Ăn bữa sáng hay bữa tối khiến đường huyết tăng cao hơn?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Không chỉ ăn gì, thời điểm ăn cũng ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát đường huyết. Cùng một bữa ăn, cơ thể có thể xử lý glucose khác nhau vào buổi sáng và buổi tối.

Thời điểm ăn uống có liên quan đến nhịp sinh học và quá trình chuyển hóa của cơ thể. Vì vậy, ăn cùng một lượng carbohydrate nhưng vào những thời điểm khác nhau trong ngày có thể tạo ra phản ứng đường huyết khác nhau.

Chuyên gia dinh dưỡng Jonathan Purtell, người có kinh nghiệm tư vấn dinh dưỡng trong quản lý bệnh tiểu đường và tim mạch tại Mỹ, giải thích vấn đề này, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.

Bữa tối có thể khiến đường huyết tăng cao hơn

Theo chuyên gia Purtell, cơ thể thường xử lý glucose hiệu quả hơn vào buổi sáng so với buổi tối. Vì vậy, cùng một bữa ăn giàu carbohydrate, ăn vào buổi tối có thể khiến đường huyết tăng cao hơn so với khi ăn vào buổi sáng.

Một nghiên cứu so sánh phản ứng của cơ thể sau các bữa ăn lúc 8 giờ sáng, 20 giờ và nửa đêm ghi nhận đường huyết và insulin tăng cao hơn sau những bữa ăn muộn.

Ngoài ra, ở người thừa cân hoặc mắc tiểu đường, việc tiêu thụ phần lớn năng lượng trong ngày sau 17 giờ cũng có liên quan đến mức đường huyết cao hơn.

Vì sao đường huyết thay đổi theo thời điểm ăn?

Nhịp sinh học là đồng hồ nội tại kéo dài khoảng 24 giờ, điều hòa nhiều hoạt động của cơ thể như giấc ngủ, tiết hoóc môn, tiêu hóa và trao đổi chất.

Chu kỳ này chịu ảnh hưởng của ánh sáng, thời gian ăn uống và các yếu tố môi trường. Khả năng sử dụng glucose của cơ thể cũng thay đổi theo nhịp sinh học. Nhìn chung, độ nhạy insulin thường tốt hơn vào buổi sáng và giảm dần về chiều tối.

Do đó, ăn cùng một lượng thức ăn vào những thời điểm khác nhau có thể tạo ra mức đường huyết khác nhau.

Tuy nhiên, thời điểm ăn không phải yếu tố duy nhất quyết định đường huyết. Theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, chỉ số này còn chịu ảnh hưởng của lượng carbohydrate tiêu thụ, hoạt động thể chất, thuốc điều trị, mức insulin, căng thẳng, tình trạng bệnh lý, thay đổi nội tiết tố và việc sử dụng rượu bia.

Sắp xếp bữa ăn thế nào để kiểm soát đường huyết?

Để hỗ trợ kiểm soát đường huyết, chuyên gia khuyến nghị duy trì giờ ăn và giờ ngủ tương đối ổn định, hạn chế ăn tối quá muộn và tránh dồn phần lớn năng lượng vào cuối ngày.

Bên cạnh đó, có thể áp dụng một số thói quen sau:

Ăn cân đối: Kết hợp rau xanh, thực phẩm giàu protein và tinh bột trong mỗi bữa ăn. Có thể ăn rau và protein trước, sau đó đến thực phẩm giàu tinh bột.

Ăn tối sớm hơn: Tránh ăn quá sát giờ đi ngủ, tạo khoảng thời gian phù hợp để cơ thể tiêu hóa thức ăn.

Vận động sau ăn: Đi bộ nhẹ khoảng 10 - 15 phút sau bữa ăn có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Duy trì lịch sinh hoạt ổn định: Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và tránh thay đổi giờ ăn thất thường.

Người mắc tiểu đường cần lưu ý không tự ý thay đổi thời gian dùng thuốc hoặc insulin khi điều chỉnh lịch ăn uống. Nên trao đổi với bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp, tránh nguy cơ hạ đường huyết.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Jonathan Purtell tại Mỹ, cùng một lượng carbohydrate nạp vào cơ thể, ăn vào buổi tối có xu hướng làm đường huyết tăng cao hơn đáng kể so với bữa sáng. Các thử nghiệm lâm sàng đối chiếu phản ứng sau các khung giờ 8 giờ sáng, 20 giờ và nửa đêm đều ghi nhận nồng độ glucose lẫn insulin tăng vọt sau các bữa muộn. Hiện tượng này đặc biệt rõ nét ở nhóm đối tượng thừa cân hoặc mắc đái tháo đường khi tiêu thụ phần lớn năng lượng hàng ngày sau 17 giờ. Cơ chế sinh học chi phối sự chênh lệch này xuất phát từ nhịp sinh học 24 giờ điều hòa quá trình trao đổi chất và bài tiết hormone. Nghiên cứu sinh lý chỉ ra độ nhạy insulin đạt mức tối ưu vào đầu ngày và suy giảm rõ rệt về chiều tối, khiến hiệu quả dung nạp đường giảm sút. Dẫu vậy, Hiệp hội Tiểu đường Mỹ nhấn mạnh thời điểm nạp năng lượng chỉ là một phần, bởi chỉ số đường huyết còn đồng thời chịu tác động từ lượng tinh bột, cường độ vận động, tình trạng căng thẳng và phác đồ dùng thuốc. Nhằm tối ưu hóa khả năng kiểm soát đường huyết, người bệnh nên chủ động duy trì giờ giấc sinh hoạt cố định và tuyệt đối tránh dồn năng lượng vào bữa tối sát giờ ngủ. Việc thiết lập thứ tự ưu tiên ăn rau xanh và protein trước tinh bột, kết hợp đi bộ nhẹ nhàng 10 đến 15 phút sau ăn giúp hạ đáng kể đỉnh glucose máu. Riêng bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc hoặc insulin cần tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi đổi giờ ăn để ngăn ngừa rủi ro hạ đường huyết.