Đề xuất mới của Chính phủ về giá điện và lộ trình xóa bỏ bù chéo

Chiều 20/10, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội tờ trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Một trong những nội dung sửa đổi quan trọng là lần này, dự thảo luật quy định triển khai các cấp độ thị trường điện cạnh tranh; mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp; bổ sung các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện; hiệu chỉnh quy định về thanh toán, chất lượng điện năng.

Với quy định về giá điện, giá dịch vụ về điện, dự thảo nêu lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng; làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện; cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện.

Dự thảo luật quy định một số nội dung quan trọng như: “Giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý”.

Cùng với đó, dự luật nêu rõ việc “thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý; từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh”.

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết về chính sách xóa bỏ bù chéo và hỗ trợ tiền điện, Ủy ban đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện; đồng thời phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

“Việc hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ”, bà Hải nhấn mạnh.

Về cơ chế giá điện, giá dịch vụ về điện và phân bổ rủi ro, theo Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhất trí nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý, theo cơ quan thẩm tra, có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Vì vậy, cơ quan này đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách Nhà nước.

Cơ quan này nhấn mạnh việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Về phát triển thị trường điện cạnh tranh và cơ chế mua bán điện trực tiếp, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành việc hoàn thiện lộ trình thị trường điện cạnh tranh và mở rộng cơ chế mua bán điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, việc bổ sung đơn vị bán lẻ điện tham gia cơ chế này là chính sách mới, có thể tác động đến cơ cấu khách hàng, doanh thu của các đơn vị điện lực, chi phí hệ thống điện và quyền lợi của khách hàng không tham gia.

Vì vậy, cơ quan này đề nghị xác định rõ quy mô, điều kiện, quyền và trách nhiệm của đơn vị bán lẻ điện; chủ thể tham gia mua bán điện cạnh tranh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chi phí, không chuyển dịch bất hợp lý chi phí sang khách hàng không tham gia.

Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng cần làm rõ nguyên tắc chuyển đổi hợp đồng mua bán điện hiện hữu theo các cấp độ thị trường, phạm vi và điều kiện can thiệp thị trường điện; bảo đảm cạnh tranh minh bạch, bình đẳng giữa các chủ thể và duy trì yêu cầu an toàn, ổn định, tin cậy của hệ thống điện.