Đề xuất hỗ trợ tiền, hiện vật nuôi trẻ đến ít nhất 1 tuổi để khuyến khích sinh
Nguồn ảnh: VietnamNet
Bộ Y tế đề xuất địa phương khuyến khích, hỗ trợ người dân sinh con bằng cách hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh; hỗ trợ tiền, hiện vật cho phụ nữ mang thai hay cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi.
Đây là một trong những đề xuất mới tại dự thảo Thông tư Hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số, trong bối cảnh mức sinh của Việt Nam những năm gần đây có xu hướng giảm, bỏ xa mức sinh thay thế.
Đề xuất hỗ trợ tiền/hiện vật cho phụ nữ mang thai, trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi
Theo đề xuất của Bộ Y tế, các địa phương căn cứ thực tiễn để lựa chọn, quyết định nội dung khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, cặp vợ chồng sinh con.
Các hình thức gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh; hỗ trợ tiền, hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi và các nội dung, hình thức phù hợp khác.
Đối với tập thể, thôn, tổ dân phố 3 năm liên tục đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên được đề xuất UBND cấp xã thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Với địa bàn đạt thành tích này trong 5 năm liên tục, được đề xuất UBND cấp tỉnh thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Với cấp xã, nếu 3 năm liên tục đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên được đề xuất UBND cấp tỉnh thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Nếu giữ và đưa thành tích lên 5 năm, mức hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật gấp đôi mức 3 năm.
Em bé chào đời tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Ảnh: BVCC
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, để đảm bảo cân bằng tự nhiên, bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ phải sinh 2,1 con, nhưng hiện Việt Nam chỉ đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ.
Xu hướng giảm sinh ở Việt Nam được đánh giá đang diễn ra trên diện rộng, kể cả tại các địa phương trước đây có mức sinh cao. Tại nhiều đô thị lớn, đặc biệt khu vực Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, mức sinh xuống rất thấp, kéo dài nhiều năm.
Số liệu năm 2024 cho thấy cả nước có 10 tỉnh/thành có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM. Trong đó, TPHCM có mức sinh khoảng 1,43 con/phụ nữ.
Áp lực về chi phí nuôi dạy con, nhà ở, việc làm và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn hoặc không muốn sinh con.
Mức sinh thấp kéo dài sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng tới cơ cấu dân số, thúc đẩy nhanh tiến trình già hóa, lực lượng lao động...
Cục Dân số: Mức hỗ trợ tiền mặt chưa đủ tạo động lực mạnh làm thay đổi quyết định sinh thêm con
Để ứng phó với mức sinh thấp, TPHCM hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp 1 triệu đồng.
Một số địa phương còn áp dụng chính sách khen thưởng cho xã, phường đạt và vượt tỷ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con trong 3 năm hoặc 5 năm liên tục. Nơi thưởng cao nhất là Tây Ninh (200-300 triệu đồng), TPHCM thưởng 30-60 triệu đồng, Đồng Tháp 30-50 triệu đồng, Đồng Nai 20-40 triệu đồng.
Ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), nhận định tại một số đô thị có chi phí sinh hoạt cao và nuôi dạy con cái gia tăng, mức hỗ trợ bằng tiền mặt đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi còn thấp, chưa đủ để tạo động lực mạnh mẽ làm thay đổi quyết định sinh thêm con.
Trong khi đó, một số quy định về khen thưởng tập thể có tiêu chí rất cao, đặc biệt khó khăn đối với địa bàn miền núi, vùng sâu vùng xa nơi phong tục tập quán còn nặng nề, dẫn đến số lượng đối tượng thực tế được hưởng chính sách còn hạn chế.
Mức sinh tại Việt Nam đang giảm, khiến Bộ Y tế đề xuất thêm các chính sách khuyến khích sinh con trong dự thảo thông tư về dân số. Một nội dung đáng chú ý là hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai và trẻ em đến khi đủ ít nhất 12 tháng tuổi. Đề xuất hướng tới việc chia sẻ một phần chi phí chăm sóc mẹ và bé, trong bối cảnh nhiều gia đình cân nhắc kỹ trước quyết định sinh thêm con.
Theo dự thảo, địa phương sẽ căn cứ tình hình thực tế để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp cho cá nhân và các cặp vợ chồng sinh con. Những lựa chọn được nêu gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc, dự phòng vô sinh, hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai. Chính quyền địa phương cũng có thể hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi, đồng thời xem xét những nội dung phù hợp khác.
Dự thảo không chỉ đề cập hỗ trợ từng gia đình mà còn đề xuất khen thưởng tập thể tại thôn, tổ dân phố và cấp xã. Thôn, tổ dân phố có tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên trong ba năm liên tục có thể được UBND cấp xã thưởng, biểu dương và hỗ trợ. Nếu địa bàn duy trì thành tích ấy năm năm liên tục, dự thảo đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng, biểu dương và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Với cấp xã đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên trong ba năm liên tiếp, dự thảo đề xuất UBND cấp tỉnh xem xét khen thưởng. Nếu cấp xã duy trì và đưa thành tích lên năm năm, mức hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật được đề xuất gấp đôi mức dành cho ba năm. Những hình thức và mức hỗ trợ cụ thể sẽ do địa phương lựa chọn, căn cứ điều kiện thực tế và các nội dung trong dự thảo thông tư.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết mức sinh cần đạt bình quân 2,1 con trên mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ để bảo đảm cân bằng tự nhiên. Tuy nhiên, số liệu hiện nay cho thấy Việt Nam chỉ đạt khoảng 1,93 con trên mỗi phụ nữ, thấp hơn mức được nêu. Ông cũng cho biết xu hướng giảm sinh đang xuất hiện trên diện rộng, kể cả tại những địa phương trước đây từng có mức sinh cao.
Theo số liệu năm 2024, cả nước có 10 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức trung bình cả nước, gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai và An Giang. Danh sách còn có Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh. Trong số đó, Thành phố Hồ Chí Minh có mức sinh khoảng 1,43 con trên mỗi phụ nữ, còn nhiều đô thị và khu vực phía Nam cũng đối mặt tình trạng sinh thấp kéo dài.
Chi phí nuôi dạy con, nhà ở và việc làm, cùng áp lực cân bằng công việc với đời sống gia đình, khiến một số cặp đôi trì hoãn hoặc không muốn sinh con. Cục Dân số nhận định mức sinh thấp kéo dài có thể gây hệ lụy đáng kể với cơ cấu dân số, thúc đẩy quá trình già hóa và ảnh hưởng lực lượng lao động. VietnamNet dẫn các chính sách hiện hành cho biết Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Mức hỗ trợ tương ứng tại Hải Phòng là 3 triệu đồng, Tây Ninh 2 triệu đồng, còn Đồng Nai và Đồng Tháp là 1 triệu đồng. Một số nơi cũng thưởng cho xã, phường đạt tỷ lệ ít nhất 60% số cặp vợ chồng trong tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con liên tục ba hoặc năm năm. Tây Ninh có mức thưởng cao nhất, từ 200 đến 300 triệu đồng; Thành phố Hồ Chí Minh thưởng 30 đến 60 triệu, Đồng Tháp 30 đến 50 triệu và Đồng Nai 20 đến 40 triệu đồng.
Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng nhận định tiền hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi còn thấp tại một số đô thị có chi phí sinh hoạt và nuôi dạy con cao. Theo ông, khoản tiền hiện nay chưa đủ tạo động lực mạnh để làm thay đổi quyết định sinh thêm con của các gia đình. Ông cũng lưu ý tiêu chí khen thưởng tập thể ở một số nơi rất cao, khó đáp ứng tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, khiến số người thực tế được hưởng chính sách còn hạn chế.
