Số liệu này được WHO đưa vào Hồ sơ tăng huyết áp Việt Nam năm 2025, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, chia sẻ tại Đại hội Tim mạch toàn quốc lần thứ 20, hôm 3/10. Sự kiện quy tụ hơn 2.500 đại biểu với 30 chuyên gia quốc tế và hơn 500 báo cáo.
Tăng huyết áp đang là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng góp phần làm gia tăng bệnh tim mạch tại Việt Nam. Các yếu tố nguy cơ khác là rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá, thừa cân, béo phì, ít vận động, chế độ ăn không hợp lý và tình trạng già hóa dân số.
Tăng huyết áp là tình trạng áp lực trong mạch máu quá cao so với chỉ số bình thường là 120/80 mmHg. Người bị tăng huyết áp nên kiểm soát dưới 130/80 mmHg, đặc biệt là người có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn tính. Kiểm soát huyết áp hiệu quả, giảm 5 mmHg sẽ giảm 13% nguy cơ đột quỵ, giảm 13% suy tim, giảm 8% bệnh tim thiếu máu cục bộ và tử vong do tim mạch giảm 5%.
Theo WHO, khoảng 16,9 triệu người Việt trưởng thành, 30-79 tuổi, mắc tăng huyết áp. 51% trong số này đã được chẩn đoán, 32% được điều trị và chỉ khoảng 15% được kiểm soát.
Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. WHO ước tính năm 2022 có khoảng 19,8 triệu người tử vong do bệnh tim mạch, chiếm khoảng 32% tổng số ca tử vong toàn cầu. Khoảng 85% số ca tử vong này liên quan đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Từ thực trạng tỷ lệ kiểm soát còn thấp, Hội Tim mạch học Việt Nam phát động Hiến chương 50/30, đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu. Theo GS Hùng, để đạt mục tiêu này, ngành y tế cần các giải pháp quản lý tăng huyết áp, từ kiểm soát yếu tố nguy cơ, đo huyết áp, phát hiện bệnh sớm đến điều trị đúng, tuân thủ điều trị và theo dõi lâu dài.
"Quản lý tăng huyết áp không chỉ là nhiệm vụ của các bệnh viện tuyến cuối", ông nói, thêm rằng người dân cần được phát hiện bệnh sớm, tiếp cận điều trị phù hợp và theo dõi thường xuyên tại hệ thống y tế. Điều này đòi hỏi tăng cường vai trò của y tế cơ sở và quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng.
Bệnh nhân đo huyết áp tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Quỳnh Trần
Tại hội nghị, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, cho rằng bệnh tim mạch tiếp tục là một trong những thách thức sức khỏe lớn hiện nay. Ngành y tế cần phát triển kỹ thuật chuyên sâu tại các bệnh viện tuyến cuối đồng thời tăng cường dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị và quản lý người bệnh liên tục.
Ông Đức cho rằng tiến bộ y học và các khuyến cáo có ý nghĩa khi được triển khai hiệu quả trong thực hành, giúp người bệnh ở mọi nơi có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế an toàn và chất lượng. Số người mắc tăng huyết áp lớn, chỉ dựa vào bệnh viện để quản lý người bệnh sẽ khó đáp ứng nhu cầu. Do đó y tế cơ sở cần tăng cường năng lực để phát hiện, điều trị và theo dõi người bệnh lâu dài.
Bên cạnh đó, thay đổi hành vi đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Người dân cần duy trì hoạt động thể lực, chế độ ăn hợp lý, kiểm soát cân nặng, hạn chế thuốc lá và chủ động đo huyết áp.
Lê Nga