Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng đồng chủ trì hội nghị.
Số hóa quản lý đội tàu, còn tình trạng tàu cá bị nước ngoài bắt giữ
Theo báo cáo tại hội nghị, tính đến ngày 31/10, cả nước có 79.889 tàu cá từ 6m trở lên được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Trong đó, có 27.432 tàu dài từ 15m trở lên.
Tỷ lệ tàu cá có giấy phép khai thác còn hạn đạt khoảng 96,8%. Đối với nhóm tàu từ 15m trở lên, có 23.126/27.432 tàu đã lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Công tác kiểm soát hoạt động khai thác, cập cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng từng bước được số hóa.
Hiện hệ thống eCDT được triển khai tại 174 cảng cá; 265 tài khoản được cấp cho các đồn, trạm biên phòng và 105 doanh nghiệp tại nhà máy thực hiện báo cáo phân loại nguyên liệu.
Việc kết nối dữ liệu từ tàu cá, cảng cá, lực lượng biên phòng đến doanh nghiệp giúp cơ quan chức năng theo dõi hoạt động của từng phương tiện, kiểm soát sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá bị nước ngoài bắt giữ vẫn chưa chấm dứt.
Đối với 38 khuyến nghị của EC, theo báo cáo tại hội nghị, Việt Nam đã xử lý 34 nội dung, còn 4 vấn đề cần tiếp tục tập trung hoàn thiện. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu bảo đảm số liệu báo cáo thống nhất với dữ liệu và hồ sơ thực tế, chủ động giải trình những nội dung EC phản hồi, chuẩn bị cho đoàn công tác làm việc trực tiếp với EC trong tháng 11/2026, hướng tới đợt thanh tra lần thứ 6.
Tại hội nghị, đại diện một số địa phương cũng chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý đội tàu và xử lý vi phạm.
Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, trước đây địa phương mới cập nhật hơn 7.000 tàu trên tổng số 10.896 tàu vào hệ thống eCDT.
Sau khoảng 15 ngày triển khai quyết liệt, số tàu được đưa lên hệ thống tăng lên 10.849 chiếc, đạt 99,5%. An Giang đã thành lập 26 tổ công tác xuống tận địa bàn, từng hộ dân để rà soát, hướng dẫn chủ tàu thực hiện đăng ký; đồng thời công bố 21 điểm đủ điều kiện lên cá nhằm tăng tỷ lệ tàu cập cảng, kiểm soát sản lượng. Trong 520 vụ việc được rà soát, địa phương đã xử lý 422 vụ, đạt khoảng 81%; các trường hợp còn lại đang tiếp tục được xác minh, hoàn thiện hồ sơ.
Đà Nẵng gặp khó khi kiểm soát tàu cá ngoại tỉnh không cập cảng
Tại Đà Nẵng, thành phố hiện có 4.039 tàu cá dài từ 6m trở lên đã đăng ký, 100% được cập nhật trên hệ thống VNFishbase. Tuy nhiên, địa phương đang gặp khó khăn trong kiểm soát một số tàu cá ngoại tỉnh hoạt động trên vùng biển Đà Nẵng, sau đó neo đậu gần bờ nhưng không cập cảng, không làm thủ tục nhập bến tại trạm kiểm soát biên phòng và không đưa tàu vào bờ.
Tình trạng này gây khó khăn cho việc xác định hành trình, thời gian kết thúc chuyến biển, sản lượng khai thác, chủ tàu và thuyền trưởng để kiểm tra, xác minh, xử lý khi có dấu hiệu vi phạm.
Bên cạnh đó, thành phố hiện có gần 400 tàu cá chưa cài đặt, sử dụng hệ thống eCDT. Nhóm này chủ yếu là tàu khai thác nội địa, phục vụ nuôi trồng thủy sản, vận chuyển người hoặc đang hư hỏng, không hoạt động.
Tại hội nghị, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn biện pháp kiểm tra, xác minh và căn cứ xử lý đối với tàu cá không cập cảng, nhập bến; quy định rõ cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin giữa các địa phương và lực lượng chức năng.
Thành phố cũng đề nghị hướng dẫn cụ thể đối tượng phải sử dụng eCDT, phương án phân loại, cập nhật trạng thái tàu không khai thác trên biển vào hệ thống VNFishbase, bảo đảm dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý và kiểm tra của EC.
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU. Đồng thời, ông yêu cầu các đơn vị nhìn thẳng vào tồn tại, hạn chế thuộc trách nhiệm quản lý, tập trung thực hiện nhiệm vụ trong hai tháng còn lại của năm 2026.
Đối với công tác quản lý đội tàu, các địa phương phải rà soát, thống kê chính xác số lượng tàu cá, tình trạng đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, hoạt động ra vào cảng và các trường hợp vi phạm. Những tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu mất kết nối VMS, tàu vi phạm vùng biển nước ngoài phải được phân loại cụ thể, xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý.
Thứ trưởng yêu cầu phát huy vai trò của lực lượng công an, biên phòng và chính quyền cơ sở trong kiểm tra, giám sát, quản lý tàu cá ngay từ xã, phường. Đối với hoạt động thu mua, chế biến và xuất khẩu, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, đối chiếu hồ sơ, chứng từ, sản lượng nguyên liệu đầu vào và đầu ra. Doanh nghiệp hoạt động đúng quy định cần được tạo điều kiện, nhưng các trường hợp không chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu hoặc có dấu hiệu vi phạm phải xử lý nghiêm.
Đáng chú ý, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh mục tiêu thực hiện “5 không” trong chống khai thác IUU, gồm: không để phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện tham gia khai thác; không để vi phạm VMS kéo dài mà không được xử lý; không để phát sinh lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai khác với dữ liệu, hồ sơ thực tế.
“Kết quả chống khai thác IUU không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản, cuộc họp hay báo cáo, mà phải thể hiện qua từng tồn tại được xử lý, từng vụ vi phạm được khép hồ sơ và từng số liệu có thể kiểm tra, xác minh. Mục tiêu trước mắt là chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu để làm việc với EC, hướng tới gỡ cảnh báo “thẻ vàng”. Về lâu dài, đây còn là yêu cầu xây dựng nghề cá được quản lý chặt chẽ, minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững”, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh.
NGUYỄN THỊ ANH ĐÀO