Kỹ thuật nội soi đưa buồng trứng ra ngoài vùng chiếu xạ ung thư

Tại Hội nghị Khoa học thường niên của hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ngày 18/9, TS.BS Nguyễn Thị Yến Thu, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết xạ trị ion hóa, đặc biệt là ở vùng chậu, gây tổn hại với cơ quan sinh sản của phụ nữ, có thể dẫn đến suy buồng trứng sớm. Tế bào noãn nhạy cảm với bức xạ, với liều lượng ước tính từ 2-4 Gy cần thiết để phá hủy 50% nang trứng nguyên thủy. Mất chức năng buồng trứng sớm sau xạ trị kéo nguy cơ mãn kinh sớm, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, loãng xương.

Di chuyển buồng trứng ra khỏi vùng chiếu xạ giúp bảo tồn chức năng nội và ngoại tiết. Kỹ thuật này thường được chỉ định cho bệnh nhân dưới 40 tuổi, nguy cơ di căn buồng trứng thấp.

Xạ trị vùng chậu điều trị các loại ung thư Hodgkin's lymphoma, ung thư cổ tử cung, ung thư âm đạo, sarcoma vùng chậu, ung thư trực tràng... Tuy nhiên, không phải mọi bệnh nhân đều phù hợp. Bác sĩ cần đánh giá tuổi, dự trữ buồng trứng, loại và giai đoạn ung thư, nguy cơ tế bào ung thư lan đến buồng trứng, phạm vi xạ trị và phương pháp điều trị phối hợp.

Trước khi xạ trị, bệnh nhân được phẫu thuật nội soi treo cao buồng trứng. Bác sĩ bóc tách, di chuyển hai buồng trứng treo lên thành bụng phải và trái. Vị trí tối ưu để bảo tồn chức năng buồng trứng là trên 1,5 cm phía trên mào chậu cách xa vùng chậu cần chiếu xạ. Sau phẫu thuật, vị trí mới của buồng trứng được đánh dấu trên hình ảnh lập kế hoạch xạ trị. Nhờ đó, bác sĩ xạ trị chủ động điều chỉnh phạm vị chiếu xạ, đồng thời sử dụng các biện pháp che chắn phù hợp để hạn chế tia xạ tác động lên cơ quan này.

Phẫu thuật treo cao buồng trứng có thể được thực hiện cùng lúc với mổ điều trị ung thư hoặc tiến hành như một thủ thuật riêng trước khi xạ trị. Bác sĩ Yến Thu dẫn các nghiên cứu cho thấy khả năng bảo tồn chức năng buồng trứng từ 61% đến 93% ở nhóm bệnh nhân mắc ung thư cổ tử cung; nhóm ung thư hậu môn trực tràng là 68%. Tỷ lệ mang thai thành công đạt được ở khoảng 14-60% bệnh nhân.

Hiện, kỹ thuật treo buồng trứng chưa được áp dụng rộng rãi. Theo bác sĩ Yến Thu, một trong những thách thức là người bệnh cần được nhận diện nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản và tư vấn từ sớm. Việc phối hợp giữa bác sĩ ung thư, xạ trị, sản phụ khoa và chuyên gia hỗ trợ sinh sản đóng vai trò quan trọng, trong khi nhiều hệ thống tư vấn và chuyển tuyến bảo tồn sinh sản chưa thuận lợi.

Tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh có thể được đánh giá và hội chẩn đa chuyên khoa trong cùng hệ thống, với sự phối hợp giữa các chuyên khoa ung bướu, xạ trị, sản phụ khoa và hỗ trợ sinh sản.

Tuệ Diễm