Thân não nằm ở đáy não, nối đại não với tủy sống, gồm ba phần: não giữa, cầu não và hành tủy. Thân não điều hòa nhịp thở, nhịp tim, huyết áp, dẫn truyền tín hiệu vận động từ não xuống cơ thể và duy trì trạng thái tỉnh táo.
ThS.BS Hoàng Ngọc Dũng, Khoa Thần kinh - Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết đột quỵ xảy ra khi nguồn máu nuôi vùng này bị gián đoạn, thường do mạch máu bị tắc, ít gặp hơn là do mạch máu vỡ (xuất huyết não). Thiếu oxy và dưỡng chất khiến tế bào thần kinh nhanh chóng bị tổn thương, nếu mạch vỡ gây chảy máu có thể chèn ép mô xung quanh.
Suy hô hấp
Khi trung tâm điều hòa nhịp thở bị ảnh hưởng, người bệnh có thể thở chậm, không đều, cơ thể thiếu oxy và ứ khí carbon dioxide, dẫn đến suy nhiều cơ quan. Thân não còn điều khiển khả năng nuốt, do đó đột quỵ vùng này khiến người bệnh dễ bị sặc, viêm phổi do hít thức ăn, nước bọt vào phổi, làm suy hô hấp nặng hơn.
Rối loạn tim mạch
Hành tủy tham gia điều hòa hệ thần kinh tự chủ (hệ thần kinh hoạt động không theo ý muốn như nhịp tim, huyết áp). Khi bị tổn thương, huyết áp có thể tăng vọt hoặc tụt đột ngột, nhịp tim bất thường, ngừng tim.
Yếu liệt vận động
Đột quỵ thân não không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương nặng phần trước của cầu não, khiến người bệnh liệt gần như toàn thân, không nói được, nhưng vẫn tỉnh táo, nghe và hiểu lời nói, có thể cử động được mắt (nhìn lên, nhìn xuống, chớp mắt).
Các đường dẫn truyền vận động đều đi qua thân não. Khi vùng này tổn thương dẫn đến yếu hoặc liệt một bên, liệt tứ chi, kèm mất thăng bằng, khó phối hợp động tác.
Hôn mê sâu, mất ý thức
Hệ thống lưới hoạt hóa đóng vai trò "công tắc" giúp não duy trì sự tỉnh táo. Khi vùng thân não bị ảnh hưởng, công tắc này hoạt động không hiệu quả khiến người bệnh lơ mơ, ít đáp ứng với lời gọi hoặc hôn mê.
Êkíp y tế cấp cứu người đột quỵ. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Theo bác sĩ Dũng, đột quỵ thân não có xu hướng khởi phát nhanh, gây chóng mặt dữ dội, đi loạng choạng hoặc mất thăng bằng đột ngột. Người bệnh cũng có thể nhìn đôi, nói khó, nuốt khó, yếu hoặc tê tay chân, tê méo một bên mặt, buồn nôn, đau đầu bất thường hoặc giảm ý thức. Các dấu hiệu này đôi khi bị nhầm với rối loạn tiền đình hoặc mệt mỏi. Trường hợp xuất hiện các dấu hiệu bất thường nêu trên, người thân nên gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ để được kiểm tra.
Tại bệnh viện, tùy tình hình bác sĩ có thể chỉ định chụp CT, MRI và chụp mạch máu thường để chẩn đoán chính xác nguyên nhân. Điều trị trong thời gian "vàng" giúp tăng khả năng hồi phục, hạn chế di chứng cho người bệnh.
Để góp phần phòng đột quỵ, mỗi người cần kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, điều trị bệnh tim mạch theo chỉ định, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì vận động phù hợp.
Thanh Long
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp