Cực tăng trưởng mới Quảng Ngãi: 'Đường đã rõ, chúng ta quyết tâm làm'

Sáng 24/9, Báo Tiền Phong phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung”. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Quảng Ngãi bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian phát triển rộng hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển khá, một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên; phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên.

Quảng Ngãi có nền tảng phát triển về công nghiệp, kinh tế biển, cảng biển, logistics, du lịch và không gian phát triển đa dạng. Trong đó, Khu kinh tế Dung Quất tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc kinh tế của tỉnh, gắn với các ngành công nghiệp nền tảng và định hướng phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia.

Các đại biểu sẽ tập trung thảo luận, nhận diện những lợi thế, cơ hội và động lực tăng trưởng mới của Quảng Ngãi; bàn giải pháp về năng lượng, đổi mới sáng tạo, du lịch, công nghiệp, logistics và liên kết vùng. Các chuyên gia cũng phân tích những điểm nghẽn về kết nối sau cảng, vận tải đa phương thức, dịch vụ logistics và đề xuất các giải pháp giảm chi phí logistics, tăng giá trị gia tăng giữ lại tại địa phương.

Một nội dung trọng tâm là phiên thảo luận “Tháo gỡ điểm nghẽn để Quảng Ngãi bứt phá trở thành cực tăng trưởng”, tập trung vào các rào cản về thể chế, hạ tầng và nguồn lực, đồng thời trao đổi khả năng xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm khơi thông nguồn lực phát triển.

Thông qua hội thảo, Ban Tổ chức kỳ vọng có thêm những đề xuất về cơ chế, chính sách và giải pháp nhằm khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy liên kết vùng và góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ngãi trở thành cực tăng trưởng quan trọng của miền Trung - Tây Nguyên.

Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung”, với sự tham dự của các đại biểu, khách mời:

- Ông Ngô Văn Trọng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ngãi

- Ông Trần Phước Hiền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi

- TS. Nguyễn Khánh Tùng - Đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ.

- PGS, TS. Phạm Trung Lương - thành viên Tổ chuyên gia tư vấn quy hoạch quốc gia

- PGS, TS. Bùi Quang Bình - nguyên Trưởng khoa Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

- TS. Hoàng Hồng Hiệp - Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing TP. Huế

- Đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai

- Đại diện lãnh đạo Sở Nông Nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai

- Đại diện lãnh đạo Sở Công Thương TP. Đà Nẵng

* Về phía Báo Tiền Phong:

- Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong

- Ông Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong

* Các nhà tài trợ và các đơn vị đồng hành cùng sự kiện:

- Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam - Nhà tài trợ chính.

- Công ty TNHH Sâm Ngọc Linh K5 - Nhà tài trợ đồng hành

- Công ty TNHH VSIP Quảng Ngãi - Nhà tài trợ đồng hành

- Tập đoàn Thiên Tân - Nhà tài trợ đồng hành

- Công ty Cổ phần Golden City - Nhà tài trợ đồng hành

* Ông Trần Phước Hiền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi:

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ngãi trở thành tỉnh phát triển khá, một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên; phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên.

Đây là mục tiêu lớn, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đồng thời đặt ra yêu cầu phải phát huy hiệu quả hơn nữa những tiềm năng, lợi thế hiện có, chủ động tạo dựng và nuôi dưỡng các động lực phát triển mới.

Tỉnh cũng nhận thức rõ rằng, có tiềm năng và lợi thế chưa đồng nghĩa với việc trở thành một cực tăng trưởng. Điều quan trọng là phải chuyển hóa hiệu quả tiềm năng thành năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kết quả phát triển thực chất; đồng thời nâng cao chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị và khả năng liên kết.

Quảng Ngãi đặc biệt quan tâm đến việc cải thiện chất lượng điều hành và môi trường đầu tư, kinh doanh. Tỉnh xác định đây là một trong những điều kiện quan trọng để khơi thông nguồn lực, củng cố niềm tin và tạo động lực cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tỉnh đã xác định mục tiêu tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất và bền vững trong chất lượng điều hành, xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, thân thiện, công khai, minh bạch và thuận lợi.

Đến năm 2030, tỉnh Quảng Ngãi phấn đấu đưa Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) vào TOP 20 tỉnh, thành phố trong cả nước. Điều tỉnh hướng đến không chỉ là cải thiện thứ hạng, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; rút ngắn thời gian, giảm chi phí thực hiện thủ tục; tăng cường công khai, minh bạch; kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc; qua đó củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với chính quyền.

Đây cũng là yêu cầu để tỉnh tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng hành cùng doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Với ý nghĩa đó, tôi mong muốn tại hội thảo hôm nay, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và quý vị đại biểu tập trung phân tích những vấn đề có tính quyết định đối với khả năng bứt phá của Quảng Ngãi, chỉ rõ những nút thắt cần ưu tiên tháo gỡ, những nguồn lực cần khơi thông và những giải pháp có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

* Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong:

Quảng Ngãi đang đứng trước một không gian phát triển mới với nhiều thay đổi quan trọng. Cùng với sự mở rộng về không gian địa lý là sự cộng hưởng về nguồn lực, các cực phát triển, các hành lang kinh tế và cơ hội liên kết vùng.

Điều quan trọng là phải nhìn nhận rõ Quảng Ngãi đang có gì, còn thiếu gì, đâu là những điểm nghẽn và đâu là những động lực mới có thể tạo ra tăng trưởng. Đây cũng chính là lý do Báo Tiền Phong phối hợp với tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung”.

Sau sáp nhập, Quảng Ngãi có diện tích hơn 14.800 km², dân số hơn 2,1 triệu người và một cấu trúc phát triển đặc biệt, trải dài từ biển xanh đến đại ngàn.

Thực tế tăng trưởng những năm gần đây cũng cho thấy nội lực của nền kinh tế Quảng Ngãi. Theo số liệu thống kê của tỉnh, năm 2025, GRDP Quảng Ngãi tăng 10,02%. Đây là mức tăng GRDP cao nhất của tỉnh trong 5 năm qua. Nhưng nếu chỉ nhìn Quảng Ngãi qua diện tích, tài nguyên hay những dự án công nghiệp lớn thì vẫn chưa đủ. Phía sau tất cả những lợi thế ấy là một nguồn lực đặc biệt quan trọng, đó là con người Quảng Ngãi.

Bên cạnh những tiềm năng và lợi thế, Quảng Ngãi cũng cần thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức đang đặt ra. Trước hết là bài toán hạ tầng và kết nối. Không gian phát triển được mở rộng đòi hỏi hệ thống giao thông, logistics và các hạ tầng chiến lược phải đi trước một bước. Việc chưa có sân bay đang khai thác cũng đặt ra những yêu cầu mới về kết nối hàng không và liên kết với các trung tâm kinh tế lớn.

Tiếp đó là nguồn nhân lực. Một nền kinh tế mới đòi hỏi ngày càng nhiều nhân lực chất lượng cao, đặc biệt cho công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, logistics, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, hệ thống các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn chưa đủ mạnh. Bài toán đặt ra không chỉ là đào tạo được nhân lực, mà còn là làm sao thu hút nhân lực giỏi đến làm việc và ở lại Quảng Ngãi.

Yêu cầu về phát triển khoa học - công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai, môi trường; phát triển đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống… Đây đều là những vấn đề đòi hỏi tư duy dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương.

* Ông Nguyễn Văn Trọng - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi:

Sáu nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội Quảng Ngãi giai đoạn mới:

- Thứ nhất, quán triệt một tư duy phát triển mới: Liên kết để mạnh hơn, tập trung để bứt phá, bản sắc để trường tồn. Đây là mô hình phát triển dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa không gian Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ, lấy hành lang Tây - Đông từ Bờ Y qua khu vực Tây Nguyên, miền núi Quảng Ngãi đến biển và cảng nước sâu Dung Quất làm trục động lực chủ đạo.

- Thứ 2, tập trung tạo lập các động lực tăng trưởng mới, phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần chú trọng vào các động lực chủ yếu: Phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, theo chiều sâu và phát triển Khu kinh tế Dung Quất; biến hành lang Đông - Tây thành hành lang kinh tế thực sự, tạo bước đột phá về dịch vụ, nhất là logistics và du lịch. Cùng đó là phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, công nghệ cao và hình thành chuỗi giá trị, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực xuyên suốt.

- Thứ 3, đột phá về kết cấu hạ tầng, tạo không gian phát triển và giảm chi phí logistics. Quan điểm của tỉnh là không chạy theo số lượng công trình, mà lựa chọn những công trình có khả năng mở rộng không gian phát triển và kéo theo đầu tư tư nhân.

- Thứ 4, đổi mới mạnh mẽ thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và huy động tối đa các nguồn lực xã hội.

- Thứ 5, phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ và chất lượng cuộc sống

- Thứ 6, phát triển nhanh nhưng phải bền vững theo hướng xanh hóa nền kinh tế và nâng cao khả năng chống chịu. Quan điểm phát triển trong giai đoạn mới của tỉnh là tăng trưởng nhanh, bền vững, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, trong công nghiệp, ưu tiên chuyển đổi và thu hút công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghiệp xanh. Tỉnh Quảng Ngãi đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường; các cụm công nghiệp thuộc diện phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cũng phải đáp ứng quy định về môi trường.

* Ông Bùi Quốc Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương:

Quảng Ngãi có quy mô nguồn điện đáng kể và cơ cấu tương đối đa dạng. Mục tiêu đến năm 2030 tổng công suất các nguồn điện trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 6.852 MW; chú trọng phát triển điện mặt trời, sinh khối, điện từ rác, nâng cấp lưới truyền tải và phân phối để bảo đảm giải tỏa công suất, cung cấp điện an toàn, ổn định.

Một cấu phần có ý nghĩa đặc biệt là chuỗi khí - điện tại Dung Quất. Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII xác định ba dự án nhà máy điện tuabin khí hỗn hợp Dung Quất I, Dung Quất II và Dung Quất III, mỗi dự án 750 MW, gắn với nguồn khí Cá Voi Xanh. Cùng với hệ thống lọc, hóa dầu, công nghiệp nặng và cảng biển, cụm dự án này có thể tạo thành hạt nhân năng lượng - công nghiệp quan trọng của khu vực miền Trung nếu tiến độ nguồn nhiên liệu, nhà máy điện, lưới điện và hạ tầng dùng chung được tổ chức đồng bộ.

Để mục tiêu hình thành trung tâm năng lượng đi vào thực chất, Quảng Ngãi cần thực hiện 5 đầu việc lớn và không nên chỉ đặt mục tiêu có nhiều nhà máy hoặc tổng công suất nguồn điện lớn, mà cần đồng thời chú trọng năm nhóm năng lực.

Theo đó, tập trung vào năng lực sản xuất và chuyển đổi năng lượng đa dạng với điện khí, thủy điện, năng lượng tái tạo, điện từ sinh khối, chất thải và các dạng năng lượng phù hợp với quy hoạch, đồng thời gắn với hệ thống lọc, hóa dầu và công nghiệp chế biến sâu.

Thước đo của “trung tâm năng lượng” phải chuyển từ tư duy cộng dồn công suất sang tư duy hình thành một hệ sinh thái năng lượng - công nghiệp - hạ tầng - thị trường. Đây cũng là cách để năng lượng tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho địa phương, thay vì chỉ là nơi đặt các công trình nguồn điện.

Để hiện thực hoá mục tiêu đề ra, cần đồng bộ quy hoạch và thiết lập danh mục dự án điện theo dõi, ưu tiên triển khai; tập trung tháo gỡ chuỗi khí - điện Dung Quất theo cách tiếp cận đồng bộ; coi lưới điện là hạ tầng cần được triển khai đồng bộ, kịp thời với nguồn điện và phụ tải; phát triển năng lượng tái tạo theo nguyên tắc “có thị trường, có lưới, có khả năng điều tiết”; gắn phát triển năng lượng với phát triển phụ tải công nghiệp xanh và thị trường điện và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, gắn trách nhiệm tiến độ với chất lượng công nghệ và phát triển bền vững.

Quảng Ngãi nên tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuẩn hóa dữ liệu quy hoạch và đất đai, rút ngắn thời gian xử lý trong phạm vi pháp luật cho phép; kịp thời rà soát, xử lý theo quy định đối với các trường hợp chậm tiến độ hoặc không đáp ứng các điều kiện theo quy định. Song song với đó là đầu tư cho nguồn nhân lực kỹ thuật, dịch vụ vận hành - bảo dưỡng, nghiên cứu ứng dụng và đào tạo nghề, để giá trị gia tăng từ phát triển năng lượng được giữ lại nhiều hơn tại địa phương.

* TS. Nguyễn Khánh Tùng - Trưởng phòng Quản lý Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo địa phương, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ:

Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp là chìa khóa để Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng.

Toàn tỉnh hiện có 48 trong khoảng 13.000 doanh nghiệp đang hoạt động được công nhận doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; 15 doanh nghiệp khoa học và công nghệ hoạt động hiệu quả và 6 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao đã thương mại hóa sản phẩm. Tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vẫn còn hạn chế. Tỉnh chưa có đơn vị đủ điều kiện được công nhận Trung tâm đổi mới sáng tạo. Hoạt động sáng kiến, sáng chế cũng chưa thu hút được sự tham gia đáng kể của doanh nghiệp.

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2023 của Quảng Ngãi đạt 37,80 điểm, xếp hạng 26/63 địa phương. Theo Báo cáo PII 2025 sau hợp nhất với Kon Tum, tỉnh xếp hạng 20/34. Quảng Ngãi thuộc nhóm ít địa phương có đầu ra đổi mới sáng tạo cao hơn đầu vào và đứng thứ 8/34 ở trụ cột “sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ”.

Năm 2026, tỉnh bố trí 654,357 tỷ đồng cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nguồn lực này cho thấy sự ưu tiên của tỉnh, song vẫn còn khoảng cách so với nhu cầu thực tiễn.

Tỉnh cần chuyển mạnh từ hỗ trợ đổi mới sáng tạo theo chiều rộng sang xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo ngay trong từng doanh nghiệp, với sự đồng hành của Nhà nước, nhà trường và các tổ chức khoa học và công nghệ. Tập trung hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương cần nghiên cứu cơ chế đặc thù cho Khu kinh tế Dung Quất trong thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tao cũng như hỗ trợ tỉnh xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo cấp tỉnh.

Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp là chìa khóa để Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP 7,25 - 8,25%/năm theo quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt. Thực hiện đồng bộ các giải pháp về thể chế, hạ tầng - hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển nhân lực, cùng sự đồng hành của Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 57, hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Quảng Ngãi sẽ có bước phát triển đột phá, góp phần đưa tỉnh trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nhiệm vụ thứ hai mà tỉnh Quảng Ngãi cần tập trung là thúc đẩy phê duyệt Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia. Đề án phải là công cụ nâng cấp chuỗi giá trị xanh, không chỉ mở rộng quy mô công nghiệp nặng. Nhiệm vụ thứ ba là phát triển đô thị hóa, phát triển thương mại và dịch vụ song hành với công nghiệp hóa, tạo đột phá nguồn nhân lực. Thứ tư là tạo môi trường đầu tư, kinh doanh chuyển từ tư duy xanh hóa đơn lẻ sang hệ sinh thái xanh.

* TS. Hoàng Hồng Hiệp - Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing TP. Huế:

Quảng Ngãi đang có lợi thế về quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), công nghiệp, thị trường lao động, kết nối logistics… Nhưng điểm nghẽn hiện nay là tốc độ tăng trưởng kinh tế của Quảng Ngãi thiếu tính ổn định do phụ thuộc quá lâu vào công nghiệp nặng.

Mặc dù GDP bình quân đầu người của Quảng Ngãi định vị ở tốp đầu vùng Trung Bộ nhờ vào đóng góp to lớn của ngành công nghiệp chế biến chế tạo, song thành quả tăng trưởng đó chưa được phân phối tốt đến đại đa số nhân dân. Đặc biệt, phát triển công nghiệp đang không song hành với phát triển thương mại, dịch vụ.

Bài toán đặt ra không phải là giảm công nghiệp mà là nâng cấp công nghiệp: tăng chế biến sâu, giảm cường độ tài nguyên - năng lượng - carbon và mở rộng liên kết với dịch vụ, đô thị, doanh nghiệp địa phương.

Các thách thức đang đặt ra đối với công nghiệp Quảng Ngãi: Tăng trưởng bất ổn định và phụ thuộc vào công nghiệp nặng, tập trung vào lọc hóa dầu - thép, nhạy cảm với thị trường nguyên liệu, năng lượng. Cùng đó là nghịch lý GDP/người cao nhưng thu nhập dân cư còn thấp; thương mại, dịch vụ, logistics yếu. Đặc biệt, phát triển công nghiệp không song hành cùng quá trình đô thị hóa.

Hạ tầng dịch vụ chưa đủ sức giữ lại nguồn thu nhập của các nhân lực chất lượng cao ở các khu công nghiệp. Chất lượng nhân lực tại chỗ còn hạn chế trong đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ngành chế biến chế tạo, phải dựa vào tư duy thị trường, tập trung đào tạo nghề chất lượng; công nghiệp hóa chênh lệch nhịp đô thị hóa.

Nếu không xanh hóa theo hệ thống, các thành tựu công nghiệp có thể trở thành giới hạn của chính mô hình phát triển. Giải pháp đột phá thứ nhất cho Quảng Ngãi đó là khai thác lợi thế so sáng vùng, nhất là “tính gần” với Đà Nẵng để biến Quảng Ngãi từ “điểm sản xuất công nghiệp” thành mắt xích trong hành lang công nghiệp - đô thị - dịch vụ vùng Trung Trung Bộ, đầu tư hạ tầng kết nối các khu kinh tế, khu công nghiệp các trung tâm kinh tế, dịch vụ.

* PGS, TS. Bùi Quang Bình - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng:

Trong bối cảnh phát triển mới và câu hỏi chính sách. Mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi Quảng Ngãi không chỉ tăng đầu tư mà phải mở rộng thị trường và nâng hiệu suất hạ tầng. Năm 2025, GRDP tỉnh mới ước tăng 10,02%; công nghiệp - xây dựng tăng 14,85% và đóng góp 5,68 điểm phần trăm, cho thấy công nghiệp tiếp tục là động lực nhưng tăng trưởng tương lai phụ thuộc mạnh vào kết nối sản xuất với thị trường, dịch vụ và chuỗi cung ứng.

Quảng Ngãi có lợi thế là có cảng lớn nhưng chưa đồng nghĩa hệ sinh thái logistics mạnh, Dung Quất dù đã có nền hàng hóa lớn với khoảng 50 triệu tấn qua cảng năm 2025; Hòa Phát Dung Quất có công suất khoảng 12 triệu tấn thép/năm; BSR sản xuất gần 7,94 triệu tấn năm 2025. Điểm nghẽn hiện nay không chủ yếu ở nguồn hàng mà ở kết nối sau cảng, vận tải đa phương thức, dịch vụ giá trị gia tăng, dữ liệu và phối hợp liên vùng.

Dung Quất gần đường sắt Bắc - Nam nhưng chưa có kết nối hàng hóa trực tiếp đủ năng lực. Hồ sơ tuyến Trì Bình - Dung Quất dự báo năm 2030 riêng Dung Quất I có khoảng 38,8 triệu tấn hàng, trong đó khoảng 2,72 triệu tấn có thể đi đường sắt. Với hàng nặng và đường dài, tuyến này cần được đánh giá theo giảm chi phí, ùn tắc, phát thải và tăng khả năng tiếp cận thị trường.

Giá trị cao của Quảng Ngãi cũng nằm ở kho ngoại quan, phân phối, gom hàng, đóng gói, kiểm định, logistics dự án… Nếu các dịch vụ này ở nơi khác, Quảng Ngãi sẽ chỉ còn chủ yếu giữ giá trị bốc xếp và vận tải cơ bản. Vì vậy, trung tâm logistics Dung Quất phải thiết kế theo nhu cầu, không theo mô hình bất động sản kho bãi. Cần khảo sát các chủ hàng lớn để phân kỳ đầu tư; hạ tầng dùng chung có thể do nhà nước/PPP hỗ trợ, còn dịch vụ cạnh tranh do doanh nghiệp cung cấp, nhằm tạo thị trường đa nhà cung cấp.

Nguồn hàng Dung Quất lớn nhưng tập trung ở một số tập đoàn. Muốn trở thàn trung tâm kết nối vùng phải tăng hàng ngoài khu kinh tế và ngoài tỉnh trên cơ sở dữ liệu cụ thể về loại hàng, khối lượng, mùa vụ, tuyến và chi phí. Bên cạnh đó, cần ưu tiên chuỗi tạo hàng hai chiều: Thép/vật liệu đi Tây Nguyên, nông - lâm sản/nguyên liệu đi ra; hàng nhập qua Dung Quất đi phía Tây và hàng xuất quay về cảng.

Quảng Ngãi có cơ hội tái định nghĩa vị thế từ một tỉnh duyên hải có Dung Quất thành lãnh thổ nối biển - cao nguyên - biên giới, nhưng địa lý chỉ tạo tiềm năng; giá trị kinh tế chỉ xuất hiện khi các tài sản được kết nối bằng hạ tầng, logistics, thị trường và thể chế. Vấn đề là tránh để hàng hóa chỉ nằm trong chuỗi khép kín, dịch vụ giá trị thấp và kết nối phía Tây yếu. Quảng Ngãi đứng một mình sẽ không phát triển được.

* PGS, TS. Phạm Trung Lương - thành viên Tổ chuyên gia tư vấn quy hoạch quốc gia:

Sau sáp nhập, Quảng Ngãi sở hữu không gian du lịch trải dài từ “rừng đại ngàn” với Vườn quốc gia Kon Chư Răng, Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Linh đến hơn 130 km bờ biển, các bãi biển Mỹ Khê, Sa Huỳnh, Châu Tân và đảo Lý Sơn.

Tuy nhiên, để lợi thế trở thành nguồn lực, địa phương cần phá “lối mòn” tư duy, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tạo sản phẩm khác biệt và tăng liên kết vùng.

Một lợi thế nổi bật khác là hệ tài nguyên văn hóa đa dạng, với 2 di sản văn hóa thế giới, 4 di tích quốc gia đặc biệt, 32 di tích quốc gia, 230 di tích cấp tỉnh cùng nhiều di sản văn hóa phi vật thể. Lý Sơn, Mỹ Khê và Măng Đen được xác định là 3 điểm đến tiềm năng trở thành khu du lịch quốc gia.

Sức cạnh tranh của du lịch Quảng Ngãi còn nằm ở những giá trị có khả năng tạo nên sự khác biệt: Văn hóa Sa Huỳnh; di sản địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh; giá trị lịch sử về chủ quyền quốc gia; vị trí địa lý trong hội nhập khu vực và quốc tế; cảnh quan, khí hậu và thiên nhiên hoang sơ của Măng Đen.

Tuy nhiên, lợi thế lớn hơn nhưng cũng đặt du lịch Quảng Ngãi trước yêu cầu phải thay đổi cách phát triển. Không thể vận hành theo “lối mòn” tư duy trong bối cảnh mới. Cùng đó, tỉnh chưa có chiến lược, định hướng phát triển du lịch phù hợp với một điểm đến mới sau sáp nhập.

Hạ tầng kết nối trong không gian du lịch mới và liên kết vùng còn hạn chế, đặc biệt là kết nối với Đà Nẵng. Cùng với đó là “độ trễ” trong ổn định tư tưởng đội ngũ quản lý, người lao động ngành du lịch; thiếu những chính sách, cơ chế vượt trội thực sự đi vào cuộc sống trong điều kiện tổ chức mới. Một bài toán khác là nâng cao năng lực thích ứng, quản trị rủi ro trước biến đổi khí hậu, xung đột và sự thay đổi của xu hướng du lịch.

Để những lợi thế mới không chỉ dừng ở tiềm năng, trước hết phải nâng nhận thức về vị trí của du lịch, gắn phát triển ngành với vị thế Quảng Ngãi là “cực tăng trưởng mới” của vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Tỉnh cần tạo sản phẩm khác biệt, phá điểm nghẽn kết nối và xác lập “tầm nhìn mới” trong chiến lược hoặc đề án phát triển du lịch đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Du lịch Quảng Ngãi cần được cơ cấu lại, trọng tâm là hình thành sản phẩm du lịch đặc thù, dựa trên tư duy đột phá, sáng tạo và gắn với thị trường. Liên kết phải đi vào thực chất, trước hết với Đà Nẵng, Gia Lai và xa hơn là các điểm đến trên tuyến Hành lang Đông - Tây.

* Ông Phan Long - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Quảng Ngãi:

Tỉnh có tiềm lực và lợi thế lớn, nhưng muốn biến lợi thế thành động lực phát triển thì trước hết phải thay đổi tư duy. Không chỉ nhìn vào những gì mình đang có. Vì vậy Quảng Ngãi cần làm gì để những lợi thế đó thực sự tạo ra giá trị và đóng góp cho tăng trưởng?

Trước hết, phải thay đổi cách tiếp cận. Không chỉ làm những việc mang tính ngắn hạn, mà phải xác định rõ những ngành, lĩnh vực có khả năng dẫn dắt, tạo ra giá trị và việc làm bền vững cho người dân.

Thứ hai là phải chú trọng nguồn nhân lực. Quảng Ngãi cần một chiến lược dài hạn để đào tạo, thu hút và giữ chân con người. Khi có nguồn nhân lực chất lượng, đặc biệt là đội ngũ người trẻ được đào tạo bài bản và có cơ hội phát triển, đó sẽ là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của tỉnh trong tương lai.

Bên cạnh đó, Quảng Ngãi cần tiếp tục xây dựng hình ảnh và nâng cao sức hấp dẫn của địa phương, tạo môi trường thuận lợi để người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội phát triển tại đây.

Một vấn đề quan trọng khác là thu hút nguồn lực bên ngoài. Chúng ta không thể phát triển chỉ dựa vào nguồn lực nội tại. Quảng Ngãi cần tăng cường hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức trong nước và quốc tế; đồng thời kết nối các khu kinh tế, khu công nghiệp, các trung tâm sản xuất với hệ thống hạ tầng, dịch vụ và nguồn nhân lực của tỉnh.

Quảng Ngãi có nhiều lợi thế và những nguồn lực rất đặc thù. Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được kết nối, tổ chức và khai thác hiệu quả. Muốn mở đường cho nguồn lực phát triển, chúng ta cũng cần những cơ chế, chính sách phù hợp. Chính sách phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, người dân phát triển sản xuất, đồng thời mở không gian để những ý tưởng mới, sản phẩm mới và con người mới có cơ hội phát triển.

Tôi cho rằng đây không phải câu chuyện có thể giải quyết trong ngày một ngày hai. Quảng Ngãi cần một quá trình liên tục đổi mới, hoàn thiện sản phẩm, mở rộng hợp tác và phát triển nguồn nhân lực. Mục tiêu cuối cùng là tạo dựng một môi trường đủ sức hấp dẫn để các thế hệ hôm nay và mai sau nhìn thấy tương lai của mình tại Quảng Ngãi. Khi đó, những tiềm năng, lợi thế hiện có mới thực sự được chuyển hóa thành giá trị, tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao đời sống người dân.

* Ông Đặng Phú Quý - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Đường Quảng Ngãi:

Để đạt tăng trưởng hai con số, người làm trực tiếp vẫn là doanh nghiệp. Đối với công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi, trong 9 tháng đầu năm doanh thu được trên 9.600 tỷ, tức là tăng hơn cùng kỳ năm ngoái là 17%. Lợi nhuận trước thuế là 1.620 tỷ, tăng khoảng 8% và nộp ngân sách là 741 tỷ, tăng 24%.

Các doanh nghiệp cần cam kết tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, góp phần tích cực cho ngân sách của tỉnh, nộp thuế cho tỉnh; tiếp tục đầu tư mở rộng năng lực sản xuất, nhất là các dự án có hàm lượng công nghệ cao, sản xuất ra nhiều sản phẩm mới với khả năng lan tỏa lớn; phát triển chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân, hợp tác xã, nhà cung cấp và các doanh nghiệp, tạo ra hệ sinh thái sản xuất có sức cạnh tranh mạnh. Cùng đó đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; tiếp tục mở rộng thị trường trong nước và quốc tế, đưa các sản phẩm thương hiệu Quảng Ngãi xuất khẩu.

Đại diện Công ty CP Đường Quảng Ngãi đề xuất đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng giao thông, logistics, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và năng lượng hạ tầng; tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học, người dân; lấy hiệu quả thực tế của các dự án và khả năng tạo ra giá trị gia tăng làm thước đo; hình thành các cơ sở chế biến hỗ trợ đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

* TS. Trần Thị Trương - Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tài chính - Marketing tại Quảng Ngãi:

Thực tế hiện các trường tại Quảng Ngãi tuyển sinh khá khó khăn. Lý do không chỉ ở nhà trường vì cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chất lượng đào tạo…. vẫn đáp ứng. Nếu học sinh, sinh viên về Quảng Ngãi học thì không chỉ có lợi cho nhà trường mà việc khai thác hạ tầng, dịch vụ đều rất tốt, người dân cũng tăng thêm thu nhập. Vì vậy nhà trường rất muốn biết rõ nguyên nhân tại sao?

Tiến sĩ Trần Thị Trương cũng đề xuất tỉnh cần đồng hành cùng các trường để thu hút thêm học sinh, sinh viên. Chẳng hạn như có cơ chế tuyển dụng những người học trên địa bàn.

* PGS, TS. Bùi Quang Bình - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng:

Câu chuyện về tuyển sinh không chỉ là câu chuyện đơn lẻ của các trường địa phương ở Quảng Ngãi mà là câu chuyện chung của các Đại học các tỉnh.

Học sinh khi lựa chọn trường sẽ lựa chọn hệ sinh thái để vừa học, vừa làm. Không nên có tư duy là các trường tỉnh là đào tạo nhân lực cho Quảng Ngãi. Việc phân công lao động hiện đã đi rất sâu, khi cơ sở hạ tầng tốt, kể cả ở Đà Nẵng hay TPHCM ra Quảng Ngãi rất bình thường.

Vấn đề của chúng ta không phải là đào tạo tất cả. Nếu môi trường của địa phương tốt, thì lao động nó sẽ dịch chuyển. Còn lại là cuộc cạnh tranh của các trường đại học, các cơ sở đào tạo, phải nâng cao chất lượng, có hệ sinh thái để thu hút sinh viên.

* Phó Chủ tịch UBND Quảng Ngãi Trần Phước Hiền:

Trường Đại học Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing tại Quảng Ngãi là trường rất uy tín của tỉnh. Hầu hết các học viên được đào tạo tại trường được đánh giá là chất lượng.

Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, việc cạnh tranh trong thu hút tuyển sinh đang diễn ra khốc liệt. Phía tỉnh cũng đã đặt vấn đề về các giải pháp chung như kí kết hợp tác, kiến nghị đối với Bộ, ngành Trung ương để có hướng giải quyết. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi vẫn là thương hiệu của trường, chất lượng đào tạo vẫn là yếu tốt quyết định, làm sao từng học viên của trường khi tốt nghiệp được công nhận về chất lượng.

Hiện nguồn nhân lực rất tốt nhưng không về địa phương thì đây cũng là bài toán. Đây là vấn đề phải giải quyết, phải biến thách thức thành cơ hội, có đổi mới trong phát triển giáo dục đào tạo gắn với câu chuyện phát triển. Hiện đang thiếu nhân lực phục vụ các dự án lớn. Tỉnh sẽ có giải pháp nhưng quyết định vẫn là chất lượng đào tạo.

Liên quan đến thu hút nhà đầu tư về Quảng Ngãi, lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, ở góc độ nhà đầu tư họ có nhiều lựa chọn, dĩ nhiên họ sẽ có sự so sánh lựa chọn nào hiệu quả nhất như vậy chúng ta phải cho họ biết mình có gì để họ lựa chọn.

Đối với du lịch thì luôn luôn thử thách cái mới, cái lạ. Hiện nay, tại Quảng Ngãi Sungroup là tập đoàn lớn đã vào đầu tư là tín hiệu đáng mừng. Vậy bây giờ câu chuyện quan trọng là làm sao kết nối giao thông thuận lợi, cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum, mở rộng quốc lộ 14, kể cả vấn đề sân bay, rút ngắn nhất khoảng cách… định hình xương sống gắn với câu chuyện mở rộng không gian.

Với nguồn lực của tỉnh, với cơ chế hiện tại, tỉnh phải giải bài toán ưu tiên. Trong việc thu hút nhà đầu tư, không chỉ du lịch mà tỉnh đang thu hút mạnh đầu tư vào các khu công nghiệp, khu kinh tế. Bức tranh đã có, đường đã rõ, chúng ta quyết tâm làm. Sáng tạo, đổi mới tư duy, làm sao xã hội, nhà đầu tư tham gia. Nhà đầu tư phải thấy rõ hiệu quả đầu tư vào đây so với địa phương khác. Lãnh đạo tỉnh cũng đã đặt vấn đề phải tăng cường đối ngoại, gặp gỡ nhưng phải rõ được kết quả, kết quả.

Thông qua hội thảo, tỉnh Quảng Ngãi có thêm những tham vấn để đưa vào thảo luận chính sách, chiến lược, chương trình hành động, chương trình giải pháp của tỉnh. Là đơn vị thụ hưởng những kiến nghị, đề xuất, giải pháp được đưa ra tại hội thảo, chúng tôi rất trân trọng ý kiến của các đại diện Bộ, ban, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học và các doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung hành động, tập trung làm triển khai các chính sách, chiến lược lớn của Trung ương ở Quảng Ngãi, đưa Quảng Ngãi sớm thực hiện các mục tiêu đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng, trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước, duy trì tăng trưởng 2 con số và tìm kiếm được những động lực mới bền vững.

* Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong:

Qua hội thảo, chúng ta đã nhìn thấy rõ những lợi thế, tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhận diện các điểm nghẽn, khó khăn. Hội thảo đã điểm qua 5 vấn đề trụ cột của tỉnh Quảng Ngãi: Trở thành trung tâm năng lượng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi công nghiệp xanh, mở rộng không gian tăng trưởng và phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng.

Chúng tôi cũng tin rằng, với sự vào cuộc Trung ương và địa phương, các nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân, mục tiêu đưa Quảng Ngãi trở thành một cực tăng trưởng của miền Trung sẽ có thêm những nền tảng vững chắc để hiện thực hóa.

Thay mặt Ban Tổ chức, Báo Tiền Phong xin trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh bộ, ban, ngành Trung ương và tỉnh Quảng Ngãi, các chuyên gia, nhà khoa học, các sở, ban, ngành địa phương, doanh nghiệp, các cơ quan báo chí và toàn thể quý vị đại biểu đã dành thời gian tham dự, đóng góp và đồng hành cùng hội thảo.

Đặc biệt, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự quan tâm, phối hợp và tạo điều kiện của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Quảng Ngãi trong quá trình chuẩn bị và tổ chức hội thảo!