Dấu hiệu ở mắt cảnh báo bệnh thần kinh

Mắt có mối liên hệ chặt chẽ với não bộ thông qua dây thần kinh thị giác, các dây thần kinh vận nhãn và hệ thống mạch máu.

BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết hoạt động nhìn, điều khiển chuyển động nhãn cầu và phản xạ đồng tử đều chịu sự chi phối của hệ thần kinh. Khi các vùng não, dây thần kinh hoặc mạch máu liên quan bị tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện bất thường ở mắt trước khi có những triệu chứng thần kinh khác.

Nhìn đôi, mất thị lực đột ngột có thể là dấu hiệu đột quỵ. Khi dòng máu nuôi dưỡng vùng não phụ trách thị giác hoặc điều khiển vận động mắt bị gián đoạn, người bệnh có thể nhìn một vật thành hai hình, mất một phần vùng nhìn.

Sụp mi một bên, nhìn đôi, đồng tử giãn bất thường thường xuất hiện ở người có túi phình mạch máu não. Túi phình tại vị trí động mạch thông sau có thể chèn ép dây thần kinh số ba, gây rối loạn vận động nhãn cầu và khả năng nâng mi mắt.

Những triệu chứng này đôi khi xuất hiện trước khi túi phình vỡ, đòi hỏi người bệnh được đánh giá khẩn cấp nhằm phòng ngừa biến chứng xuất huyết não.

Nhìn mờ tăng dần, thu hẹp vùng nhìn hoặc nhìn đôi kéo dài đôi khi bắt nguồn từ khối u não chèn ép dây thần kinh thị giác, giao thoa thị giác hoặc các dây thần kinh điều khiển vận động mắt. Chẳng hạn, u tuyến yên phát triển lớn có thể chèn ép giao thoa thị giác, gây mất dần vùng nhìn hai bên thái dương, khiến người bệnh khó quan sát các vật ở hai bên.

Theo bác sĩ Khánh, một bất thường khác là phù gai thị, xảy ra khi áp lực bên trong hộp sọ tăng cao khiến đầu dây thần kinh thị giác bị phù. Người bệnh có thể nhìn mờ thoáng qua, đau đầu, buồn nôn hoặc nhìn đôi. Triệu chứng của viêm dây thần kinh thị giác thường gồm giảm thị lực một bên kèm đau khi đảo mắt, nhìn màu sắc nhạt hơn bình thường

Ngoài ra, đỏ mắt kéo dài kèm lồi mắt, nhìn đôi đôi khi là biểu hiện của rò động mạch cảnh - xoang hang. Đây là tình trạng xuất hiện đường thông bất thường giữa động mạch cảnh và hệ thống tĩnh mạch phía sau hốc mắt, khiến máu động mạch chảy trực tiếp vào xoang tĩnh mạch, làm tăng áp lực tại các mạch máu quanh mắt. Người bệnh có thể bị phù kết mạc, lồi mắt, giảm thị lực, đôi khi nghe tiếng ù theo nhịp mạch.

Theo bác sĩ Khánh, để phân biệt các bệnh lý trên, bác sĩ cần phối hợp khám thần kinh, kiểm tra thị lực, vận động nhãn cầu, phản xạ đồng tử và đánh giá các triệu chứng đi kèm. Tùy tình trạng, người bệnh có thể được chỉ định chụp MRI não, MRI hốc mắt, CT hoặc chụp mạch máu não. Trường hợp nghi ngờ bất thường mạch máu phức tạp, người bệnh cần được chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để xác định tổn thương và lập kế hoạch can thiệp.

Bác sĩ Khánh khuyến cáo, nếu đột ngột mất thị lực, nhìn đôi, sụp mi mới xuất hiện, nhất là khi kèm đau đầu dữ dội, yếu liệt, nói khó hoặc mất thăng bằng, cần đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngay. Những trường hợp nhìn mờ tăng dần, đỏ mắt kéo dài, lồi mắt hoặc thu hẹp vùng nhìn cũng nên kiểm tra để tìm nguyên nhân, điều trị phù hợp.

Trọng Nghĩa