BS Hồ Tấn Trung, khoa Nội Thần kinh Tổng quát, Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM), cho biết tình trạng đau buốt từ thắt lưng lan xuống mông, đùi, bắp chân, thậm chí đến gót chân và ngón chân có thể là biểu hiện của bệnh lý rễ thần kinh cột sống thắt lưng.
Đau lưng lan xuống chân không đơn thuần là mỏi cơ
Cột sống thắt lưng gồm các đốt sống xếp chồng lên nhau, giữa các đốt sống có đĩa đệm đóng vai trò giảm chấn. Các rễ thần kinh xuất phát từ tủy sống, đi qua khe giữa các đốt sống, chi phối cảm giác và vận động của hai chân.
Khi rễ thần kinh bị chèn ép hoặc kích thích do phản ứng viêm, người bệnh có thể xuất hiện đau nhức, tê bì dọc theo đường đi của dây thần kinh xuống chi dưới. Tình trạng tổn thương các rễ thần kinh thấp như L4, L5, S1 thường được gọi là đau thần kinh tọa.
Các nguyên nhân thường gặp gồm thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, trượt đốt sống, hẹp ống sống hoặc chấn thương do tai nạn, té ngã và mang vác vật nặng sai tư thế.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Bệnh nhân thăm khám tại Bệnh viện Nhân dân 115 (Ảnh minh họa: Thảo Phương).
Dấu hiệu nhận biết quan trọng là cơn đau không chỉ khu trú ở vùng thắt lưng mà còn lan xuống chân, có thể gây cảm giác đau buốt, bỏng rát hoặc như luồng điện chạy dọc cơ thể. Cơn đau thường tăng khi ho, hắt hơi, rặn, ngồi lâu hoặc cúi gập người.
Ngoài ra, người bệnh có thể bị tê rần như kiến bò ở cẳng chân, bàn chân, giảm cảm giác ở một số vùng da. Khi tổn thương ảnh hưởng đến chức năng vận động, chân có thể yếu, dễ vấp ngã, khó đứng nhón gót hoặc đi bằng gót chân. Nếu bệnh kéo dài, cơ đùi hoặc bắp chân bên tổn thương có thể teo nhỏ so với bên còn lại.
Cảnh giác biến chứng, nhận biết dấu hiệu cấp cứu
Theo BS Trung, việc tự ý mua thuốc giảm đau, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc nắn chỉnh cột sống tại các cơ sở không bảo đảm chuyên môn có thể khiến người bệnh đối mặt với nhiều rủi ro.
Tình trạng chèn ép rễ thần kinh kéo dài có thể gây tổn thương thần kinh, yếu cơ và teo cơ, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động. Trong khi đó, lạm dụng thuốc giảm đau, chống viêm có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng như viêm loét, xuất huyết tiêu hóa hoặc tổn thương thận.
Khoa Nội Thần kinh Tổng quát Bệnh viện Nhân dân 115 - nơi điều trị các bệnh về thần kinh (Ảnh: Thảo Phương).
Đáng lo ngại hơn, một số trường hợp có thể tiến triển thành hội chứng chùm đuôi ngựa, xảy ra khi các rễ thần kinh ở phần cuối ống sống bị chèn ép nghiêm trọng. Đây là tình trạng cấp cứu cần được đánh giá và can thiệp khẩn trương để giảm nguy cơ liệt và mất khả năng kiểm soát đại tiểu tiện.
BS Trung khuyến cáo người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như bí tiểu, tiểu không tự chủ, mất kiểm soát tiểu tiện và đại tiện; tê vùng đáy chậu, cơ quan sinh dục hoặc quanh hậu môn; chân yếu nhanh, không nhấc được mũi bàn chân hoặc đi lại không vững.
Ngoài ra, cơn đau dữ dội liên tục ngay cả khi nghỉ ngơi, đặc biệt khi đi kèm sốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cũng cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.
Người bệnh không nên chờ đến khi xuất hiện yếu liệt rõ rệt mới đi khám. Việc phát hiện sớm, xác định đúng vị trí và mức độ tổn thương giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì tư thế đúng khi sinh hoạt, tránh cúi gập lưng đột ngột để nâng vật nặng. Khi nhấc đồ vật từ dưới đất, nên gập gối, giữ lưng thẳng và dùng lực của chân để nâng.
Người làm việc văn phòng, tài xế hoặc những người phải ngồi lâu nên đứng dậy vận động, vươn vai sau mỗi 45-60 phút. Việc tập luyện đều đặn với các hoạt động phù hợp như đi bộ, bơi lội và bài tập tăng cường cơ lưng, cơ bụng cũng góp phần nâng đỡ cột sống.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực lên các đĩa đệm. Khi xuất hiện đau lưng lan xuống chân kéo dài, tê bì hoặc yếu cơ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, tránh tự điều trị làm chậm trễ việc phát hiện tổn thương thần kinh.