Đắk Lắk sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa và tự nhiên phong phú, trong đó nhiều buôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn lưu giữ không gian nhà dài, văn hóa cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, nghề thủ công, lễ hội, sử thi, dân ca, dân vũ, ẩm thực và nhiều tri thức dân gian.
Đây được xem là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo tồn văn hóa phải gắn với sinh kế của người dân, hiểu biết pháp luật, trong đó cộng đồng phải thực sự là chủ thể và được hưởng lợi trực tiếp.
Một hoạt động biểu diễn âm nhạc trong du lịch cộng đồng buôn Akŏ Dhông
Ngày 13/8/2021, Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk ban hành Nghị quyết số 08/2021/NQ-HĐND về hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại các thôn, buôn đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025.
Sau 5 năm triển khai, chính sách bước đầu tạo chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2022-2025, tỉnh hỗ trợ 5 buôn và 22 hộ gia đình tham gia phát triển du lịch cộng đồng, gồm buôn Akŏ Dhông, buôn Kuốp, buôn Trí, buôn Tuôr và buôn Kli A, với tổng kinh phí gần 4,185 tỷ đồng.
Nguồn kinh phí này được sử dụng để cải thiện cảnh quan, biển chỉ dẫn, vệ sinh môi trường, điều kiện đón khách và một số hạ tầng thiết yếu.
Qua đó, người dân có thêm điều kiện tham gia các hoạt động lưu trú, ăn uống, biểu diễn văn hóa, hướng dẫn trải nghiệm, bán sản phẩm thủ công và đặc sản địa phương.
Không chỉ tạo sinh kế, chính sách còn góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống trở thành một phần của sản phẩm du lịch.
Lớp bồi dưỡng du lịch cộng đồng được Sở VHTT&DL tỉnh Đắk Lắk tổ chức tại buôn Akŏ Dhông
Tại nhiều buôn, không gian nhà dài, đội cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, nghề thủ công, lễ hội, ẩm thực, sử thi, dân ca, dân vũ được quan tâm duy trì, phục dựng và giới thiệu đến du khách.
Các nghệ nhân cũng tham gia truyền dạy, trình diễn và hướng dẫn trải nghiệm. Qua đó, hoạt động bảo tồn văn hóa từng bước gắn với sinh kế, tăng cường hiểu biết chính sách pháp luật, giúp người dân có thêm động lực gìn giữ các giá trị truyền thống, nhất là trong thế hệ trẻ.
Bên cạnh Nghị quyết số 08, Đắk Lắk còn triển khai Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cùng nhiều chính sách liên quan.
Từ nguồn lực này, buôn Tơng Jŭ và buôn Jun được đầu tư xây dựng điểm đến du lịch tiêu biểu với các hạng mục như nhà trưng bày, trung tâm thông tin, biển chỉ dẫn, trang thiết bị, cảnh quan, vệ sinh, chiếu sáng, nhạc cụ và trang phục biểu diễn… với tổng chi phí xây lắp và thiết bị gần 2,635 tỷ đồng.
Một số điểm đến như buôn Akŏ Dhông, buôn Kuốp, buôn Jun từng bước được kết nối vào các chương trình tham quan, trải nghiệm.
Riêng buôn Jun trong 6 tháng đầu năm 2026 đón khoảng 8.680 lượt khách, với khoảng 80 lao động tham gia các hoạt động du lịch. Những con số trên cho thấy, du lịch cộng đồng đang mở ra hướng đi mới trong khai thác lợi thế văn hóa của các buôn làng dân tộc thiểu số.
Thay vì chỉ bảo tồn trong không gian truyền thống, những giá trị văn hóa được đưa vào đời sống kinh tế, tạo việc làm và thu nhập cho chính người dân.
Tuy nhiên, để những mô hình này phát triển bền vững, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, nâng cao năng lực cho người dân và tăng cường liên kết giữa cộng đồng với doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị lữ hành.
Qua đó, văn hóa không chỉ được bảo tồn mà tiếp tục được trao truyền, phát huy trong đời sống hiện đại và trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội tại các buôn làng đồng bào dân tộc thiểu số.