Theo Science Alert, mỗi năm, hàng triệu con cá chình basketwork (Diastobranchus capensis) tụ tập quanh ngọn núi dưới biển mang tên Patience Seamount ở phía nam bang Tasmania để sinh sản. Trong nghiên cứu công bố hôm 28/10 trên tạp chí Royal Society Open Science, nhóm chuyên gia đứng đầu là nhà khoa học hải dương Ben Scoulding ở tổ chức CSIRO Australia lần đầu định lượng quy mô đáng kinh ngạc của cuộc tụ tập bí ẩn này. Scoulding và đồng nghiệp xác định ở đỉnh điểm, sự kiện có thể quy tụ 2,8 triệu con cá chình với tổng trọng lượng hơn 3.500 tấn.
Quá trình khám phá quy mô cuộc tụ tập hàng năm tại Patience là công trình kéo dài nhiều thập kỷ. Các ngư trường từng báo cáo về số lượng cá chình basketwork bất thường trong khu vực ít nhất từ thập niên 1980 và 1990, nhưng mãi đến năm 2007, các nhà khoa học CSIRO mới ghi hình sự kiện bằng cách kéo camera sau tàu nghiên cứu. Những cuộc khảo sát tiếp theo hé lộ dù cá chình sống quanh năm tại núi ngầm, số lượng của chúng đạt đỉnh vào mùa thu ở Nam bán cầu, từ tháng 3 đến tháng 5.
"Việc tìm thấy hàng triệu con cá chình tập trung quanh một ngọn núi dưới biển duy nhất là điều bất thường. Patience tương đối nhỏ, chỉ bao phủ khoảng 2 km², nhưng liên tục hỗ trợ cuộc tụ tập lớn theo mùa trong nhiều tháng", Scoulding nhận xét.
Từ năm 2023 đến 2025, nhóm nghiên cứu của Scoulding tiến hành hàng loạt khảo sát xung quanh Patience, sử dụng sóng âm để lập bản đồ mật độ tập trung của cá chình dưới nước. Một khó khăn lớn là cá chình basketwork không phải loài duy nhất tụ tập quanh Patience. Cá orange roughy (Hoplostethus atlanticus) cũng xuất hiện ở đó và sóng âm không thể phân biệt giữa hai loài.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu kết hợp phép đo âm thanh với hình ảnh camera dưới nước, giúp xác định mỗi loài đóng góp bao nhiêu vào tín hiệu sóng âm. Kết quả phân tích hé lộ cuộc tụ tập có quy mô đáng kinh ngạc. Ở đỉnh điểm, đàn cá chình kéo dài khoảng 3 km, rộng 2 km và cao 150 m trên đáy biển. Nhóm nghiên cứu ước tính sinh khối của cá chình basketwork tăng từ khoảng 750 tấn vào tháng 3 lên hơn 3.500 tấn vào tháng 5.
Cuộc tụ tập bí ẩn của 2,8 triệu con cá chình dưới biển Australia
Thước phim cá chình tụ tập từ cuộc khảo sát năm 2007. Video: CSIRO
Tuy nhiên, Scoulding và đồng nghiệp chưa rõ điều gì khiến Patience đặc biệt hấp dẫn với cá chình, theo UA News. "Patience là một trong khoảng 120 núi ngầm tại công viên biển Huon và Tasman Fracture ở phía nam Tasmania. Dù các núi ngầm gần đó có độ sâu và đặc điểm môi trường tương tự, chúng không hỗ trợ cuộc tụ tập tương tự. Hiện tại, chúng tôi có một số giả thuyết nhưng chưa thể rút ra câu trả lời rõ ràng", họ chia sẻ. Nhóm nghiên cứu suy đoán khoảng cách gần giữa ngọn núi ngầm và thềm lục địa có thể ảnh hưởng đến chuyển động của cá hoặc dòng hải lưu.
ABC News cho biết cá chình basketwork được xem là loài dễ tuyệt chủng trong danh sách động vật bị đe dọa trên toàn cầu, một phần do chúng thường bị đánh bắt nhầm. Số lượng cá chình tại một dốc lục địa ở New Zealand đã giảm 85% trong 40 năm qua và chưa rõ tình trạng tương tự có xảy ra với quần thể sinh sống tại Patience hay không.
An Khang tổng hợp