Thông tin lan truyền trên mạng xã hội ngày 30/10 cho rằng chỉ cần số căn cước công dân và họ tên là có thể đăng ký hiến mô, tạng thành công, khiến nhiều người băn khoăn về quy trình đăng ký hiến tạng.
Theo PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội), điều kiện tiên quyết để lấy tạng từ người chết não là phải có sự đồng thuận của gia đình bằng văn bản, không chỉ dựa vào thẻ đăng ký hay nguyện vọng hiến tạng của người chết não khi còn sống.
Tuy nhiên, theo một bác sĩ trực tiếp vận động gia đình người chết não đồng ý hiến tạng cứu người, nếu người chết não đã đăng ký hoặc bày tỏ nguyện vọng hiến tạng khi còn sống, quá trình thuyết phục gia đình sẽ thuận lợi hơn.
“Người Việt Nam thường có quan niệm ‘nghĩa tử nghĩa tận’, gia đình sẽ có xu hướng tôn trọng, thực hiện ý nguyện, di nguyện của người không may chết não khi còn sống”, vị bác sĩ cho biết.
Tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tăng nhưng vẫn thấp
Sau hơn 30 năm triển khai ghép tạng, Việt Nam đã thực hiện thành công hơn 11.000 ca ghép, phần lớn từ người hiến còn sống. Theo Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, đến nay, cả nước mới có hơn 300 trường hợp chết não hiến tạng, mở ra cơ hội kéo dài sự sống cho hàng nghìn người bệnh.
Lãnh đạo Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người cho biết trước năm 2023, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam chỉ dưới 5%. Năm 2024, tỷ lệ này tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, cao gấp khoảng 3-4 lần so với trước.
Kết quả này có được nhờ công tác vận động hiến tạng tại các bệnh viện được đẩy mạnh, đồng thời ngày càng nhiều gia đình hiểu rõ hơn về ý nghĩa của việc hiến tạng cứu người.
Dù vậy, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam vẫn còn thấp so với nhiều quốc gia khác. Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống 8-10 người, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và xã hội.
Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức là đơn vị vận động được nhiều trường hợp hiến tạng từ người chết não nhất cả nước.
PGS.TS Dương Đức Hùng cho biết những năm gần đây, số người đăng ký hiến tạng tăng mạnh, đặc biệt sau lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ vào tháng 5/2024. Việc lãnh đạo Bộ Y tế và nhiều người có ảnh hưởng trong xã hội tham gia đăng ký hiến tạng cũng góp phần tạo nên phong trào trong cộng đồng.
Theo ông Hùng, đây là tín hiệu đáng mừng, phản ánh nhận thức và tinh thần sẻ chia của người dân đối với cộng đồng trong vấn đề hiến tạng. Đến nay, có khoảng 170.000 người đã đăng ký hiến tạng sau khi qua đời.
Quy trình xác định chết não được thực hiện chặt chẽ
Về quy trình đánh giá chết não, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, việc xác định chết não được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Tổng cộng có 3 lần test đánh giá, được thực hiện cách nhau 6 giờ, kết hợp với các chỉ số lâm sàng liên quan. Sau lần đánh giá thứ ba, nếu các kết quả đáp ứng tiêu chuẩn xác định chết não, bệnh viện sẽ tiến hành chụp mạch não. Hình ảnh chụp cho thấy các dấu hiệu phù hợp với tình trạng chết não, trong đó có việc không còn tưới máu nuôi tổ chức não.
Đây là cơ sở để Hội đồng chuyên môn độc lập xem xét, kết luận người bệnh chết não. Bệnh viện cũng lưu trữ đầy đủ hồ sơ để phục vụ công tác thanh tra và cung cấp thông tin cho gia đình người hiến.