Con gái bật khóc khi thấy danh sách có tên cha hy sinh hơn nửa thế kỷ trước

Bức thư từ chiến trường cùng lời hẹn chưa trọn vẹn

Bà Phạm Thị Vân Anh (59 tuổi, quê tỉnh Hưng Yên), là con gái thứ hai của liệt sĩ Phạm Thanh Hải và bà Lương Thị Lự. Trong ký ức của bà, hình bóng cha chỉ hiện lên qua những câu chuyện mẹ kể và lá thư cha gửi về từ chiến trường.

Theo lời kể của bà Vân Anh, cuối năm 1966, cha của bà lên đường vào miền Nam kháng chiến. Cuối tháng 11/1967, bà chào đời khi cha vẫn ở chiến trường. Sau khi sinh, mẹ của bà viết thư báo tin cho chồng.

Nhận được tin vợ sinh con gái, ông Hải gửi thư hồi âm từ chiến trường. Trong thư, ông gọi vợ bằng cái tên thân mật Lan Hương (tên ông Hải đặt riêng cho bà Lự) và bày tỏ niềm vui khi biết vợ con đều bình an. Ông cũng viết những lời day dứt khi không thể ở bên vợ trong giây phút vượt cạn.

“Anh rất buồn vì lúc em cần có anh nhất thì anh lại không có bên”, ông Hải viết cùng những lời ân cần an ủi, mong vợ đừng buồn. Trong thư, ông còn dặn dò vợ việc đặt tên cho cô con gái mới chào đời.

Ở cuối thư, ông Hải gửi gắm lời hẹn: “Em đừng có buồn, anh đi chiến đấu khi nào đất nước hòa bình thống nhất, anh về thì sẽ sinh thêm 2 đứa con nữa, nhà mình sẽ có 4 đứa”.

Nhưng chiến tranh đã khiến lời hẹn ấy mãi mãi dang dở. Năm 1970, liệt sĩ Phạm Thanh Hải hy sinh tại chiến trường Quảng Nam khi chưa kịp biết tên con gái (bà Vân Anh), cũng chưa một lần được ôm con vào lòng. Người vợ ở lại nuôi hai con cho đến khi qua đời năm 2006.

Hơn 24 năm lần tìm dấu tích của cha

Sau khi cha hy sinh, gia đình bà Vân Anh luôn đau đáu mong tìm được phần mộ của ông. Năm 2002, bà bắt đầu hành trình tìm cha, với hành trang ít ỏi là giấy báo tử với ký hiệu đơn vị và những thông tin mà gia đình lưu giữ.

Không biết chính xác nơi cha nằm xuống, bà lần theo từng manh mối, tìm gặp cựu chiến binh, hỏi thăm những người từng chiến đấu ở Quảng Nam, Quảng Ngãi. Có những chuyến đi trở về tay trắng, nhưng chỉ cần nghe tin có người từng cùng đơn vị với cha, bà lại lên đường.

Nhiều năm sau, bà tiếp cận được hồ sơ tại Quân khu 5 và Sư đoàn 2. Từ đây, thông tin về đơn vị, địa bàn cha hy sinh dần được xác định. Theo hồ sơ, liệt sĩ Phạm Thanh Hải thuộc Tiểu đoàn 10, Sư đoàn 2, Quân khu 5, hy sinh tại khu vực huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là xã Hiệp Đức, Đà Nẵng).

“Tôi đến Hiệp Đức tìm mộ cha nhiều đến mức thuộc lòng từng con đường dẫn vào nghĩa trang liệt sĩ. Có lúc tôi thấy mình quen mảnh đất này còn hơn cả quê nhà Thái Bình (cũ)”, bà Vân Anh nghẹn giọng.

Ngày 19/10, bà trở lại xã Hiệp Đức để dự hội thảo xác minh thông tin mộ liệt sĩ tại khu vực sân Đảng ủy xã và Dốc Chùa, thôn An Đông (huyện Hiệp Đức cũ). Bà hy vọng những ký ức của nhân chứng sẽ giúp làm sáng tỏ nơi cha cùng đồng đội hy sinh.

Tại hội thảo, khi nhìn thấy cái tên “Phạm Thanh Hải, quê tỉnh Thái Bình (cũ)" trong danh sách liệt sĩ Tiểu đoàn 10 hy sinh ở khu vực xã Hiệp Đức đang được tìm kiếm, bà Vân Anh lặng người vài giây rồi bật khóc.

“Hơn 20 năm rồi, tôi đi tìm cha bằng những mảnh giấy, những lời kể và cả hy vọng mong manh. Hôm nay nhìn thấy tên cha gắn với nơi ông từng chiến đấu, tôi có cảm giác mình đã tiến thêm một bước để hoàn thành tâm nguyện của gia đình”, bà Vân Anh chia sẻ.

Ông Trần Phước Xảo, nguyên chỉ huy Tiểu đoàn 15, Sư đoàn 2, Quân khu 5, cho biết tháng 4/1970, Tiểu đoàn 10 và Tiểu đoàn 15 được giao nhiệm vụ đánh chiếm Đồi Sơn, Đồi Thị (huyện Hiệp Đức cũ), sau đó giữ địa bàn trung tâm huyện Hiệp Đức.

Do thông tin bị lộ trong quá trình tác chiến, các đơn vị chịu tổn thất lớn, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh mà đồng đội không thể đưa thi thể ra khỏi trận địa. Sau đó, thi thể các chiến sĩ được đưa xuống vùng ruộng trũng gần khu vực Hố Bà Lâu (nay thuộc khuôn viên sân Đảng ủy xã Hiệp Đức) để vùi lấp.

Ông Lưu Hoàng Ân, Chủ tịch UBND xã Hiệp Đức, cho biết các thông tin được cung cấp có giá trị quan trọng để tiếp tục xác minh, trong đó tập trung vào khu vực sân Đảng ủy xã và Dốc Chùa.

Địa phương sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền và phối hợp với cơ quan quân sự rà soát hồ sơ, bản đồ, tọa độ và nghiên cứu sử dụng thiết bị chuyên dụng để khảo sát, xây dựng phương án quy tập theo quy định.

Như Dân trí đã thông tin, theo báo cáo của Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức, khu vực sân trụ sở Huyện ủy Hiệp Đức cũ, nay là trụ sở Đảng ủy xã Hiệp Đức (số 127 đường Hùng Vương), trước đây có một hố đất sâu được người dân gọi là Hố Bà Lâu. Vị trí này từng được sử dụng để chôn cất cán bộ, chiến sĩ cách mạng hy sinh tại khu vực huyện Hiệp Đức cũ.