Kinh tế đêm TPHCM: Làm sao sinh dòng tiền mà dân không mất ngủ?

Kết nối dịch vụ thành chuỗi giá trị

Từ góc độ vận chuyển khách du lịch, ông Nguyễn Khoa Luân, Giám đốc Hop On - Hop Off, cho rằng TPHCM có lợi thế là đô thị đa trung tâm, với nhiều khu vực có thể phát triển hoạt động kinh tế đêm như sông Sài Gòn, phố người Hoa, phố đi bộ Nguyễn Huệ, khu vực Nhà thờ Đức Bà và Phan Xích Long.

Từ thực tế vận hành tuyến xe buýt hai tầng, ông Luân cho biết nhu cầu trải nghiệm thành phố về đêm của khách quốc tế đang duy trì ổn định.

Theo ông, khoảng thời gian từ 18h đến 24h là “thời điểm vàng” để khai thác các dịch vụ thương mại, ăn uống, mua sắm và giải trí. Sau 24h, lượng khách giảm dần, tập trung tại một số khu vực có hoạt động giải trí về đêm.

Ông Luân đề nghị thành phố quy hoạch các điểm dừng, đỗ phù hợp với nhu cầu tham quan ban đêm, đồng thời rà soát những khu vực kinh doanh có sử dụng không gian đường phố để tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động ổn định.

Theo ông, khi các điểm kinh tế đêm được quy hoạch rõ ràng, dịch vụ vận chuyển, ăn uống, mua sắm và giải trí có thể kết nối thành chuỗi giá trị, thay vì phát triển rời rạc.

“Các sở, ngành cần thống nhất một số điểm vui chơi, giải trí để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có không gian ổn định để đầu tư và kinh doanh về đêm”, ông Luân đề xuất.

Ông cũng cho rằng thành phố cần khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư, khai thác các mô hình kinh tế đêm, trong khi cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò quy hoạch, giám sát và bảo đảm hoạt động tuân thủ quy định.

Cần không gian ổn định để doanh nghiệp đầu tư

Ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó tổng giám đốc Vinagroup Travel, cho rằng kinh tế đêm không đơn thuần là kéo dài thời gian hoạt động của hàng quán, mà phải tối ưu hóa thời gian và không gian để tạo thêm giá trị kinh tế. Thành phố cần những sản phẩm có khả năng thu hút khách, thúc đẩy chi tiêu và tạo nguồn doanh thu thực chất.

Theo ông Mẫn, ẩm thực và mua sắm mang bản sắc địa phương có thể tạo nguồn thu trực tiếp. Tuy nhiên, dư địa lớn hơn nằm ở các sản phẩm khiến khách sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho trải nghiệm như chương trình biểu diễn, sản phẩm văn hóa, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giải trí.

Các bảo tàng, điểm tham quan phù hợp cũng có thể nghiên cứu kéo dài thời gian mở cửa đến khoảng 24h, kết hợp xây dựng nội dung theo chủ đề, cải thiện cách trưng bày và tăng tính tương tác.

“Ban đêm là lúc du khách có nhiều thời gian để thư giãn và chi tiêu, do đó cần có sản phẩm đủ hấp dẫn để giữ dòng tiền ở lại thành phố”, ông Mẫn nói.

Theo ông, TPHCM cần tránh phát triển kinh tế đêm theo phong trào. Việc mở thêm chợ đêm không đồng nghĩa với tạo ra một mô hình kinh doanh hiệu quả. Một số chợ đêm nhanh chóng mất khách do không xuất phát từ nhu cầu thực tế, thiếu sản phẩm đặc sắc và chưa xác định rõ khả năng tạo doanh thu.

Vấn đề quan trọng hơn là quy hoạch không gian phù hợp. Theo ông Mẫn, sau khoảng 22h, nhiều khu dân cư cần giảm tiếng ồn để bảo đảm sinh hoạt, trong khi một số dịch vụ giải trí có nhu cầu hoạt động đến 2-3h sáng.

“Không thể vừa muốn phát triển dịch vụ xuyên đêm, vừa đặt toàn bộ hoạt động đó trong khu dân cư. Thành phố cần quy hoạch những không gian riêng cho kinh tế đêm”, ông Mẫn đề xuất.

Những khu vực có thể nghiên cứu gồm Phạm Ngũ Lão - Công viên 23/9, bán đảo Thanh Đa, quỹ đất Khu thể thao Phú Thọ hoặc Thủ Thiêm. Theo ông, mô hình nên hướng đến các tổ hợp giải trí tập trung, kết nối nhiều loại hình dịch vụ thay vì chỉ là những tuyến phố đi bộ đơn lẻ.

Trong đó, chợ đêm có thể kết hợp hàng lưu niệm, sản phẩm đặc trưng, ẩm thực, biểu diễn văn hóa, nghệ thuật và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp. Khi nhiều hoạt động cùng hiện diện trong một không gian, doanh nghiệp có thể bổ trợ khách hàng cho nhau, tạo thành chuỗi chi tiêu.

Ông Mẫn cho rằng quy hoạch tập trung cũng giúp doanh nghiệp chủ động tính toán phương án đầu tư, kéo dài thời gian hoạt động và giảm rủi ro xung đột với cư dân. Thành phố thuận lợi hơn trong tổ chức giao thông, bảo đảm an ninh, trật tự và kiểm soát tiếng ồn.

Dự thảo đặt ra yêu cầu quản lý và tham vấn cư dân

Những đề xuất từ doanh nghiệp được đưa ra trong bối cảnh TPHCM đang lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết quy định tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý và chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển kinh tế ban đêm. Dự thảo do Sở Văn hóa và Thể thao xây dựng, dự kiến trình HĐND thành phố tại kỳ họp chuyên đề tháng 10/2026.

Theo tờ trình, hoạt động kinh tế đêm của thành phố hiện phát triển theo từng lĩnh vực, địa bàn, chưa hình thành các khu vực và sản phẩm có tính liên kết, sức lan tỏa cao. Nghị quyết được xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý để định hướng phát triển đồng bộ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu tham vấn cư dân trước khi thành lập khu, tuyến hoặc điểm kinh tế đêm. Hồ sơ phải nêu rõ phạm vi hoạt động, số cơ sở kinh doanh, số hộ dân thường trú và phương án bảo đảm an ninh, trật tự, môi trường.

Báo cáo thẩm định cũng phải đánh giá hiệu quả kinh tế, văn hóa, xã hội và ảnh hưởng đến đời sống cộng đồng. Nếu hoạt động vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cư dân hoặc nhận nhiều ý kiến không đồng thuận trong khu vực chịu tác động trực tiếp, đơn vị quản lý phải rà soát, đối thoại và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động.

Các quy định này đặt ra yêu cầu cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh và chất lượng sống của người dân. Với doanh nghiệp, quy hoạch không gian, cơ chế đầu tư và phương án vận hành rõ ràng là những điều kiện quan trọng để mạnh dạn xuống tiền. Với thành phố, bài toán không chỉ là kéo dài thời gian hoạt động, mà là lựa chọn đúng mô hình, tổ chức được các cụm dịch vụ có sức hút và quản lý được những tác động phát sinh.