Lời Tòa soạn: Ở tuổi 91, bà Đào Lan Hương (Hà Nội) chủ động vào viện dưỡng lão trong 3 tháng, khi con gái đi công tác xa. Quyết định này xuất phát từ mong muốn bảo đảm sinh hoạt, sức khỏe của bản thân, đồng thời giúp các con yên tâm với công việc.
Với bà Hương, viện dưỡng lão không phải là sự xa cách với con cháu, mà là một lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh, trong đó người cao tuổi vẫn được quan tâm, kết nối và chủ động quyết định cuộc sống của mình.
Câu chuyện của bà Hương giúp bạn đọc mở ra một góc nhìn mới về sự thay đổi trong cách các gia đình chăm sóc người cao tuổi hiện nay.
Một thời gõ máy chữ, nhân bản từng trang giáo trình
Tôi là Đào Lan Hương, 91 tuổi, hiện sống tại phố Minh Khai, phường Vĩnh Tuy, Hà Nội. Trước khi nghỉ hưu, phần lớn quãng đời công tác của tôi gắn với công việc giáo tài tại Trường Đại học Dược Hà Nội.
Năm 1960, tôi bắt đầu làm việc tại Trường Đại học Y - Dược. Sau vài tháng phụ trách công việc hành chính, tôi được chuyển xuống bộ phận giáo vụ và dần gắn bó với việc chuẩn bị tài liệu phục vụ giảng dạy.
Ngày 29/9/1961, Bộ Y tế ban hành quyết định tách Trường Đại học Y - Dược thành Trường Đại học Y khoa và Trường Đại học Dược khoa. Sau khi trường được tổ chức lại, tôi tiếp tục làm việc tại bộ phận giáo tài của Trường Đại học Dược.
Công việc chính của tôi khi đó là đánh máy giáo trình và các loại tài liệu phục vụ sinh viên. Đây là giai đoạn máy tính, máy in và dịch vụ photocopy chưa phổ biến. Vì vậy để nhân một tài liệu thành hàng trăm bản, người làm giáo tài phải thực hiện qua nhiều công đoạn.
Bà Đào Lan Hương, 91 tuổi, nguyên cán bộ giáo tài Trường Đại học Dược Hà Nội, từng nhiều năm phụ trách đánh máy giáo trình và tài liệu giảng dạy trong giai đoạn máy tính, máy in và photocopy chưa phổ biến (Ảnh: Hùng Anh).
Nội dung thường được đánh bằng máy chữ lên giấy nến, sau đó đưa sang máy rô-nê-ô để nhân bản.
Khâu đánh máy bản đầu tiên vì thế đặc biệt quan trọng. Máy chữ cơ học không có màn hình để kiểm tra lại toàn bộ văn bản và việc sửa lỗi cũng phức tạp hơn nhiều so với máy tính hiện nay.
Khi đánh trực tiếp lên giấy nến, chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể khiến người làm phải chỉnh sửa ngay trên bản khuôn trước khi đưa sang công đoạn nhân bản.
Công việc đòi hỏi tốc độ, sự tập trung và độ chính xác cao. Trong phòng giáo tài khi đó có nhiều người cùng làm việc nhưng tôi thường được giao những tài liệu khó vì đánh máy nhanh và ít sai sót.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, máy chữ, giấy nến và những bản in rô-nê-ô giờ chỉ còn lại trong ký ức của một thời. Cùng với những đổi thay của công nghệ, cuộc sống của tôi cũng dần bước sang một chặng đường mới.
Quyết định vào viện dưỡng lão ba tháng ở tuổi 91
Chồng tôi mất từ năm 1999. Tôi có 4 người con gái, các con đều đã có gia đình riêng, người con út hiện định cư tại Đức. Nhiều năm nay, tôi sống cùng người con gái thứ ba, nay cũng đã ngoài 60 tuổi.
Gần một năm trước, hai mẹ con chuyển từ nhà mặt đất lên một căn hộ chung cư. Sự thay đổi nơi ở khiến nhịp sinh hoạt hằng ngày của tôi có nhiều thay đổi.
Trước đây, tôi vẫn duy trì thói quen đi bộ, tập thể dục tại vườn hoa gần nhà. Mỗi lần ra ngoài, tôi thường gặp hàng xóm hoặc người quen, đôi khi dừng lại hỏi thăm nhau vài câu.
Sau khi chuyển từ nhà mặt đất lên chung cư, thói quen tập thể dục và giao lưu với hàng xóm hằng ngày của bà Hương có nhiều thay đổi (Ảnh: Hùng Anh).
Từ khi chuyển lên chung cư, những cuộc gặp gỡ như vậy ít dần. Nơi ở mới hiện đại, tiện nghi nhưng sự gắn kết giữa những người sống cùng một tầng hay một tòa nhà không còn gần gũi như trước.
Đôi khi bước vào thang máy, tôi cũng không biết người đứng bên cạnh có phải hàng xóm sống ngay sát nhà hay không.
Vì vậy, ở tuổi 91, tôi dành phần lớn thời gian trong căn hộ.
Gần đây, con gái tôi có chuyến công tác tại Úc kéo dài ba tháng. Nếu tôi ở nhà một mình trong thời gian này, các con đều không yên tâm.
Gia đình từng cân nhắc phương án thuê người giúp việc ở cùng. Tuy nhiên, ở tuổi ngoài 90, sức khỏe có thể thay đổi bất ngờ. Trong những tình huống như vậy, một người giúp việc khó có khả năng nhận biết và xử trí kịp thời như tại cơ sở có đội ngũ chăm sóc chuyên nghiệp.
Sau khi trao đổi, các con đề xuất tôi tạm thời vào viện dưỡng lão trong thời gian con gái đi công tác.
Trước khi đưa ra quyết định, tôi cùng các con đã đến tìm hiểu nhiều cơ sở. Tại nơi đang ở hiện nay, tôi dành 3 ngày trải nghiệm để trực tiếp đánh giá môi trường, chế độ sinh hoạt và cách chăm sóc.
Tại viện dưỡng lão, bà Hương được tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe và trò chuyện cùng những người bạn đồng niên (Ảnh: Hùng Anh).
Sau lần trải nghiệm đó, tôi nhận thấy chế độ sinh hoạt tương đối phù hợp, việc chăm sóc được tổ chức khá bài bản, đồng thời vị trí cơ sở cũng gần nhà nên thuận tiện cho việc con cháu đến thăm.
Đến nay, tôi mới bắt đầu cuộc sống nội trú chưa đầy một tuần.
Các bữa ăn, thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt được bố trí theo khung giờ ổn định. Khi sức khỏe cho phép, tôi tham gia một số hoạt động chung. Thời gian còn lại, tôi đọc truyện, xem tivi hoặc nghỉ ngơi.
Đọc truyện và xem tivi là hai hoạt động giải trí cá nhân của bà Hương trong thời gian rảnh rỗi (Ảnh: Hùng Anh).
Thay đổi góc nhìn về sự phụng dưỡng trong đời sống hiện đại
Ở thế hệ của tôi, cha mẹ khi về già thường sống chung với con cháu. Việc con cái trực tiếp chăm sóc bố mẹ tại nhà được xem là trách nhiệm đương nhiên.
Trong quan niệm truyền thống, đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão từng dễ bị nhìn nhận tiêu cực, thậm chí gắn với hai chữ “bất hiếu”.
Tuy nhiên, điều kiện sống của mỗi gia đình hiện nay đã khác trước.
Các con của tôi đều đã có gia đình riêng, có sự nghiệp và những gánh nặng trách nhiệm khác nhau. Có người sống ở nước ngoài, có người thường xuyên đi công tác xa và có người dù ở cùng thành phố nhưng cũng dành phần lớn thời gian trong ngày cho công việc.
Mong muốn con cái lúc nào cũng có thể ở bên cạnh để túc trực chăm sóc cha mẹ là điều ngày càng trở nên xa xỉ và khó thực hiện trong đời sống hiện đại.
Bà Hương chia sẻ góc nhìn về quan niệm phụng dưỡng cha mẹ và sự thay đổi trong cách sống của các gia đình hiện nay (Ảnh: Hùng Anh).
Theo tôi, sự phụng dưỡng không nhất thiết chỉ được thể hiện bằng việc cha mẹ và con cái sống chung dưới một mái nhà.
Khi con cái lựa chọn cho cha mẹ một nơi có người hỗ trợ sinh hoạt, chế độ ăn uống phù hợp, được theo dõi sức khỏe và có môi trường giao tiếp với những người cùng thế hệ, đó cũng là một cách thể hiện trách nhiệm với cha mẹ.
Những ngày đầu tại viện dưỡng lão, bên cạnh sự hỗ trợ trong sinh hoạt, tôi có cơ hội gặp gỡ những người cùng lứa tuổi. Chúng tôi gặp nhau trong các bữa ăn, tham gia hoạt động chung, hỏi thăm sức khỏe và chia sẻ những câu chuyện hằng ngày.
Mô hình viện dưỡng lão đáp ứng đồng thời nhu cầu theo dõi sức khỏe và kết nối xã hội cho người cao tuổi như bà Hương (Ảnh: Hùng Anh).
Bên cạnh sức khỏe thể chất, đời sống tinh thần của người cao tuổi cũng cần được bồi đắp thông qua việc giao lưu và gắn kết xã hội.
Vì vậy, dù tạm thời chuyển vào viện dưỡng lão, tình cảm giữa tôi và gia đình không hề thay đổi. Ngoài những cuộc gọi hỏi thăm đều đặn từ các con, cháu gái cũng đến thăm tôi ngay trong tuần đầu tiên.
Khoảng thời gian ở đây là lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại, giúp con gái tôi yên tâm hoàn thành chuyến công tác ba tháng tại Úc trước khi đón tôi trở về nhà.
Với tôi, điều quan trọng không nằm ở chỗ người cao tuổi sống ở đâu mà là họ luôn nhận được sự quan tâm, chăm sóc và được tôn trọng trong những quyết định liên quan đến cuộc sống của chính mình.
* Bài viết được ghi theo lời kể nhân vật.