Tại hội nghị, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, báo cáo kết quả hoạt động của Hội trong 16 năm qua. Theo báo cáo, từ khi thành lập năm 2010, Hội đã xây dựng 16 tổ chức Hội cấp tỉnh, 3 chi hội cấp tỉnh, 92 chi hội cấp phường, xã và 2 cơ quan đại diện, với hơn 10.000 hội viên.
Trong công tác hỗ trợ xác định danh tính liệt sĩ, Hội cho biết đã lấy mẫu sinh phẩm của hơn 1.000 hài cốt liệt sĩ và thân nhân gia đình liệt sĩ; trả kết quả đúng cho hơn 500 liệt sĩ và tổ chức 34 lần trao kết quả giám định cho các gia đình. Hội cũng hỗ trợ đính chính thông tin trên bia mộ cho hơn 1.000 liệt sĩ, hỗ trợ đưa khoảng 1.600 hài cốt liệt sĩ về quê hương; tiếp nhận, xử lý thông tin của hơn 200 nghìn thân nhân liệt sĩ và tư vấn cho 34 nghìn gia đình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Đáng chú ý, Hội cho biết từ năm 2023 đến 2024 đã tiếp nhận từ các cựu binh Hoa Kỳ 21 bộ hồ sơ về các mộ chôn tập thể tại Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó bàn giao cho Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Theo báo cáo của Hội, năm 2025, tại khu vực sân bay Lộc Ninh, lực lượng tìm kiếm đã khai quật được 135 hài cốt liệt sĩ và tiếp tục triển khai công tác khai quật.
Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Hội đã vận động các tổ chức Hội, hội viên tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sĩ; cử hội viên hỗ trợ Ban Chỉ đạo quốc gia; đề nghị công nhận liệt sĩ, cấp Bằng “Tổ quốc ghi công” cho 7 trường hợp; đính chính thông tin trên bia mộ, đưa 20 hài cốt liệt sĩ về quê hương và đề nghị giám định ADN 12 trường hợp.
Từ thực tiễn hoạt động, Hội đề nghị Cục Quân y quan tâm hỗ trợ giám định đối với những trường hợp hài cốt liệt sĩ mà thân nhân tuổi cao, sức yếu, dự kiến khoảng 10-15 trường hợp mỗi năm; đồng thời đề nghị hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp việc lấy mẫu sinh phẩm tại các phần mộ đơn lẻ đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Hội cũng đề xuất tăng cường hợp tác đào tạo, nghiên cứu với các đối tác nước ngoài về giám định ADN và công nghệ hỗ trợ tìm kiếm mộ liệt sĩ. Báo cáo của Hội nêu: Đại học Georgia (Hoa Kỳ) có quan hệ hợp tác với Hội và đề nghị phối hợp trong đào tạo chuyên gia, nghiên cứu về giám định ADN, radar xuyên đất cùng một số phương pháp kỹ thuật khác. Hội cho biết phía Đại học Georgia dự kiến cử giáo sư sang Việt Nam làm việc vào cuối tháng 10/2026 và mong muốn có buổi làm việc riêng với Cục Quân y.
Phát biểu kết luận hội nghị, Đại tá Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y đánh giá cao kết quả hoạt động của Hội, nhất là trong thu thập, xử lý thông tin về liệt sĩ, tư vấn, hỗ trợ thân nhân, phối hợp lấy mẫu, giám định ADN, di chuyển hài cốt liệt sĩ và vận động nguồn lực chăm lo gia đình chính sách.
Lãnh đạo Cục Quân y khẳng định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài, đòi hỏi trách nhiệm, sự phối hợp chặt chẽ và phương pháp khoa học. Mục tiêu của công tác giám định ADN là xác định ngày càng nhiều danh tính hài cốt liệt sĩ.
Theo Phó Cục trưởng Trần Duy Hưng, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Cục Quân y đã tham mưu Bộ Quốc phòng xây dựng đề án nâng cao năng lực xét nghiệm ADN và đề án đã được phê duyệt. Các nội dung gồm nâng cấp cơ sở hạ tầng Viện Pháp y Quân đội, đầu tư trang thiết bị xét nghiệm ADN công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực.
Cục Quân y cho biết, công suất xét nghiệm hiện nay khoảng 800 mẫu/năm; mục tiêu sau khi đầu tư các dây chuyền mới là nâng công suất lên khoảng 10.000 mẫu/năm. Công nghệ mới được định hướng xét nghiệm theo dòng cha, dòng mẹ, trong khi hệ thống hiện có chủ yếu xét nghiệm ADN ty thể theo dòng mẹ, do đó còn những hạn chế nhất định trong đối sánh.
Đối với đề nghị ưu tiên giám định ADN cho những trường hợp hài cốt liệt sĩ đã có thông tin thực chứng, thân nhân tuổi cao, sức yếu, Cục Quân y cho biết sẵn sàng ủng hộ và chỉ đạo Viện Pháp y Quân đội thực hiện khi Hội cung cấp thông tin, trường hợp cụ thể. Phó Cục trưởng Trần Duy Hưng đồng thời cho biết theo phân công của Chính phủ, Viện Pháp y Quân đội cùng ba cơ sở khác thực hiện giám định ADN đối với hài cốt liệt sĩ, còn việc giám định ADN đối với thân nhân do Bộ Công an thực hiện, sau đó đối khớp thông tin.
Cục Quân y cũng sẵn sàng phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp việc lấy mẫu sinh phẩm. Đối với đề xuất phối hợp triển khai công nghệ radar xuyên đất (GPR), lãnh đạo Cục cho biết nội dung này thuộc lĩnh vực tìm kiếm, quy tập, Cục Quân y sẽ kiến nghị cơ quan chức năng thuộc Thường trực Ban Chỉ đạo xem xét, phối hợp.
Kết luận hội nghị, Cục Quân y đề nghị Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam tiếp tục đồng hành, nhất là trong cung cấp các thông tin thực chứng. Theo lãnh đạo Cục Quân y, trong điều kiện xét nghiệm ADN ty thể còn hạn chế do chủ yếu đối sánh theo dòng mẹ, có nhiều khả năng trùng lặp, việc kết hợp dữ liệu di truyền với thông tin thực chứng có ý nghĩa quan trọng trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Hội nghị thống nhất tiếp tục tăng cường phối hợp giữa Cục Quân y và Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trong thu thập, cung cấp thông tin, lấy mẫu sinh phẩm, giám định ADN và nghiên cứu, ứng dụng các phương pháp khoa học phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
Cập nhật số liệu về chiến dịch 500 ngày đêm thần tốc
Cục Quân y phối hợp Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin
Điện Biên cất bốc, quy tập thêm một phần mộ liệt sĩ tại phường Điện Biên Phủ
ANH THƠ