Trả lời:
Thai chậm tăng trưởng trong tử cung (FGR) là tình trạng thai nhi không đạt mức tăng trưởng phù hợp với tuần tuổi thai. Theo Hiệp hội Y học Bà mẹ và Thai nhi Mỹ (SMFM), FGR được xác định khi trọng lượng thai (EFW) hoặc chu vi bụng (AC) của thai trên siêu âm thấp hơn mức của 90% thai nhi cùng tuổi thai, tức nằm dưới bách phân vị 10 - mốc giới hạn dưới của mức tăng trưởng bình thường.
FGR có nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp là bất thường chức năng bánh nhau khiến thai không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng cần thiết. Tình trạng này cũng có thể liên quan đến một số bệnh lý của người mẹ như tăng huyết áp, tiền sản giật, bệnh lý mạch máu... Bất thường nhiễm sắc thể, dị tật thai nhi, nhiễm trùng cũng có thể là nguyên nhân.
Bác sĩ siêu âm đánh giá các chỉ số tăng trưởng và theo dõi sức khỏe thai nhi. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thai chậm tăng trưởng thường không có dấu hiệu đặc hiệu để mẹ tự nhận biết. Thai phụ có thể vẫn cảm thấy khỏe, bụng vẫn lớn dần và thai máy bình thường dù thai nhi phát triển chậm.
Kích thước bụng bầu nhỏ hoặc vòng bụng tăng ít cũng không phải dấu hiệu đủ để kết luận thai chậm tăng trưởng. Vòng bụng của mẹ chịu ảnh hưởng bởi thể trạng trước mang thai, vị trí thai, lượng nước ối... Tương tự, mẹ tăng cân ít trong thai kỳ không đồng nghĩa thai không phát triển tốt.
Thai máy giảm hoặc thay đổi so với thường ngày cũng không phải tiêu chí chẩn đoán FGR, nhưng là dấu hiệu cần lưu ý. Nếu nhận thấy thai máy giảm rõ rệt hoặc có sự thay đổi bất thường so với mọi ngày, thai phụ nên đi khám ngay.
Phần lớn trường hợp FGR được phát hiện qua khám thai và siêu âm. Bác sĩ đo các chỉ số sinh học của thai như đường kính lưỡng đỉnh, chu vi đầu, chu vi bụng, chiều dài xương đùi, trọng lượng thai, sau đó đối chiếu với tuổi thai.
Bác sĩ cũng có thể đánh giá lượng nước ối, Doppler động mạch rốn, để có thêm thông tin về tình trạng tuần hoàn qua bánh nhau và sức khỏe thai. Thiểu ối có thể đi kèm với các vấn đề về chức năng bánh nhau nhưng không phải dấu hiệu đơn độc để chẩn đoán FGR. Doppler động mạch rốn có vai trò quan trọng trong theo dõi những trường hợp đã được xác định FGR.
Một số thai có cân nặng thấp nhưng vẫn khỏe mạnh và phát triển phù hợp với đặc điểm riêng. Với thai 35 tuần, nếu lo lắng về nguy cơ chậm tăng trưởng, thai phụ nên tiếp tục khám thai theo lịch. Thai phụ cũng nên trao đổi với bác sĩ về kết quả siêu âm, các chỉ số tăng trưởng, lượng nước ối và Doppler nếu được chỉ định.
BS.CKI Nguyễn Bá Mậu
Trung tâm Sản Phụ khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội