Làn sóng rút vàng khỏi Fed: Các quốc gia đang toan tính gì?

Đầu tháng 9, Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) thông báo đã hoàn tất việc chuyển 86 tấn vàng dự trữ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York và Canada sang London. Động thái này đưa Hà Lan trở thành quốc gia châu Âu mới nhất thay đổi cơ cấu lưu trữ tài sản quý tại nước ngoài, trong bối cảnh các định chế tài chính toàn cầu rà soát lại mức độ an toàn và tính sẵn sàng của khối dự trữ huyết mạch.

Những quốc gia châu Âu đi đầu trong việc "chia lại giỏ trứng"

Theo thông báo từ DNB, việc tái cơ cấu này nhằm tạo ra sự phân bổ cân bằng hơn giữa Bắc Mỹ, Anh và kho dự trữ nội địa. Trước khi điều chuyển, DNB lưu giữ tới 31,3% lượng vàng dự trữ tại New York và 19,7% tại Ottawa (Canada). Sau đợt sắp xếp lại, tỷ lệ vàng tại mỗi địa điểm này giảm về mức 18,5%. Ngược lại, tỷ trọng gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh ở London tăng mạnh từ 18,1% lên 32,1%, trong khi 30,8% còn lại tiếp tục được giữ an toàn tại quê nhà Hà Lan.

Lý giải về quyết định chọn London, DNB cho biết các thỏi vàng lưu giữ tại đây đáp ứng tiêu chuẩn giao dịch thương mại quốc tế hiện đại và có tính thanh khoản cao nhất thế giới. Điều này cho phép nhà điều hành dễ dàng tiếp cận nguồn lực tài chính tức thì nếu xảy ra biến cố lớn. Việc phân tán tài sản ra nhiều trung tâm giúp giảm thiểu rủi ro tập trung, bảo đảm khả năng cơ động của dòng vốn.

Trước Hà Lan, Ngân hàng Trung ương Pháp cũng đã có động thái tái cấu trúc lượng vàng lưu ký tại Mỹ hồi đầu năm. Cụ thể, từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, cơ quan này đã bán toàn bộ 129 tấn vàng từng gửi tại Fed New York, tương đương khoảng 5% tổng dự trữ của Pháp. Toàn bộ số tiền thu được sau đó được dùng để mua một lượng vàng mới tương đương tại châu Âu theo chuẩn hiện hành, đưa về cất giữ trực tiếp tại Paris cùng khối tài sản dự trữ khoảng 2.437 tấn.

Xu hướng rút bớt vàng khỏi Mỹ thực tế đã được kích hoạt từ nhiều năm trước. Vào mùa hè năm 2017, Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) đã hoàn thành kế hoạch vận chuyển 300 tấn vàng từ Fed New York về các kho ngầm ở Frankfurt. Song song đó, Đức cũng rút toàn bộ 374 tấn vàng gửi tại Ngân hàng Trung ương Pháp về nước nhằm nắm quyền kiểm soát trực tiếp phần lớn tài sản quý của quốc gia.

Ai còn gửi vàng tại Mỹ và bài toán thanh khoản

Dù làn sóng dịch chuyển tài sản diễn ra liên tục, Fed New York hiện vẫn là nơi giữ hộ vàng lớn nhất thế giới. Bản thân nước Mỹ đang đứng đầu về dự trữ vàng với 8.133 tấn. Bên cạnh đó, Đức - nước có lượng vàng dự trữ lớn thứ 2 thế giới với 3.352 tấn - hiện vẫn duy trì 36,6% tài sản của mình tại các kho tiền của Fed New York.

Một cường quốc vàng khác của châu Âu là Italy, quốc gia sở hữu 2.452 tấn vàng (đứng thứ 3 thế giới), cũng đang gửi hơn 43% dự trữ tại Mỹ (theo dữ liệu từ Corriere della Sera). Năm ngoái, trước những căng thẳng thương mại và biến số chính sách tiền tệ, cả Đức và Italy đều chịu áp lực dư luận trong nước về việc hồi hương khối vàng trị giá 245 tỷ USD tại Fed, song hai định chế này vẫn giữ nguyên tỷ lệ phân bổ.

Ngoài châu Âu, Lebanon ước tính đang gửi khoảng 40% lượng vàng dự trữ tại New York, theo dữ liệu từ Bunker Blog. Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (NDTV dẫn nguồn) cũng lưu giữ một phần vàng dự trữ tại các kho hải ngoại, bao gồm New York. Danh sách các bên gửi vàng tại Fed còn nhiều quốc gia khác nhưng thông tin chi tiết thường được giữ bảo mật.

Việc gửi vàng ở đâu luôn gắn liền với bài toán quản trị rủi ro thanh khoản. Lịch sử từng ghi nhận Venezuela dưới thời Tổng thống Hugo Chavez đã hồi hương 160 tấn vàng từ Mỹ và châu Âu về thủ đô Caracas vào đầu năm 2012 để bảo vệ tài sản quốc gia. Tuy nhiên, nước này hiện vẫn còn khoảng 31 tấn vàng (trị giá khoảng 4 tỷ USD) gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh và chưa thể tiếp cận do các vướng mắc pháp lý quốc tế, khiến kế hoạch sử dụng nguồn lực tái thiết hạ tầng sau thiên tai gặp nhiều trở ngại.

Xu hướng gia tăng tích lũy tài sản bảo chứng trên toàn cầu

Song hành với làn sóng điều chuyển vị trí kho chứa, các ngân hàng Trung ương trên thế giới vẫn không ngừng bổ sung kim loại quý vào bảng cân đối kế toán. Báo cáo mới nhất từ bà Marissa Salim, Trưởng nhóm Nghiên cứu khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) trên Kitco News, cho thấy các nhà điều hành tiền tệ đã mua ròng thêm 23 tấn vàng chỉ trong tháng 7.

Trung Quốc và Ba Lan tiếp tục là hai lực lượng mua vào mạnh nhất. Trong tháng 7, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) gom thêm 20 tấn, đánh dấu tháng thứ 21 mua ròng liên tiếp và nâng lượng mua từ đầu năm lên 60 tấn. Hiện dự trữ vàng của Trung Quốc đạt khoảng 2.366 tấn, chiếm 8% tổng tài sản dự trữ. Ba Lan thậm chí còn tăng tốc mạnh hơn khi mua ròng 90 tấn từ đầu năm, nâng quy mô nắm giữ lên 640 tấn và tiến sát mục tiêu dài hạn 700 tấn.

Nhiều nền kinh tế khác cũng đẩy mạnh tích lũy tài sản thực. Ngân hàng Quốc gia Czech đã duy trì mạch mua ròng suốt 41 tháng liên tiếp, nâng lượng nắm giữ lên 84 tấn. Kazakhstan, Malaysia và Bolivia đều đều đặn tăng cường dự trữ kim loại quý. Tại châu Á, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) vừa gây bất ngờ khi phân bổ 250 triệu USD (khoảng 2 tấn vàng) vào các quỹ ETF bảo chứng bằng vàng sau 13 năm đứng ngoài cuộc, đồng thời lên kế hoạch mua thêm vàng tinh luyện trong nước để phòng ngừa rủi ro lạm phát.

Ở chiều ngược lại, hoạt động cơ cấu danh mục vẫn diễn ra linh hoạt. Một số quốc gia đã bán bớt vàng để hiện thực hóa lợi nhuận hoặc đáp ứng nhu cầu thanh khoản ngoại tệ, điển hình như Nga bán ròng 50 tấn và Thổ Nhĩ Kỳ bán 85 tấn tính từ đầu năm đến nay. Uzbekistan, nơi vàng chiếm tới 87% tổng dự trữ, cũng đang xem xét kế hoạch bán bớt một phần tài sản ở mức giá thuận lợi.