báo: “Ngay cả khi làm được điều đó, chúng ta vẫn có thể phải đối mặt với mực nước biển cao hơn trong tương lai do những thiệt hại đã xảy ra”.