Điều gì xảy ra với đường ruột khi uống kháng sinh?

Nguồn ảnh: VnExpress

Thuốc kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến các vi khuẩn có lợi, làm thay đổi sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột.

Hệ tiêu hóa chứa hàng nghìn tỷ vi sinh vật, cùng tham gia phân giải thức ăn, tổng hợp một số vitamin, bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn gây hại và hỗ trợ hệ miễn dịch.

Kháng sinh có thể tác động đến cả vi khuẩn gây bệnh và một số vi khuẩn có lợi. Vì vậy, điều trị bằng kháng sinh có thể làm thay đổi số lượng và thành phần hệ vi sinh vật đường ruột. Sự mất cân bằng này được gọi là rối loạn hệ vi sinh đường ruột, theo Very Well Health.

Hệ vi sinh vật đường ruột có vai trò điều chỉnh nhiều chức năng quan trọng, gồm hoạt động của hệ thống miễn dịch và quá trình chuyển hóa, sản xuất một số loại vitamin... Rối loạn hệ vi sinh vật do kháng sinh làm tăng nguy cơ như viêm ruột, béo phì, dị ứng và rối loạn chuyển hóa.

Thuốc kháng sinh làm rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột. Ảnh: Anh Chi — Thuốc kháng sinh làm rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột. Ảnh: *Anh Chi*

Vi khuẩn trong ruột thường cạnh tranh với nhau để giành thức ăn giúp duy trì sự cân bằng lành mạnh. Khi thuốc kháng sinh tiêu diệt các vi khuẩn có lợi có thể tạo cơ hội cho hại khuẩn không bị tiêu diệt phát triển nhanh hơn, gây tiêu chảy, đầy hơi, khó chịu dạ dày, buồn nôn, thay đổi thói quen đi tiêu, chướng bụng...

Một số kháng sinh được chuyển hóa tại gan. Sử dụng thuốc không đúng liều, kéo dài hoặc không theo chỉ định có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan, nhất là ở người đã mắc bệnh gan.

Theo WebMD, hệ vi sinh vật đường ruột có thể dần phục hồi sau khi ngừng kháng sinh. Thời gian phục hồi phụ thuộc vào loại và thời gian dùng thuốc, số lần sử dụng kháng sinh, tuổi và chế độ ăn uống. Một số thay đổi trong hệ vi sinh có thể kéo dài nhiều tuần hoặc lâu hơn.

Một số cách hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột phục hồi sau dùng kháng sinh gồm:

Tăng chất xơ: Rau củ, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, hạt và quả hạch cung cấp chất xơ, là nguồn dinh dưỡng cho nhiều vi khuẩn đường ruột.

Ưu tiên thực phẩm lên men: Sữa chua, kim chi, dưa cải bắp, miso chứa các vi sinh vật sống, có thể góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột. Uống đủ nước cũng giúp duy trì tiêu hóa bình thường. Nếu cần bổ sung men vi sinh, nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Không tự ý dùng kháng sinh, dùng đúng liều và thời gian theo chỉ định. Kháng sinh không có tác dụng với virus; sử dụng khi không cần thiết có thể làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Anh Chi (Tổng hợp)

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp

Thuốc kháng sinh có vai trò tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh nhưng đồng thời làm suy giảm số lượng vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Theo Very Well Health, tình trạng rối loạn này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyển hóa, hoạt động miễn dịch và khả năng tổng hợp vitamin của cơ thể. Sự phát triển vượt trội của hại khuẩn khi mất đi sự cạnh tranh lành mạnh thường dẫn đến các triệu chứng tiêu hóa như tiêu chảy, đầy hơi, buồn nôn và chướng bụng. Bên cạnh các rối loạn cấp tính, việc lạm dụng hoặc dùng thuốc không đúng liều lượng còn làm tăng nguy cơ mắc viêm ruột, béo phì, dị ứng và rối loạn chuyển hóa. Do một số loại kháng sinh được chuyển hóa tại gan, việc sử dụng kéo dài không theo chỉ định bác sĩ sẽ làm tăng áp lực và nguy cơ tổn thương gan. Việc tự ý dùng kháng sinh điều trị các bệnh do virus không mang lại hiệu quả chuyên môn, đồng thời làm gia tăng mối lo ngại về tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng. Theo chuyên trang WebMD, hệ vi sinh đường ruột có thể phục hồi dần sau khi ngưng kháng sinh, song thời gian diễn ra có thể kéo dài nhiều tuần tùy thuộc vào tuổi tác và chế độ ăn. Người bệnh được khuyến cáo tăng cường chất xơ từ rau củ, trái cây, hạt ngũ cốc cùng các thực phẩm lên men như sữa chua, kim chi hay dưa cải bắp để nuôi dưỡng vi sinh vật sống. Việc uống đủ nước hàng ngày và tham khảo ý kiến y khoa trước khi bổ sung men vi sinh cũng là chìa khóa quan trọng để tái lập sự cân bằng tiêu hóa an toàn.