Lấy an toàn và sinh kế của Nhân dân làm trọng tâm
Tham gia phiên thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia -những lĩnh vực tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển bền vững của đất nước - trong khuôn khổ Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Quan điểm cốt lõi mà Đảng và Nhà nước ta hướng đến là quy định pháp luật phải rõ ràng, chặt chẽ, có tính khả thi cao, bảo vệ lợi ích quốc gia gắn liền với bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Bởi yêu cầu có tính nguyên tắc là: “Phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm và tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân, của các tổ chức”.
Đồng tình với chủ trương cắt giảm các nội dung, thủ tục theo các nghị quyết của Chính phủ, song với những phân tích sâu sắc về mối quan hệ giữa thiết kế, thi công và vận hành trên thực tế đối với công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ, người đứng đầu Đảng và Nhà nước xác định định hướng: “Cải cách phải giảm phiền hà và nâng cao khả năng kiểm soát an toàn, hai cái này phải đi liền với nhau, không thể buông lỏng”. Bởi một công trình có thể được thẩm duyệt thiết kế đúng quy chuẩn không đồng nghĩa với việc đã được thi công đúng và càng không bảo đảm sẽ vận hành an toàn. Vì vậy, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là buông lỏng, mà nhằm gắn chặt trách nhiệm pháp lý lên vai chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, thi công và giám sát.
Nhìn từ góc độ an sinh và công bằng xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ quan điểm: “Cần lấy an toàn và sinh kế của Nhân dân làm trọng tâm”, bảo vệ người mua nhà, người thuê mặt bằng bởi người mua nhà, thuê nơi kinh doanh không thể tự kiểm chứng về chất lượng toàn bộ hệ thống PCCC và chịu thay hậu quả sai phạm của chủ đầu tư. Khi có sai phạm hoặc sự cố, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm khắc phục nguy cơ và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.
Quyền và lợi ích của người dân phải được bảo vệ tốt hơn
Đối với Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia, đánh giá hạ tầng năng lượng, mạng lưới dữ liệu số, hệ thống giao thông huyết mạch là “xương sống” quốc gia - nơi bất kỳ sự đình trệ nào cũng có thể làm ngưng trệ toàn bộ đời sống kinh tế-xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra các định hướng chiến lược, gồm:
Thứ nhất, xác định đúng đối tượng, tránh dàn trải và phân tán nguồn lực dựa trên vai trò đối với an ninh quốc gia, mức độ thiết yếu. Chấm dứt việc chậm đưa công trình đủ chuẩn vào danh mục, đồng thời không đưa vào tùy tiện, vì: “Mở rộng diện bảo vệ mà thiếu căn cứ sẽ phân tán nguồn lực và bỏ sót nguy cơ an ninh”. Thứ hai, bảo đảm an ninh trong kỷ nguyên số và duy trì vận hành liên tục. Thứ ba, kiểm soát chặt chẽ tình huống khẩn cấp, tôn trọng quyền con người. Đối với đề xuất áp dụng các biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định, Quốc hội cần thẩm định hết sức thận trọng, tuân thủ nguyên tắc tối thượng: “Việc hạn chế quyền con người, quyền công dân phải có căn cứ luật định, thật sự cần thiết, tương xứng yêu cầu bảo vệ và chấm dứt ngay khi không còn căn cứ”. Thứ tư, bảo vệ sinh kế của Nhân dân và dựa vào dân để bảo vệ công trình: “Việc thiết lập hành lang an toàn công trình đụng chạm trực tiếp đến đất đai, nhà ở và mưu sinh thường nhật của người dân”.
Nhắc lại bài học lịch sử về việc Nhân dân từng che chở căn cứ cách mạng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Nếu áp đặt cấm đoán cực đoan khiến người dân không thể sản xuất, kinh doanh thì cuộc sống sẽ kiệt quệ và vùng đất đó không thể phát triển”. Bởi có một chân lý không bao giờ thay đổi là: “Không tách rời vai trò của Nhân dân”.
Theo đó “pháp luật vừa là công cụ giữ nghiêm kỷ cương an ninh, vừa là bệ đỡ giải phóng mọi nguồn lực xã hội và bảo đảm an sinh, hạnh phúc cho Nhân dân”. Đây không chỉ là kim chỉ nam trong việc hoàn thiện các dự thảo luật an ninh, trật tự tại kỳ họp quan trọng này, mà còn là mệnh lệnh hành động khẳng định tư duy quản trị quốc gia hiện đại.
Bảo vệ an ninh công trình, suy cho cùng, phải dựa vào dân, do dân bảo vệ, với mục tiêu cốt lõi là nguy cơ phải được phát hiện sớm; sự cố phải được ngăn chặn kịp thời; hoạt động thiết yếu phải duy trì thông suốt; quyền và lợi ích của người dân phải được bảo vệ tốt hơn.
Nguyễn Hùng