Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo nghị định quy định mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do Bộ Nội vụ xây dựng.
Theo dự thảo, người sử dụng lao động thuộc diện đóng bắt buộc sẽ áp dụng chung mức 0,3% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2027. Từ ngày 1/1/2028, mức đóng trở lại 0,5%.
Diện áp dụng gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan, doanh nghiệp thuộc Quân đội, Công an, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện đóng bắt buộc.
Theo quy định hiện hành, người sử dụng lao động đóng tối đa 1% quỹ tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH của người lao động vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và Chính phủ quy định mức cụ thể.
Nghị định 58/2020 quy định mức đóng thông thường là 0,5%. Mức thấp hơn 0,3% chỉ áp dụng với một số trường hợp đáp ứng điều kiện và phải lập hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Lao động trên công trường xây dựng ở Hà Nội, tháng 5/2026. Ảnh: Giang Huy
Bộ Nội vụ cho biết qua tổng kết thực hiện, cơ chế đóng 0,3% hầu như chưa được áp dụng do điều kiện chặt chẽ, tiêu chí phức tạp, thủ tục qua nhiều bước, trong khi mức giảm chưa đủ tạo động lực cho doanh nghiệp thực hiện.
Do đó, dự thảo đề xuất bỏ một số thủ tục hành chính và áp dụng chung mức đóng 0,3% đối với người sử dụng lao động, thay vì chỉ dành cho những đơn vị đáp ứng điều kiện như hiện nay.
Cơ quan soạn thảo đánh giá mức 0,3% có thể hài hòa giữa hỗ trợ người sử dụng lao động và bảo đảm khả năng cân đối quỹ. Chính sách được giới hạn đến hết năm 2027 nhằm thận trọng trước tác động giảm nguồn thu, đồng thời có thời gian đánh giá tình hình thu, chi và cân đối quỹ trước khi xem xét chính sách cho giai đoạn tiếp theo.
Quỹ có thể giảm thu gần 3.000 tỷ đồng mỗi năm
Theo Bộ Nội vụ, năm 2025, Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thu gần 7.369 tỷ đồng với mức đóng 0,5%. Nếu giảm xuống 0,3%, số thu ước còn 4.421 tỷ đồng, tức giảm khoảng 2.948 tỷ đồng.
Trong khi đó, chi bình quân cho các chế độ khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm. Quỹ hiện kết dư 86.442 tỷ đồng nên cơ quan soạn thảo đánh giá vẫn có khả năng bảo đảm chi trả khi giảm mức đóng.
Giai đoạn 2020-2025, số thu hàng năm của quỹ đều cao hơn đáng kể số chi. Năm 2025, số thu tăng hơn 53% và số chi tăng 70% so với năm 2020. Trong 6 năm này, cả nước giải quyết trợ cấp mới một lần cho hơn 29.700 người và trợ cấp hàng tháng cho hơn 11.600 người.
Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp mới thành lập từ hợp tác xã hoặc chuyển đổi từ hộ kinh doanh, có quy mô từ 1 đến 10 lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Nhóm này được đề xuất mức đóng 0% vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong 12 tháng kể từ tháng thành lập hoặc chuyển đổi. Chính sách dự kiến áp dụng từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030.
Trong thời gian được hưởng mức 0%, nếu số lao động thuộc diện đóng BHXH bắt buộc tăng lên trên 10 người, doanh nghiệp không còn thuộc diện ưu đãi này. Khi đó, mức đóng được áp dụng là 0,3% đến hết năm 2027 và 0,5% từ năm 2028.
Hồng Chiêu