Hai thói quen làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, nhiều người mắc

Ung thư đại trực tràng thường gặp ở người trên 50 tuổi. Tuy nhiên, những năm gần đây, căn bệnh này có xu hướng gia tăng ở người trẻ.

Tại Bệnh viện K (Hà Nội), ung thư đại trực tràng đã được chẩn đoán ở cả những bệnh nhân mới 20 tuổi. Theo các chuyên gia, bên cạnh tuổi tác, tiền sử gia đình và những yếu tố nguy cơ khác, lối sống và chế độ ăn uống cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.

Đáng chú ý, ngồi nhiều, ít vận động và ăn thiếu chất xơ là những thói quen tưởng chừng bình thường nhưng có thể gây bất lợi cho sức khỏe đường ruột nếu kéo dài. Thay đổi lối sống không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư, nhưng có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh.

Ngồi lâu, ít vận động

Theo Eating Well, việc ít vận động trong vài ngày có lẽ sẽ không ảnh hưởng đến nguy cơ mắc ung thư đại tràng. Điều đáng lo ngại là thói quen ngồi kéo dài, thiếu hoạt động thể chất diễn ra thường xuyên trong nhiều năm.

Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa lối sống ít vận động với nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn. Ngược lại, duy trì hoạt động thể chất thường xuyên lại có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thấp hơn.

BS Steven A. Lee-Kong, Trưởng khoa Phẫu thuật Đại trực tràng tại Trung tâm Y tế Đại học Hackensack (Mỹ), cho biết, lối sống ít vận động có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư đại tràng thông qua một số cơ chế sinh học.

Ông giải thích rằng tình trạng thiếu vận động có thể dẫn đến kháng insulin, viêm mạn tính ở mức độ thấp và dư thừa mỡ cơ thể. Tất cả những yếu tố này đều tạo ra môi trường bất lợi cho sức khỏe đại tràng.

Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành nên dành từ 150 đến 300 phút mỗi tuần cho các hoạt động thể chất cường độ vừa phải, hoặc từ 75 đến 150 phút cho các hoạt động cường độ mạnh.

BS Lee-Kong cũng khuyên nên ngắt quãng thời gian ngồi lâu bằng cách đứng dậy, vươn vai hoặc đi bộ nhẹ nhàng. Đi bộ 30 phút sau giờ làm việc có thể là một khởi đầu tốt. Nếu bạn phải ngồi phần lớn thời gian trong ngày, việc đứng dậy hoặc đi lại trong chốc lát là cách hiệu quả để tăng cường vận động.

Thường xuyên ăn quá ít chất xơ

Chất xơ giúp duy trì nhu động ruột và hỗ trợ hoạt động của hệ vi sinh đường ruột. Khi vi khuẩn đường ruột lên men một số loại chất xơ, chúng tạo ra các axit béo chuỗi ngắn, trong đó có butyrate. Những hợp chất này góp phần nuôi dưỡng tế bào đại tràng và điều hòa phản ứng viêm.

Một bài tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho thấy việc tiêu thụ nhiều chất xơ (bao gồm cả loại hòa tan và không hòa tan) có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.

Bác sĩ khuyến khích bệnh nhân nên chú trọng hơn đến lượng chất xơ nạp vào cơ thể. Chất xơ đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe hệ tiêu hóa và đường ruột. Chất xơ cung cấp năng lượng cho các tế bào đại tràng và giúp duy trì sự vận động ổn định của đường tiêu hóa.

Một cách đơn giản để bắt đầu bổ sung thêm chất xơ là thêm vào các bữa ăn hàng ngày. Chẳng hạn, hãy thử dùng thêm các loại đậu vào bữa trưa, các loại quả mọng vào bữa sáng, hoặc các món ăn từ ngũ cốc nguyên hạt vào bữa tối. Việc tăng dần lượng chất xơ sẽ giúp hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi, từ đó giảm thiểu tình trạng đầy hơi và chướng bụng.

Để giảm nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng bạn nên:

- Giảm lượng thịt đỏ bạn ăn.

- Tránh các loại thịt đã qua chế biến, chẳng hạn như xúc xích và thịt nguội.

- Ăn nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật hơn.

- Giảm chất béo trong chế độ ăn uống.

- Tập thể dục hàng ngày.

- Giảm cân.

- Bỏ hút thuốc.

- Giảm uống rượu.

- Giảm căng thẳng.

- Quản lý bệnh đái tháo đường đã có từ trước.

Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, ung thư đại trực tràng ở người trẻ tuổi thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn hơn và có tiên lượng xấu hơn so với nhóm người bệnh lớn tuổi. 

Hiện nay, theo các khuyến cáo trên thế giới, mốc bắt đầu sàng lọc ung thư đại trực tràng thường được khuyến cáo ở tuổi 45. Tuy nhiên, ung thư đại trực tràng có xu hướng ngày càng trẻ hóa, không chỉ gặp ở lứa tuổi trung niên mà có thể gặp ở cả thanh thiếu niên. 

Do đó, với những đối tượng nguy cơ cao như tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, mắc các hội chứng di truyền liên quan đến ung thư đại trực tràng như hội chứng Lynch, hội chứng đa polyp tuyến gia đình… hoặc khi có triệu chứng nghi ngờ nên đi khám sàng lọc bệnh sớm.