Từ học tập đến thực hành, từ nhận thức đến hành động, Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới" đặt ra yêu cầu đổi mới cách vận dụng tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong công tác và đời sống.
Chung quanh nội dung này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng về ý nghĩa, yêu cầu và những giải pháp đưa tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW thực sự thấm sâu vào đời sống.
Bước chuyển trong tư duy vận dụng và phát triển sáng tạo di sản Hồ Chí Minh
Phóng viên: Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị đặt yêu cầu đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới. Đồng chí đánh giá như thế nào về ý nghĩa và tầm quan trọng của Chỉ thị trong việc tiếp tục lan tỏa giá trị di sản Hồ Chí Minh, đưa việc học tập và làm theo Bác trở thành những hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống và công tác?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị là một bước ngoặt trong tư duy lý luận của Đảng về vận dụng và phát triển sáng tạo di sản Hồ Chí Minh trong tình hình mới, mang tầm vóc chiến lược, khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta chính thức bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Kỷ nguyên mới đòi hỏi những bước phát triển nhảy vọt, nhanh và bền vững, với tinh thần tự lực, tự cường mạnh mẽ, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, sánh vai cường quốc năm châu. Trong bối cảnh đó, Chỉ thị được ban hành nhằm tạo xung lực mới, nâng tầm di sản Hồ Chí Minh bằng quyết tâm chuyển trạng thái từ “học tập, làm theo” sang “học tập và thực hành”, định hình tâm thế hành động và quyết tâm chính trị mới cao hơn của toàn hệ thống chính trị trong hiện thực hóa thắng lợi mục tiêu của Kỷ nguyên mới, tranh thủ tối đa những vận hội, thời cơ và vượt qua những khó khăn, thách thức mang tính lịch sử.
Chỉ thị đưa giá trị di sản mà Người để lại hòa quyện sinh động vào từng hơi thở của đời sống xã hội. Giá trị lớn nhất mà Chỉ thị hướng đến chính là xây dựng năng lực hành động thực tiễn vượt trội, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn thể chế, khơi thông mọi nguồn lực quốc gia và vì hạnh phúc của nhân dân.
Đồng thời, Chỉ thị là vũ khí sắc bén để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Chỉ thị cũng là ngọn đuốc thắp sáng lòng tự hào dân tộc, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận từ nhận thức đến hành động trong nhân dân; là cội nguồn sức mạnh để xây dựng lực lượng vũ trang tinh, gọn, mạnh, có tư duy chiến lược khoa học và phương pháp tác chiến hiện đại, sẵn sàng bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.
Chuyển từ học tập sang thực hành, lấy hiệu quả công việc làm thước đo
Phóng viên: Một trong những nội dung đáng chú ý của Chỉ thị số 07-CT/TW là bổ sung thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh”, đặt ra yêu cầu tạo bước chuyển căn bản từ “tư duy làm theo” sang “hành động thực hành”, từ “học điều đúng” sang “học cách làm đúng”. Theo đồng chí, sự chuyển đổi này cần được thể hiện như thế nào để việc học tập và làm theo Bác ngày càng thực chất, gắn với kết quả công việc, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Việc Bộ Chính trị bổ sung “phương pháp Hồ Chí Minh” vào nội dung học tập và thực hành phản ánh tầm nhìn lý luận sắc sảo, phù hợp với thực tiễn mới. Tư duy, phương pháp cách mạng của Bác không phải là giáo điều mà là một hệ thống phương pháp luận biện chứng: dựa trên thực tiễn, coi trọng thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo tối cao của chân lý.
Học và thực hành theo Bác trong bối cảnh mới không dừng lại ở “học điều đúng”, tức là thừa nhận các nguyên tắc, chân lý lý luận, mà phải chuyển sang “học cách làm đúng”, nghĩa là làm chủ phương pháp luận khoa học để giải quyết hiệu quả những bài toán phức tạp của thực tiễn công cuộc đổi mới, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Học và thực hành theo Bác trong bối cảnh mới không dừng lại ở “học điều đúng”, tức là thừa nhận các nguyên tắc, chân lý lý luận, mà phải chuyển sang “học cách làm đúng”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất
Để chuyển mạnh sang “hành động thực hành”, cần vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh như một vũ khí phá vỡ tư duy lối mòn, thay vì rập khuôn máy móc hoặc chờ đợi hướng dẫn một cách thụ động. Phải lấy mục tiêu phục vụ nhân dân, phát triển đất nước làm giá trị “bất biến”, còn biện pháp, giải pháp quản trị kiến tạo phải linh hoạt, sáng tạo nhằm tối ưu hóa hiệu quả.
Đặc biệt, thực hành phương pháp Hồ Chí Minh phải gắn trực tiếp với sản phẩm đầu ra cụ thể, nói đi đôi với làm, lý luận gắn liền với thực tế. Tính thực chất không nằm ở số lượng nghị quyết được ban hành hay những bản báo cáo thành tích, mà phải được cụ thể hóa bằng việc tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn thể chế, xóa bỏ rào cản hành chính đang bó buộc sức sản xuất, giải quyết dứt điểm các vụ việc phức tạp, kéo dài làm suy giảm niềm tin của người dân. Hiệu quả công việc chính là câu trả lời sinh động nhất cho tính thực chất của việc thực hành.
Phóng viên: Với chức năng đào tạo, nghiên cứu và tuyên truyền về tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng sẽ cụ thể hóa tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW như thế nào để vận dụng và phát triển sáng tạo gắn với nhiệm vụ chính trị, công việc chuyên môn, thưa đồng chí?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Là đơn vị giữ vai trò trung tâm hàng đầu về nghiên cứu, giáo dục, đào tạo và tuyên truyền di sản của Bác, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng gánh vác trách nhiệm tiên phong trong nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo di sản Hồ Chí Minh, đáp ứng nhiệm vụ chính trị của giai đoạn phát triển mới.
Chúng tôi cụ thể hóa tinh thần Chỉ thị qua ba trụ cột hành động.
Thứ nhất, về nghiên cứu lý luận, tiếp tục đi sâu nghiên cứu nội dung, giá trị và ý nghĩa của tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh; trong đó tập trung luận giải, làm sáng rõ hơn nữa “phương pháp Hồ Chí Minh” để vận dụng trong điều kiện mới.
Trọng tâm là nghiên cứu phương pháp, nghệ thuật xử lý mâu thuẫn, phương pháp quản trị quốc gia, cách thức khơi dậy sức mạnh lòng dân của Người, từ đó đúc kết thành lý luận, ứng dụng trực tiếp vào công tác lãnh đạo, quản trị hiện đại; góp phần hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới của Đảng, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Thứ hai, về đổi mới phương pháp giáo dục, đào tạo, tiếp tục đổi mới nội dung chương trình, giáo trình và từng bài giảng. Chuyển từ phương thức truyền thụ một chiều sang phương pháp giảng viên và học viên đồng kiến tạo giá trị mới, gắn với phân tích các tình huống thực tiễn.
Theo đó, đưa người học vào những kịch bản thực tế đòi hỏi tư duy đổi mới, sáng tạo, thực hành kỹ năng xử lý điểm nghẽn, tháo gỡ khó khăn về thể chế và xử lý các điểm nóng xã hội trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận Hồ Chí Minh.
Thứ ba, về phương thức tuyên truyền, lan tỏa giá trị di sản Hồ Chí Minh, áp dụng mạnh mẽ phương pháp đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng hệ thống dữ liệu, học liệu số sinh động. Qua đó, chuyển tải các giá trị tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách của Bác thành những sản phẩm truyền thông hiện đại, dễ tiếp cận, dễ thấm sâu vào tư duy công vụ hằng ngày của cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Nêu gương bằng hành động và hiệu quả cụ thể
Phóng viên: Chỉ thị số 07-CT/TW xác định nêu gương là phương thức lãnh đạo bắt buộc, chức vụ càng cao, yêu cầu nêu gương càng cụ thể, càng công khai. Theo đồng chí, những tiêu chí nào có thể được sử dụng để lượng hóa trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, đồng thời bảo đảm việc nêu gương thực sự có sức lan tỏa trong cơ quan, đơn vị?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Nêu gương theo Chỉ thị số 07-CT/TW không còn là lời kêu gọi đạo đức tự nguyện mà là phương thức lãnh đạo bắt buộc, có tính pháp lý và kỷ luật cao, công khai, minh bạch.
Để loại bỏ hoàn toàn tính hình thức, trách nhiệm nêu gương phải được cụ thể hóa và thực hiện nghiêm túc thông qua ba nhóm tiêu chí lượng hóa, lấy sản phẩm thực tế làm thước đo.
Nêu gương theo Chỉ thị số 07-CT/TW không còn là lời kêu gọi đạo đức tự nguyện mà là phương thức lãnh đạo bắt buộc, có tính pháp lý và kỷ luật cao, công khai, minh bạch.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất
Trước hết là tiêu chí về bản lĩnh chính trị và tư duy đổi mới. Tiêu chí này được đo lường bằng số lượng sáng kiến, giải pháp đột phá mà người đứng đầu đề xuất và trực tiếp tổ chức triển khai nhằm giải quyết những ách tắc của đơn vị. Cam kết cá nhân phải được công khai để cấp dưới và nhân dân cùng giám sát.
Tiếp đến là tiêu chí về đạo đức công vụ và kỷ luật thực thi. Tiêu chí này được đo lường bằng sự nghiêm minh, liêm chính trong công tác lãnh đạo, quản lý; tỷ lệ cắt giảm thủ tục phiền hà; mức độ đẩy lùi tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Chức vụ càng cao, tiêu chí về kỷ luật tự thân và kỷ luật tổ chức càng phải được siết chặt.
Tiêu chí về tinh thần phục vụ nhân dân. Tiêu chí này được định lượng bằng chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với các dịch vụ công hoặc quyết sách thuộc thẩm quyền quản lý; hiệu quả giải quyết dứt điểm những vấn đề nổi cộm, bức xúc của nhân dân.
Để cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phát huy trách nhiệm nêu gương bằng những hành động đột phá, cần đồng thời vận hành cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Tiêu chí lượng hóa chính là tấm khiên bảo vệ cán bộ. Khi sản phẩm đầu ra mang lại giá trị thực chất cho quốc gia, cho nhân dân, những sai sót khách quan, không trục lợi trong quá trình tìm tòi, thử nghiệm phải được nhìn nhận khách quan, khoa học và được bảo vệ. Điều này góp phần giải phóng rào cản tâm lý sợ sai, tạo không gian tự do tối đa cho tư duy đổi mới, sáng tạo phát triển.
Đưa phương pháp Hồ Chí Minh vào văn hóa công vụ
Phóng viên: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh “phương pháp Hồ Chí Minh” phải trở thành năng lực công vụ hằng ngày, văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên. Theo đồng chí, cần bắt đầu từ những thay đổi cụ thể nào trong cách nghĩ, cách làm và cách ứng xử của đội ngũ cán bộ, đảng viên để yêu cầu này đi vào thực chất, hiệu quả?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Lời nhấn mạnh của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ yêu cầu phương pháp Hồ Chí Minh phải trở thành một cấu phần tự nhiên trong năng lực công vụ, văn hóa lãnh đạo và ứng xử hằng ngày. Để đạt tới mức độ thực chất này, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải thể hiện bằng nhận thức và hành động tự thân trên ba phương diện.
Trước hết, trong cách nghĩ, cần chuyển hẳn từ tư duy “quản lý hành chính thuần túy” sang tư duy “phục vụ, kiến tạo” và “đồng hành”. Cán bộ phải đặt mình vào vị trí của người dân và doanh nghiệp để suy nghĩ; coi khó khăn của người dân như khó khăn của chính gia đình mình, coi sự trì trệ của bộ máy là một sự trăn trở, tự vấn về danh dự của người cán bộ cách mạng.
Trong cách làm, cần thực hành triệt để phương pháp dân chủ, khoa học, sâu sát thực tiễn của Bác. Giải quyết công việc dựa trên số liệu thực chất, khảo sát thực tiễn kỹ lưỡng, tuyệt đối không ngồi phòng máy lạnh chỉ đạo viển vông. Khi triển khai nhiệm vụ, phải thiết lập quy trình tường minh: rõ người, rõ việc, rõ thời hạn hoàn thành, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.
Trong cách ứng xử, cần xây dựng văn hóa ứng xử liêm chính, chuyên nghiệp. Với nhân dân, phải cầu thị, lễ phép, lắng nghe và thấu cảm. Với đồng nghiệp, cần thẳng thắn, chân thành thông qua thực hành phê bình và tự phê bình thường xuyên trên tinh thần xây dựng. Với công việc, phải giữ sự liêm chính, chuyên nghiệp, giữ vững lề lối, không dao động trước những cám dỗ lợi ích.
Phóng viên: Để Chỉ thị số 07-CT/TW thực sự đi vào cuộc sống, theo đồng chí, đâu là những yếu tố quyết định để việc học tập và làm theo Bác trở thành sức mạnh nội sinh, chuyển hóa thành bản lĩnh hành động, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và trách nhiệm nêu gương bằng kết quả, hiệu quả công tác của mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất: Để Chỉ thị số 07-CT/TW đi sâu vào cuộc sống, chuyển hóa thành sức mạnh nội sinh và bản lĩnh hành động của đội ngũ cán bộ, đảng viên, cần đồng bộ thực hiện bốn yếu tố mang tính quyết định.
Thứ nhất, khơi dậy lòng tự trọng nghề nghiệp và ý thức chính trị tự giác. Việc học tập và thực hành phương pháp của Bác phải trở thành nhu cầu văn hóa tự thân, một thước đo danh dự của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi cán bộ coi danh dự là điều thiêng liêng nhất, họ sẽ có sức mạnh tự thân, vượt qua tâm lý an phận, thủ thế để dấn thân hành động vì sự nghiệp chung.
Việc học tập và thực hành phương pháp của Bác phải trở thành nhu cầu văn hóa tự thân, một thước đo danh dự của mỗi cán bộ, đảng viên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Xuân Tuất
Thứ hai, thể chế hóa đồng bộ quy trình công tác gắn với cơ chế bảo vệ pháp lý. Cần nhanh chóng luật hóa, cụ thể hóa các quy định bảo vệ cán bộ “6 dám”. Phải tạo ra hành lang pháp lý an toàn, minh bạch để cán bộ yên tâm cống hiến, không phải lo sợ những rủi ro pháp lý khi thực tâm hành động vì lợi ích chung của đất nước.
Thứ ba, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát dựa trên hiệu quả thực tế. Cần thay đổi căn bản phương thức kiểm tra từ “kiểm tra quy trình, hồ sơ, kế hoạch đăng ký” sang “kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, hiệu quả giải quyết điểm nghẽn và mức độ hài lòng của Nhân dân”. Kiên quyết, kịp thời thay thế, điều chuyển những cán bộ trì trệ, né tránh, làm việc kém hiệu quả, không đợi hết nhiệm kỳ.
Thứ tư, đổi mới cơ chế đánh giá, thi đua, khen thưởng và trọng dụng nhân tài. Lấy sản phẩm thực tế làm thước đo bắt buộc trong công tác quy hoạch, luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ. Tôn vinh thực chất, trọng dụng xứng đáng những cán bộ dũng cảm đi đầu, tạo ra hiệu quả đột phá cho ngành, địa phương; qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, biến khát vọng cống hiến thành dòng chảy chủ lưu của toàn hệ thống chính trị trong Kỷ nguyên mới.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!
Thu Hằng (thực hiện)